H1: A Tour of the world
Basisidee macro-economen: bezig met gezondheid economie
Economieën kunnen ook ziek worden: hoge werkloosheid, recessies, fin. crisissen, lage groei…
Bestuderen onderliggende redenen + gaan op zoek naar oplossingen
1.1 De pandemie van 2020
Gevolgen:
Veel sterfgevallen
Andere activiteiten van mensen: waren meer thuis, parken ↑, uitstap naar werk ↓
2e kwartaal 2020: sterke eco. groei als gevolg van lockdowns
Oorsprong crisis uitzonderlijk atypische economische shock
Doorgaans: zwakste schakel komt onder druk te staan bv. huizenmarkt, internetbedrijven
Hier: onverwachte & exogene shock – virus essentiële sectoren dicht geen output meer
3 kanalen – zware recessie volgde wereldwijd
Productieketens werden verstoord
Bedrijven/sectoren waar telewerk niet lukte dicht
↓ inkomens werkloosheid inkomensverlies V↓ er werd wel meer gespaard
Duur recessie?
Nu: harde lockdown, voorrang gezondheid dus duurde langer
<-> Spaanse Griep: geen strenge lockdown, meer doden
Lengte recessie t.o.v. de omvang
Voorspellingen economisten van ECB 2021 verwachting terug naar vorige economische groei
eco. zal zich begin 2023 herstellen door o.a. ↓ virus
1.2 De financiële crisis van 2008 – 2009
2000 – 2007: wereldeco kende periode van economische groei
2007: ineenstorting huizenmarkt in VS* grote financiële crisis
Reden: Bush ging tussen 2000 - 2007 banken stimuleren om leningen uit te geven aan
mensen met lage rente zodat ze huizen zouden kopen rente en P huizen ↑ mensen
konden leningen niet meer afbetalen gedwongen huis te verkopen huizenmarkt
stortte in banken leden grote verliezen door lage waarde huizen & betalingsproblemen
klanten
Financiële crisis sterke recessie ook aandelenprijzen kelderden
, Reden: banken stopten abrupt met toekennen leningen ineenstorting huizenmarkt +
banken in problemen, leden grote verliezen banken moesten activa (aandelen)
verkopen, want veel A met lage P crash op beurs ECB kocht dit zodat prijzen niet
verder zouden dalen
Q3 2008 – 2009: 6 kwartalen negatieve outputgroei VS
door internationale handel & financiële verwevenheid wereldwijd banken in problemen,
leenden elkaar geen geld meer
Vergelijking 2 crisissen
Beide hebben verschillende oorsprong
Financiële crisis: shock in VS relatief beperkt
↓ aandelenkoersen met 4%
Legde aantal problemen in financiële wereld bloot
Covid-pandemie: ↓ output door lockdowns
Eerst: gezondheidscrisis, nadien: focus op ondersteuning & hoe gaan we
herlanceren?
Beperkte impact financiële systeem
Actueel: energiecrisis 2022 sterke ↑ gas-en elektriciteitsprijzen
Zijn er parallellen met oliecrisis jaren ’70?
o Ja, nu ook sterke toename energieprijzen op zeer korte tijd
Hoewel, prijsstijging blijft (voorlopig?) beperkter dan in jaren ‘70
o Maar:
Recessie blijft (voorlopig?) uit eco.. groei is niet negatief, maar laag DUS
geen recessie, maar groeivertraging <-> jaren ’70 wel recessie
Begrotingstekort minder opgelopen dan in jaren ’70
o Impact is verschillend doordat:
Er nu minder energie wordt verbruikt energie-intensiteit lager
industriële productie lager verschuiving naar diensteneco.
CB’en sneller reageren op inflatie dan in ‘jaren 70
Maar: energiecrisis is nog niet voorbij er komt opnieuw moeilijke winter aan
Inflatie
Zeer hoog sinds midden 2021
Redenen:
, o Relance na pandemie
o Schaarste aanbodzijde: tekorten in bepaalde onderdelen (chips, bouwmaterialen…)
o Opgespaarde V na pandemie vanaf je terug kon consumeren, was V sterk
gestegen leidde tot inflatie
o Russische inval op Oekraïne toename energie- en voedselprijzen
Maar ook (H9):
o Greedflation/graaiflatie/sellers’ inflation
= bedrijven houden prijzen constant bij ↓productiekosten
o Klassieke kanaal loon-prijsspiraal
o Was er te late beleidsreactie? Of te snel? Te snel doorgegroeid? debateerbaar
Inflatie is ↓, maar komt doordat energie ↓is nog steeds 4% moet naar 2% zal nog lang
duren CB’en zouden als doel 3% moeten hebben
1.3 De Verenigde Staten
Amerikaanse economie is groot
Output ($20.5 biljoen) = 24% van mondiale output
Levensstandaard in VS is hoog
Grootste output per capita wereldwijd
Economen kijken ook naar: outputgroei, werkloosheidsgraad, inflatiegraad
Economie was gezond in 2018: effecten crisis 2008-2009 waren niet of nauwelijks meer voelbaar
goed hersteld van financiële crisis
Aandachtspunten volgens economen:
1) Lage beleidsrente:
o Gaan veel risico’s mee gepaard, ruimte om te zakken heel beperkt
o Waarom kan Fed rate niet onder 0 gaan? = zero lower bound
iedereen zou verkiezen om cash aan te houden i.p.v. obligaties aan te kopen
(liquiditeitsval)
o Waarom lage interestvoeten een potentieel probleem?
beperken mogelijkheden van de Fed om geschikt te reageren op negatieve
shocken in de toekomst
investeerders zullen bijzondere risico’s nemen om opbrengst te verhogen
2) Lage productiviteitgroei:
, o Neemt elk decennia af (de helft jaren ’90 <-> 2010) zorgen voor afname BBP
eco. groeit steeds trager
o Ook zorgwekkend omdat ze levensstandaard van de armeren in de maatschappij
treffen
o Hoe opdrijven?
Productiviteitsstijgingen heb je door kapitaal stijgingen in
productieprocessen, maar we gaan naar diensteneco.’s = moeilijker
3) Tekort op handelsbalans
o Reeds 50 jaar tekort: import > export
o Schulden van VS aan andere landen ↑ (verschillend met Europa)
o <-> België: fluctueert; soms tekort, soms overschot
1.4 De EU en de eurozone
EU: groep van 27 Europese landen met gemeenschappelijke markt
Eurozone: muntunie opgericht (1999) – € als munt sinds 2002
Europa nog steeds bezig met herstel na fin. crisis van 2008 – 2009 (<-> VS niet)
In 2018-19 outputgroei nog steeds < dan gemiddelde voor de crisis
Eurozone vandaag 2 problemen:
1) Hoe kan de werkloosheidsgraad teruggedrongen worden?
o Werkloosheidsgraad > in VS
o Maar grote verschillen op landenniveau (bv. Duitsland 3%; Spanje 15%)
o Hoge werkloosheidsgraad gevolg fin.-eco. crisis
o Volgens economen
o is oorzaak rigiditeit op arbeidsmarkt = te hoge bescherming WN’s, invloed
vakbonden of arbeidsrecht (opzegtermijnen)
MAAR slechts visie enkele economen bescherming ook andere doelen gehad
zoals ongelijkheid bestrijden en is te veel bescherming wel perse nefast voor onze
eco.?
2) Hoe kan de gemeenschappelijke munt op efficiënte manier gebruikt worden?
o Voordelen:
Handel binnen Europa makkelijker geen wisselkoersrisico’s
Euro bijgedragen tot integratieproces van Europa als economische
wereldspeler
Basisidee macro-economen: bezig met gezondheid economie
Economieën kunnen ook ziek worden: hoge werkloosheid, recessies, fin. crisissen, lage groei…
Bestuderen onderliggende redenen + gaan op zoek naar oplossingen
1.1 De pandemie van 2020
Gevolgen:
Veel sterfgevallen
Andere activiteiten van mensen: waren meer thuis, parken ↑, uitstap naar werk ↓
2e kwartaal 2020: sterke eco. groei als gevolg van lockdowns
Oorsprong crisis uitzonderlijk atypische economische shock
Doorgaans: zwakste schakel komt onder druk te staan bv. huizenmarkt, internetbedrijven
Hier: onverwachte & exogene shock – virus essentiële sectoren dicht geen output meer
3 kanalen – zware recessie volgde wereldwijd
Productieketens werden verstoord
Bedrijven/sectoren waar telewerk niet lukte dicht
↓ inkomens werkloosheid inkomensverlies V↓ er werd wel meer gespaard
Duur recessie?
Nu: harde lockdown, voorrang gezondheid dus duurde langer
<-> Spaanse Griep: geen strenge lockdown, meer doden
Lengte recessie t.o.v. de omvang
Voorspellingen economisten van ECB 2021 verwachting terug naar vorige economische groei
eco. zal zich begin 2023 herstellen door o.a. ↓ virus
1.2 De financiële crisis van 2008 – 2009
2000 – 2007: wereldeco kende periode van economische groei
2007: ineenstorting huizenmarkt in VS* grote financiële crisis
Reden: Bush ging tussen 2000 - 2007 banken stimuleren om leningen uit te geven aan
mensen met lage rente zodat ze huizen zouden kopen rente en P huizen ↑ mensen
konden leningen niet meer afbetalen gedwongen huis te verkopen huizenmarkt
stortte in banken leden grote verliezen door lage waarde huizen & betalingsproblemen
klanten
Financiële crisis sterke recessie ook aandelenprijzen kelderden
, Reden: banken stopten abrupt met toekennen leningen ineenstorting huizenmarkt +
banken in problemen, leden grote verliezen banken moesten activa (aandelen)
verkopen, want veel A met lage P crash op beurs ECB kocht dit zodat prijzen niet
verder zouden dalen
Q3 2008 – 2009: 6 kwartalen negatieve outputgroei VS
door internationale handel & financiële verwevenheid wereldwijd banken in problemen,
leenden elkaar geen geld meer
Vergelijking 2 crisissen
Beide hebben verschillende oorsprong
Financiële crisis: shock in VS relatief beperkt
↓ aandelenkoersen met 4%
Legde aantal problemen in financiële wereld bloot
Covid-pandemie: ↓ output door lockdowns
Eerst: gezondheidscrisis, nadien: focus op ondersteuning & hoe gaan we
herlanceren?
Beperkte impact financiële systeem
Actueel: energiecrisis 2022 sterke ↑ gas-en elektriciteitsprijzen
Zijn er parallellen met oliecrisis jaren ’70?
o Ja, nu ook sterke toename energieprijzen op zeer korte tijd
Hoewel, prijsstijging blijft (voorlopig?) beperkter dan in jaren ‘70
o Maar:
Recessie blijft (voorlopig?) uit eco.. groei is niet negatief, maar laag DUS
geen recessie, maar groeivertraging <-> jaren ’70 wel recessie
Begrotingstekort minder opgelopen dan in jaren ’70
o Impact is verschillend doordat:
Er nu minder energie wordt verbruikt energie-intensiteit lager
industriële productie lager verschuiving naar diensteneco.
CB’en sneller reageren op inflatie dan in ‘jaren 70
Maar: energiecrisis is nog niet voorbij er komt opnieuw moeilijke winter aan
Inflatie
Zeer hoog sinds midden 2021
Redenen:
, o Relance na pandemie
o Schaarste aanbodzijde: tekorten in bepaalde onderdelen (chips, bouwmaterialen…)
o Opgespaarde V na pandemie vanaf je terug kon consumeren, was V sterk
gestegen leidde tot inflatie
o Russische inval op Oekraïne toename energie- en voedselprijzen
Maar ook (H9):
o Greedflation/graaiflatie/sellers’ inflation
= bedrijven houden prijzen constant bij ↓productiekosten
o Klassieke kanaal loon-prijsspiraal
o Was er te late beleidsreactie? Of te snel? Te snel doorgegroeid? debateerbaar
Inflatie is ↓, maar komt doordat energie ↓is nog steeds 4% moet naar 2% zal nog lang
duren CB’en zouden als doel 3% moeten hebben
1.3 De Verenigde Staten
Amerikaanse economie is groot
Output ($20.5 biljoen) = 24% van mondiale output
Levensstandaard in VS is hoog
Grootste output per capita wereldwijd
Economen kijken ook naar: outputgroei, werkloosheidsgraad, inflatiegraad
Economie was gezond in 2018: effecten crisis 2008-2009 waren niet of nauwelijks meer voelbaar
goed hersteld van financiële crisis
Aandachtspunten volgens economen:
1) Lage beleidsrente:
o Gaan veel risico’s mee gepaard, ruimte om te zakken heel beperkt
o Waarom kan Fed rate niet onder 0 gaan? = zero lower bound
iedereen zou verkiezen om cash aan te houden i.p.v. obligaties aan te kopen
(liquiditeitsval)
o Waarom lage interestvoeten een potentieel probleem?
beperken mogelijkheden van de Fed om geschikt te reageren op negatieve
shocken in de toekomst
investeerders zullen bijzondere risico’s nemen om opbrengst te verhogen
2) Lage productiviteitgroei:
, o Neemt elk decennia af (de helft jaren ’90 <-> 2010) zorgen voor afname BBP
eco. groeit steeds trager
o Ook zorgwekkend omdat ze levensstandaard van de armeren in de maatschappij
treffen
o Hoe opdrijven?
Productiviteitsstijgingen heb je door kapitaal stijgingen in
productieprocessen, maar we gaan naar diensteneco.’s = moeilijker
3) Tekort op handelsbalans
o Reeds 50 jaar tekort: import > export
o Schulden van VS aan andere landen ↑ (verschillend met Europa)
o <-> België: fluctueert; soms tekort, soms overschot
1.4 De EU en de eurozone
EU: groep van 27 Europese landen met gemeenschappelijke markt
Eurozone: muntunie opgericht (1999) – € als munt sinds 2002
Europa nog steeds bezig met herstel na fin. crisis van 2008 – 2009 (<-> VS niet)
In 2018-19 outputgroei nog steeds < dan gemiddelde voor de crisis
Eurozone vandaag 2 problemen:
1) Hoe kan de werkloosheidsgraad teruggedrongen worden?
o Werkloosheidsgraad > in VS
o Maar grote verschillen op landenniveau (bv. Duitsland 3%; Spanje 15%)
o Hoge werkloosheidsgraad gevolg fin.-eco. crisis
o Volgens economen
o is oorzaak rigiditeit op arbeidsmarkt = te hoge bescherming WN’s, invloed
vakbonden of arbeidsrecht (opzegtermijnen)
MAAR slechts visie enkele economen bescherming ook andere doelen gehad
zoals ongelijkheid bestrijden en is te veel bescherming wel perse nefast voor onze
eco.?
2) Hoe kan de gemeenschappelijke munt op efficiënte manier gebruikt worden?
o Voordelen:
Handel binnen Europa makkelijker geen wisselkoersrisico’s
Euro bijgedragen tot integratieproces van Europa als economische
wereldspeler
