Toets-document humanities
Een onderzoek naar het effect van een project over ik en de ander op het samenwerkend
leren in groep 3
“Unity in diversity”
Minor Humanities
Marnix Academie, Utrecht
Naam: Iris Podaras
Studentnummer: 180232
Toets document: VT3-OJW-HU-IV
,Voorwoord
Vanuit de Marnix Academie heb ik de opdracht gekregen om voor mijn minor een onderzoek
te schrijven over het effect van burgerschapsonderwijs binnen mijn stageklas. Ik heb eerst in
kaart gebracht hoe ze dit thema vormgeven binnen mijn stage- school en klas. Naar aanleiding
daarvan ben ik mij binnen het thema burgerschapsonderwijs gaan focussen op het domein
identiteit.
In mijn groep 3 zitten kinderen met verschillende achtergronden en een verscheidenheid aan
talen en culturen. Zelf ben ik ook opgegroeid met de Griekse cultuur en heb daarom veel
affiniteit met het thema. Door te leren over jezelf en een ander creëer je meer begrip voor
elkaar. Dat is iets wat ik in mijn onderzoek heb morgen ervaren. Ik heb met veel plezier en
enthousiasme mijn onderzoek en lessenserie uitgevoerd. Ik heb mij kunnen verwonderen over
het feit hoe wijs en oprecht kinderen met elkaar omgaan en hoeveel wij als volwassen daarvan
kunnen leren.
Tijdens mijn onderzoek heb ik hulp en steun gehad van mijn mentor. Zij gaf mij het
vertrouwen en de ruimte om mijn opdrachten uit te voeren. Ik ben mijn medestudenten
dankbaar voor hun kritische houding en gerichte feedback die ik heb mogen ontvangen.
,Inhoudsopgave
Voorwoord...............................................................................................................................................................2
Inleiding....................................................................................................................................................................5
Probleemstelling..................................................................................................................................................6
Onderzoeksvraag..................................................................................................................................................6
Theoretisch kader....................................................................................................................................................6
Wat is het effect van project gestuurd leren op leerlingen in de klas?................................................................7
Definitie...........................................................................................................................................................7
Vormgeven project gestuurd leren...................................................................................................................7
Succesfactoren.................................................................................................................................................7
Mogelijke consequenties.................................................................................................................................8
Hoe kan je als leerkracht bijdragen aan de identiteitsontwikkeling van leerlingen in de klas?.........................8
Definitie identiteitsontwikkeling.....................................................................................................................8
Het socioculturele perspectief..........................................................................................................................8
Het ontwikkelingspsychologische perspectief.................................................................................................8
Leerkracht bijdrage aan identiteitsontwikkeling.............................................................................................9
Hoe kan je als leerkracht samenwerkend leren bij leerlingen stimuleren?.........................................................9
Basisvoorwaarden samenwerkend leren..........................................................................................................9
Wat is het effect van samenwerkend leren op leerlingen in de klas?.................................................................10
Actief lerende leerlingen................................................................................................................................10
Inzicht in leren...............................................................................................................................................10
Ontwikkeling van het zelfstandig leren van de leerling................................................................................10
Maatschappelijk argument.............................................................................................................................10
Heeft een project; leren over identiteit, effect op de samenwerkingsvaardigheden van leerlingen?................11
Onderzoeksmethode..............................................................................................................................................11
Beschrijving educational design........................................................................................................................11
Onderzoeksdesign..............................................................................................................................................11
Onderzoeksgroep (deelnemers)..........................................................................................................................11
Materialen meetinstrument uitgebreid beschrijven..........................................................................................12
Onderzoeksprocedure........................................................................................................................................14
Methode voor data-analyse................................................................................................................................14
Betrouwbaarheid en validiteit............................................................................................................................15
Resultaten...............................................................................................................................................................15
Observatie GIPS-model.....................................................................................................................................15
Observatie samenwerkingsvaardigheden...........................................................................................................16
Interview mentor................................................................................................................................................17
Conclusie en discussie...........................................................................................................................................18
Conclusie............................................................................................................................................................18
Discussie............................................................................................................................................................19
Bijlagen...................................................................................................................................................................19
Bijlage 1: onderzoeksinstrument observatie......................................................................................................20
, Bijlage 2: checklist sociale vaardigheden..........................................................................................................20
Bijlage 3: onderzoeksmethode interview...........................................................................................................21
Bijlage 4: nulmeting observatie en effectmeting................................................................................................22
Bijlage 5: nulmeting checklijst...........................................................................................................................24
Bijlage 6: effectmeting checklijst.......................................................................................................................25
Bijlage 7: Checklist categorieën nulmeting.......................................................................................................26
Bijlage 8: uitwerkingen percentages V/O vaardigheid......................................................................................27
Bijlage 9: Data-analyse.....................................................................................................................................28
Lijst van bronnen..................................................................................................................................................30
Thema.....................................................................................................................................................................35
Draaiboek leerdoelen en lesactiviteiten...............................................................................................................35
Lesactiviteit 1: introductie, Sta op als................................................................................................................36
Lesactiviteit 2: Gewoon zoals je bent, portret...................................................................................................37
Lesactiviteit 3: Paspoort....................................................................................................................................39
Lesactiviteit 4: Ik neem mee...............................................................................................................................40
Lesactiviteit 5: Waar is mijn noedelsoep?.........................................................................................................42
Lesactiviteit 6: Een huis vol lekkers!.................................................................................................................44
Lesactiviteit 7: Paarse djabella.........................................................................................................................46
Lesactiviteit 8: hippe ‘Poëzie’ album.................................................................................................................48
Lesactiviteit 9: Samen hier.................................................................................................................................49
Verantwoording educatief ontwerp.....................................................................................................................52
Keuze leerdoelen in relatie met burgerschap.....................................................................................................52
Koppeling leerdoelen aan kerndoelen/leerlijnen...............................................................................................52
Onderbouwing gekozen didactiek......................................................................................................................53
Begeleiding en coaching van de leerlingen in ontwikkelen van burgerschapsvaardigheden............................54
Beschrijving organisatievorm en leermaterialen...............................................................................................55
Verslag van onderwijsontwerp met illustraties..................................................................................................55
Reflectie en aanbevelingen.................................................................................................................................55
Literatuurlijst........................................................................................................................................................56
Visie op burgerschapsonderwijs in het basisonderwijs.....................................................................................58
Bijlage.....................................................................................................................................................................59
Bijlage 1:............................................................................................................................................................59
Bijlage 2: portretten..........................................................................................................................................60
............................................................................................................................................................................60
Bijlage 3: Paspoort............................................................................................................................................61
Bijlage 4: taaltekening lievelingsgerecht...........................................................................................................62
Bijlage 5: recepten.............................................................................................................................................62
Een onderzoek naar het effect van een project over ik en de ander op het samenwerkend
leren in groep 3
“Unity in diversity”
Minor Humanities
Marnix Academie, Utrecht
Naam: Iris Podaras
Studentnummer: 180232
Toets document: VT3-OJW-HU-IV
,Voorwoord
Vanuit de Marnix Academie heb ik de opdracht gekregen om voor mijn minor een onderzoek
te schrijven over het effect van burgerschapsonderwijs binnen mijn stageklas. Ik heb eerst in
kaart gebracht hoe ze dit thema vormgeven binnen mijn stage- school en klas. Naar aanleiding
daarvan ben ik mij binnen het thema burgerschapsonderwijs gaan focussen op het domein
identiteit.
In mijn groep 3 zitten kinderen met verschillende achtergronden en een verscheidenheid aan
talen en culturen. Zelf ben ik ook opgegroeid met de Griekse cultuur en heb daarom veel
affiniteit met het thema. Door te leren over jezelf en een ander creëer je meer begrip voor
elkaar. Dat is iets wat ik in mijn onderzoek heb morgen ervaren. Ik heb met veel plezier en
enthousiasme mijn onderzoek en lessenserie uitgevoerd. Ik heb mij kunnen verwonderen over
het feit hoe wijs en oprecht kinderen met elkaar omgaan en hoeveel wij als volwassen daarvan
kunnen leren.
Tijdens mijn onderzoek heb ik hulp en steun gehad van mijn mentor. Zij gaf mij het
vertrouwen en de ruimte om mijn opdrachten uit te voeren. Ik ben mijn medestudenten
dankbaar voor hun kritische houding en gerichte feedback die ik heb mogen ontvangen.
,Inhoudsopgave
Voorwoord...............................................................................................................................................................2
Inleiding....................................................................................................................................................................5
Probleemstelling..................................................................................................................................................6
Onderzoeksvraag..................................................................................................................................................6
Theoretisch kader....................................................................................................................................................6
Wat is het effect van project gestuurd leren op leerlingen in de klas?................................................................7
Definitie...........................................................................................................................................................7
Vormgeven project gestuurd leren...................................................................................................................7
Succesfactoren.................................................................................................................................................7
Mogelijke consequenties.................................................................................................................................8
Hoe kan je als leerkracht bijdragen aan de identiteitsontwikkeling van leerlingen in de klas?.........................8
Definitie identiteitsontwikkeling.....................................................................................................................8
Het socioculturele perspectief..........................................................................................................................8
Het ontwikkelingspsychologische perspectief.................................................................................................8
Leerkracht bijdrage aan identiteitsontwikkeling.............................................................................................9
Hoe kan je als leerkracht samenwerkend leren bij leerlingen stimuleren?.........................................................9
Basisvoorwaarden samenwerkend leren..........................................................................................................9
Wat is het effect van samenwerkend leren op leerlingen in de klas?.................................................................10
Actief lerende leerlingen................................................................................................................................10
Inzicht in leren...............................................................................................................................................10
Ontwikkeling van het zelfstandig leren van de leerling................................................................................10
Maatschappelijk argument.............................................................................................................................10
Heeft een project; leren over identiteit, effect op de samenwerkingsvaardigheden van leerlingen?................11
Onderzoeksmethode..............................................................................................................................................11
Beschrijving educational design........................................................................................................................11
Onderzoeksdesign..............................................................................................................................................11
Onderzoeksgroep (deelnemers)..........................................................................................................................11
Materialen meetinstrument uitgebreid beschrijven..........................................................................................12
Onderzoeksprocedure........................................................................................................................................14
Methode voor data-analyse................................................................................................................................14
Betrouwbaarheid en validiteit............................................................................................................................15
Resultaten...............................................................................................................................................................15
Observatie GIPS-model.....................................................................................................................................15
Observatie samenwerkingsvaardigheden...........................................................................................................16
Interview mentor................................................................................................................................................17
Conclusie en discussie...........................................................................................................................................18
Conclusie............................................................................................................................................................18
Discussie............................................................................................................................................................19
Bijlagen...................................................................................................................................................................19
Bijlage 1: onderzoeksinstrument observatie......................................................................................................20
, Bijlage 2: checklist sociale vaardigheden..........................................................................................................20
Bijlage 3: onderzoeksmethode interview...........................................................................................................21
Bijlage 4: nulmeting observatie en effectmeting................................................................................................22
Bijlage 5: nulmeting checklijst...........................................................................................................................24
Bijlage 6: effectmeting checklijst.......................................................................................................................25
Bijlage 7: Checklist categorieën nulmeting.......................................................................................................26
Bijlage 8: uitwerkingen percentages V/O vaardigheid......................................................................................27
Bijlage 9: Data-analyse.....................................................................................................................................28
Lijst van bronnen..................................................................................................................................................30
Thema.....................................................................................................................................................................35
Draaiboek leerdoelen en lesactiviteiten...............................................................................................................35
Lesactiviteit 1: introductie, Sta op als................................................................................................................36
Lesactiviteit 2: Gewoon zoals je bent, portret...................................................................................................37
Lesactiviteit 3: Paspoort....................................................................................................................................39
Lesactiviteit 4: Ik neem mee...............................................................................................................................40
Lesactiviteit 5: Waar is mijn noedelsoep?.........................................................................................................42
Lesactiviteit 6: Een huis vol lekkers!.................................................................................................................44
Lesactiviteit 7: Paarse djabella.........................................................................................................................46
Lesactiviteit 8: hippe ‘Poëzie’ album.................................................................................................................48
Lesactiviteit 9: Samen hier.................................................................................................................................49
Verantwoording educatief ontwerp.....................................................................................................................52
Keuze leerdoelen in relatie met burgerschap.....................................................................................................52
Koppeling leerdoelen aan kerndoelen/leerlijnen...............................................................................................52
Onderbouwing gekozen didactiek......................................................................................................................53
Begeleiding en coaching van de leerlingen in ontwikkelen van burgerschapsvaardigheden............................54
Beschrijving organisatievorm en leermaterialen...............................................................................................55
Verslag van onderwijsontwerp met illustraties..................................................................................................55
Reflectie en aanbevelingen.................................................................................................................................55
Literatuurlijst........................................................................................................................................................56
Visie op burgerschapsonderwijs in het basisonderwijs.....................................................................................58
Bijlage.....................................................................................................................................................................59
Bijlage 1:............................................................................................................................................................59
Bijlage 2: portretten..........................................................................................................................................60
............................................................................................................................................................................60
Bijlage 3: Paspoort............................................................................................................................................61
Bijlage 4: taaltekening lievelingsgerecht...........................................................................................................62
Bijlage 5: recepten.............................................................................................................................................62
