Gespreksvoering voor sociaal
werkers
MARIANNE LUITJES & HETTY DE LAAT
HOOFDSTUK 3
, Hoofdstuk 3 – Gesprekstechnieken en -
vaardigheden
3.1 Gesprekstechnieken en -vaardigheden
Er zijn verschillende technieken en vaardigden die je kunt inzetten in een gesprek
met een ander. Echter is een techniek of vaardigheid pas goed ingezet als ook het
gewenste effect behaald is. Paul Watzlawich, grondlegger van de
communicatietheorie, heeft vijf punten beschreven:
1) Het is onmogelijk om niet te communiceren
In elke setting waar mensen elkaar zien, is sprake van een vorm van contact.
Zelf wanneer mensen niet met elkaar praten, maar zich van elkaar afwenden,
heeft dit informatiewaarde (‘ik wil niet met jou praten’).
2) Iedere communicatie bezit een inhouds- en betrekkingsaspect
Iedere mededeling heeft een letterlijke inhoud en geeft daarnaast informatie
over de relatie (betrekking) met de gesprekspartner. De betrekking is vaak op
te maken uit de toon waarop iets gezegd of gevraagd wordt.
3) De interpunctie van de betekenisgeving definieert de betrekking
Iedereen ziet zijn eigen begin als beginpunt van de communicatie, maar
communicatie heeft geen begin en geen einde. Zij verloopt cirkelvormig.
Vanuit ieders gezichtspunt ligt de oorzaak van een communicatiestoornis
ergens anders (lees: bij de ander).
4) Communicatie kan digitaal of analoog plaatsvinden
Digitaal staat voor eenduidigheid van woorden, gebaren en tekens: hier zijn
afspraken voer. Analoge taal is voor meerdere uitleg interpretabel. Digitale
taal zegt meer over het inhoudsniveau, terwijl analoge taal meer over het
betrekkingsniveau zegt. Bij succesvol communiceren dienen deze twee in
overeenstemming met elkaar te zijn.
5) Communicatie tussen mensen verloopt of symmetrisch of complementair
Het verloop van communicatie hangt af of de betrekking tussen de
gesprekspartners op gelijkwaardigheid (=symmetrisch) of verschil
(=complementair) berust.
Om overzicht te bieden in de mogelijkheden die je tot je beschikking hebt in de
communicatie, is er een driedeling gemaakt: verbinden, verduidelijken en verdiepen.
Gespreksvoering voor sociaal werkers
Marianne Luitjes & Hetty de Laat
werkers
MARIANNE LUITJES & HETTY DE LAAT
HOOFDSTUK 3
, Hoofdstuk 3 – Gesprekstechnieken en -
vaardigheden
3.1 Gesprekstechnieken en -vaardigheden
Er zijn verschillende technieken en vaardigden die je kunt inzetten in een gesprek
met een ander. Echter is een techniek of vaardigheid pas goed ingezet als ook het
gewenste effect behaald is. Paul Watzlawich, grondlegger van de
communicatietheorie, heeft vijf punten beschreven:
1) Het is onmogelijk om niet te communiceren
In elke setting waar mensen elkaar zien, is sprake van een vorm van contact.
Zelf wanneer mensen niet met elkaar praten, maar zich van elkaar afwenden,
heeft dit informatiewaarde (‘ik wil niet met jou praten’).
2) Iedere communicatie bezit een inhouds- en betrekkingsaspect
Iedere mededeling heeft een letterlijke inhoud en geeft daarnaast informatie
over de relatie (betrekking) met de gesprekspartner. De betrekking is vaak op
te maken uit de toon waarop iets gezegd of gevraagd wordt.
3) De interpunctie van de betekenisgeving definieert de betrekking
Iedereen ziet zijn eigen begin als beginpunt van de communicatie, maar
communicatie heeft geen begin en geen einde. Zij verloopt cirkelvormig.
Vanuit ieders gezichtspunt ligt de oorzaak van een communicatiestoornis
ergens anders (lees: bij de ander).
4) Communicatie kan digitaal of analoog plaatsvinden
Digitaal staat voor eenduidigheid van woorden, gebaren en tekens: hier zijn
afspraken voer. Analoge taal is voor meerdere uitleg interpretabel. Digitale
taal zegt meer over het inhoudsniveau, terwijl analoge taal meer over het
betrekkingsniveau zegt. Bij succesvol communiceren dienen deze twee in
overeenstemming met elkaar te zijn.
5) Communicatie tussen mensen verloopt of symmetrisch of complementair
Het verloop van communicatie hangt af of de betrekking tussen de
gesprekspartners op gelijkwaardigheid (=symmetrisch) of verschil
(=complementair) berust.
Om overzicht te bieden in de mogelijkheden die je tot je beschikking hebt in de
communicatie, is er een driedeling gemaakt: verbinden, verduidelijken en verdiepen.
Gespreksvoering voor sociaal werkers
Marianne Luitjes & Hetty de Laat
