Orthopedie Grote Huisdieren
Courante aandoeningen van het bewegingsstelsel van het opgroeiende paard
Vaak door de ligging in utero.
Laxiteit/elongatie buigpezen
• Aangeboren hyperextensie van kogel, kroon- en hoefgewricht
• Meestal aan achterbenen
• OB en/of DB
o Te beperkte tonus op de spieren die de buigpezen aansturen
o Buigpezen zijn te lang in verhouding tot het beenderige skelet
o Op de foto is de DB te lang, want die hecht aan op het hoefbeen →
de tenen wijzen naar boven (de OB hecht aan op het kroonbeen →
als alleen deze te lang is zal het veulen enkel teveel door de kogel
hangen, maar normaal op zijn hoeven staan)
• Spontaan herstel
o Vaak, duurt paar weken
o In de 1e dagen strekt het veulen de achterhand, waardoor de verhouding tussen de lengte
van de pezen en het skelet beter wordt
o Ook neemt de tonus toe in de eerste dagen tot weken
o Ook snelle groei in eerste levensweken → mogelijke disproportie tussen lengte buigers en
skelet zal vrij snel normaliseren
• Beschermen
o Bv. huid als veulen op hielballen loopt → evt. lichte bandage aanbrengen
• Beweging
o Zorgt voor stimulatie pezen
o Teveel beweging is ook niet goed
• Beslag
o Bij gevallen waarbij de DB betrokken is, die niet snel normaliseren (tenen
na 2-3 wk nog steeds van de grond)
▪ Niet meteen, want dan zijn de hoefjes nog niet uitgehard
o Kleefschoentje met verlengde hiel (→ tenen moeilijker omhoog)
• NIET immobiliseren!
o Hiervan gaan de buigpezen juist elongeren en laxeren
Contracturen/te korte buigpezen – aangeboren
Links: steile carpus en kogel en loopt beetje
op toppen van tenen → veralgemeende
contractuur van de buigpezen (naast DB en
OB misschien zelfs de ulnairspieren – de
buigers van de carpus – betrokken zijn).
Rechts: buigt vnl. door de carpus (en
waarschijnlijk hierdoor steile kogel).
• Behandeling i.f.v. mobiliteit veulen
o Milde cases → door beweging zal het normaliseren (na 2-3 mnd). Ze mogen echter niet te
veel beweging want dan wordt het pijnlijk en zullen ze gaan liggen, waardoor de contractuur
juist zal toenemen.
o Ernstige cases → de veulens zullen niet lang recht willen/kunnen staan (soms ook minder
drinken → te weinig immuniteit → vatbaar voor osteo-articulaire infecties).
1
,• Ernstige cases:
o Testen of veulen voldoende biest heeft opgenomen/controle immuun status
▪ Aantonen antistoffen (IgG’s) in bloed (snap foal test)
▪ Totaal eiwit bepaling/eiwit elektroforese in bloed → gamma globulines (= 90% IgG’s)
▪ Correctie door biest te geven (tot 12-24 uur) of door hyperimmuun plasma te geven (na
sluiten darmbarrière)
o Immobilisatie (gipsverband) → relaxatie/elongatie van de buigpezen
▪ Korte periodes (±5 dg), want veulens krijgen snel drukwonden
▪ Iedere keer hoek proberen verder te normaliseren
▪ Tot milde contractuur → dan mee op de weide
o Evt. oxytetracycline IV → kan in zekere mate peeselongatie bewerkstelligen bij veulens (in
jong bindweefsel nog myofibroblasten aanwezig die vatbaar zijn voor het AB)
o Evt. pijnbestrijding → NSAID’s
▪ Hierdoor zullen de spieren ook deels relaxeren → meer belasting pezen → sneller
normalisatie
▪ Veulens zijn wel gevoelig voor NSAID’s (evt. ontwikkeling perforerende maagulcera), dus
altijd combineren met maagprotectiva
o TLC
o Evt. chirurgie (wanneer immobilisatie niet genoeg)
▪ Bv. desmotomie DCL (distaal check ligament = accessoir ligament van OB
of DB)
o Evt. euthanasie, wanneer chirurgie geen zin heeft
• Hiel ondersteunen, bij contractuur in het hoefgewricht (veulen loopt op toppen van
tenen)
o Houtkrullen bedding
o Schoentjes/resine
Contracturen – verworven
Diepe buigpees (veulens van 3-4 mnd)
• DB ‘te kort’
o Grasvoet (unilateraal)
▪ Door lange benen kan veulen niet makkelijk bij gras, dus gaat in
spreidstand grazen → 1 voet naar voor geplaatst om rond te grazen en 1
voet naar achter. Bij afwisseling geen probleem, maar als veulen
voorkeur ontwikkelt voor 1 been wel. Op de voet waarrond ze grazen
komt alle gewicht → lage hielen en brede hoef. Op de voet die naar
achter staat komt amper gewicht → buigpees weinig belast en
contraheert op den duur. Ook hoge hiel en smalle/steile hoef.
Dieren met asymmetrische voeten zijn minder geschikt voor de sport.
o Snelle groei (bilateraal)
• Belang van pijn:
o Contractuur DB spierbuik en lidmaat minder belast → meer naar achter gezet → voetverschil
steeds groter
• Secundair: kneuzing teen door teveel belasting bij steile voet, evt. hoefabcesjes
Dorsale aflijning van de wand bevindt zich nog voor de
loodlijn (type 1) of al achter de loodlijn (type 2). Bij type 2
steunt de hiel ook niet meer door de verworven contractuur
van de diepe buiger.
2
,Behandeling – conservatief
• ‘Type 1’
• Hiel geleidelijk inkorten (hoefsmid)
o In het begin om de 2 wk, later kan dat interval verlengd worden
o Inkorten tot de hiel net niet meer steunt → beetje extra belasting op DB, zodat deze
geleidelijk oprekt
o Voldoende lang opvolgen
• Teen beschermen
o Resine
o Kleefschoentje met beetje teenextensie → oprekken DB
• Pijnbestrijding!
o NSAID’s
• Preventie grasvoet:
o Lang gras
o Voederen ‘op hoogte’
Behandeling – chirurgisch
• ‘Type 2’ of refractaire type 1 (geen goede reactie op conservatieve behandeling)
• Vooraleer contracted heels!
• Type 1 of type 2: desmotomie DCL (litteken!)
• Hele ernstige type 2 of als desmotomie DCL niet werkt: tenotomie DB (doorsnijden)
o Het kan geen sportpaard worden
• Combineren met hoefcorrectie (inkorten hielen), schoentje/resine en analgesie
o Je hebt weken om de hoefconformatie aan te passen, daarna is het DCL weer aan elkaar
gegroeid
Uitgesproken verworven contractuur van de DB bilateraal
(misschien doordat op bepaalde leeftijd snel beginnen
groeien). Bilateraal distaal check ligament doorgesneden en
wat resine op de tenen gedaan ter bescherming.
Hoefconformatie na paar dagen al bijna genormaliseerd.
Oppervlakkige buigpees (jaarlingen) → 2e semester!
• Jaarlingen: snelle groei t.h.v. radius
o OB ‘te kort’
o Pijn t.g.v. contractuur
• Zelden achterbeen
• Vaak progressief
Behandeling – conservatief
• Hiel verhogen
• Teenextensie
• Pijnbestrijding!
Behandeling – chirurgisch
• Sectie PCL / OB
• Andere..
Gereserveerde prognose → snelle diagnose en behandeling!
3
, Angulaire deformiteiten
Geen enkel veulen is compleet recht bij de geboorte:
• Vagus (O), valgus (X) deformaties
• Axiale rotaties → endo- en exorotatie van het lidmaat
Links: valgus van de carpus
Midden: varus van de kogel (+ beetje
valgus van de carpus)
Rechts: valgus van de tarsus
Dit zijn de 3 klassieke deformaties.
Bij de valgus deformaties hoort een zekere mate van exorotatie van het lidmaat/de hoeven, terwijl
bij een varus deformatie de hoeven een beetje naar binnen staan (endorotatie). Bij een valgus staat
het dier bodemwijd (voeten ver uit elkaar), bij een varus eerder bodemnauw (voeten dichter bij
elkaar).
Bij milde angulaire deformiteiten hoef je je geen zorgen te maken.
Oorzaken
• (Laxiteit gewrichtsbanden)
• (Onvolledige verbening carpaalbotjes)
• Disproportionele groei!
o Aangeboren (door slechte positie in utero) → meeste
o Verworven (beschadiging groeiplaat)
Disproportionele groei
Beoordeling
• Stand
• Beweging!
• Radiografie
Spontane correctie
Afh. van:
• Ernst deviatie (spontane correctie bij milde tot matige cases)
• Activiteit aangrenzende groeiplaten
o Bij X-benigheid langs laterale zijde meer belasting van de groeiplaat, bij O-benigheid meer
langs de mediale zijde → geeft verschil in activiteit van groeiplaat → aan de meest belaste
kant zal de groei toenemen (groeiplaat actiever) → probleem lost zichzelf op; bot groeit recht
op termijn van aantal weken – maanden
o Bij matige tot ernstige cases is de deviatie te groot (vanaf 12-15) → kracht op de groeiplaat
is zo groot dat er compressie plaatsvindt en de groeiplaat eerder kapot gaat dan dat die
actiever wordt → probleem verslechterd
4
Courante aandoeningen van het bewegingsstelsel van het opgroeiende paard
Vaak door de ligging in utero.
Laxiteit/elongatie buigpezen
• Aangeboren hyperextensie van kogel, kroon- en hoefgewricht
• Meestal aan achterbenen
• OB en/of DB
o Te beperkte tonus op de spieren die de buigpezen aansturen
o Buigpezen zijn te lang in verhouding tot het beenderige skelet
o Op de foto is de DB te lang, want die hecht aan op het hoefbeen →
de tenen wijzen naar boven (de OB hecht aan op het kroonbeen →
als alleen deze te lang is zal het veulen enkel teveel door de kogel
hangen, maar normaal op zijn hoeven staan)
• Spontaan herstel
o Vaak, duurt paar weken
o In de 1e dagen strekt het veulen de achterhand, waardoor de verhouding tussen de lengte
van de pezen en het skelet beter wordt
o Ook neemt de tonus toe in de eerste dagen tot weken
o Ook snelle groei in eerste levensweken → mogelijke disproportie tussen lengte buigers en
skelet zal vrij snel normaliseren
• Beschermen
o Bv. huid als veulen op hielballen loopt → evt. lichte bandage aanbrengen
• Beweging
o Zorgt voor stimulatie pezen
o Teveel beweging is ook niet goed
• Beslag
o Bij gevallen waarbij de DB betrokken is, die niet snel normaliseren (tenen
na 2-3 wk nog steeds van de grond)
▪ Niet meteen, want dan zijn de hoefjes nog niet uitgehard
o Kleefschoentje met verlengde hiel (→ tenen moeilijker omhoog)
• NIET immobiliseren!
o Hiervan gaan de buigpezen juist elongeren en laxeren
Contracturen/te korte buigpezen – aangeboren
Links: steile carpus en kogel en loopt beetje
op toppen van tenen → veralgemeende
contractuur van de buigpezen (naast DB en
OB misschien zelfs de ulnairspieren – de
buigers van de carpus – betrokken zijn).
Rechts: buigt vnl. door de carpus (en
waarschijnlijk hierdoor steile kogel).
• Behandeling i.f.v. mobiliteit veulen
o Milde cases → door beweging zal het normaliseren (na 2-3 mnd). Ze mogen echter niet te
veel beweging want dan wordt het pijnlijk en zullen ze gaan liggen, waardoor de contractuur
juist zal toenemen.
o Ernstige cases → de veulens zullen niet lang recht willen/kunnen staan (soms ook minder
drinken → te weinig immuniteit → vatbaar voor osteo-articulaire infecties).
1
,• Ernstige cases:
o Testen of veulen voldoende biest heeft opgenomen/controle immuun status
▪ Aantonen antistoffen (IgG’s) in bloed (snap foal test)
▪ Totaal eiwit bepaling/eiwit elektroforese in bloed → gamma globulines (= 90% IgG’s)
▪ Correctie door biest te geven (tot 12-24 uur) of door hyperimmuun plasma te geven (na
sluiten darmbarrière)
o Immobilisatie (gipsverband) → relaxatie/elongatie van de buigpezen
▪ Korte periodes (±5 dg), want veulens krijgen snel drukwonden
▪ Iedere keer hoek proberen verder te normaliseren
▪ Tot milde contractuur → dan mee op de weide
o Evt. oxytetracycline IV → kan in zekere mate peeselongatie bewerkstelligen bij veulens (in
jong bindweefsel nog myofibroblasten aanwezig die vatbaar zijn voor het AB)
o Evt. pijnbestrijding → NSAID’s
▪ Hierdoor zullen de spieren ook deels relaxeren → meer belasting pezen → sneller
normalisatie
▪ Veulens zijn wel gevoelig voor NSAID’s (evt. ontwikkeling perforerende maagulcera), dus
altijd combineren met maagprotectiva
o TLC
o Evt. chirurgie (wanneer immobilisatie niet genoeg)
▪ Bv. desmotomie DCL (distaal check ligament = accessoir ligament van OB
of DB)
o Evt. euthanasie, wanneer chirurgie geen zin heeft
• Hiel ondersteunen, bij contractuur in het hoefgewricht (veulen loopt op toppen van
tenen)
o Houtkrullen bedding
o Schoentjes/resine
Contracturen – verworven
Diepe buigpees (veulens van 3-4 mnd)
• DB ‘te kort’
o Grasvoet (unilateraal)
▪ Door lange benen kan veulen niet makkelijk bij gras, dus gaat in
spreidstand grazen → 1 voet naar voor geplaatst om rond te grazen en 1
voet naar achter. Bij afwisseling geen probleem, maar als veulen
voorkeur ontwikkelt voor 1 been wel. Op de voet waarrond ze grazen
komt alle gewicht → lage hielen en brede hoef. Op de voet die naar
achter staat komt amper gewicht → buigpees weinig belast en
contraheert op den duur. Ook hoge hiel en smalle/steile hoef.
Dieren met asymmetrische voeten zijn minder geschikt voor de sport.
o Snelle groei (bilateraal)
• Belang van pijn:
o Contractuur DB spierbuik en lidmaat minder belast → meer naar achter gezet → voetverschil
steeds groter
• Secundair: kneuzing teen door teveel belasting bij steile voet, evt. hoefabcesjes
Dorsale aflijning van de wand bevindt zich nog voor de
loodlijn (type 1) of al achter de loodlijn (type 2). Bij type 2
steunt de hiel ook niet meer door de verworven contractuur
van de diepe buiger.
2
,Behandeling – conservatief
• ‘Type 1’
• Hiel geleidelijk inkorten (hoefsmid)
o In het begin om de 2 wk, later kan dat interval verlengd worden
o Inkorten tot de hiel net niet meer steunt → beetje extra belasting op DB, zodat deze
geleidelijk oprekt
o Voldoende lang opvolgen
• Teen beschermen
o Resine
o Kleefschoentje met beetje teenextensie → oprekken DB
• Pijnbestrijding!
o NSAID’s
• Preventie grasvoet:
o Lang gras
o Voederen ‘op hoogte’
Behandeling – chirurgisch
• ‘Type 2’ of refractaire type 1 (geen goede reactie op conservatieve behandeling)
• Vooraleer contracted heels!
• Type 1 of type 2: desmotomie DCL (litteken!)
• Hele ernstige type 2 of als desmotomie DCL niet werkt: tenotomie DB (doorsnijden)
o Het kan geen sportpaard worden
• Combineren met hoefcorrectie (inkorten hielen), schoentje/resine en analgesie
o Je hebt weken om de hoefconformatie aan te passen, daarna is het DCL weer aan elkaar
gegroeid
Uitgesproken verworven contractuur van de DB bilateraal
(misschien doordat op bepaalde leeftijd snel beginnen
groeien). Bilateraal distaal check ligament doorgesneden en
wat resine op de tenen gedaan ter bescherming.
Hoefconformatie na paar dagen al bijna genormaliseerd.
Oppervlakkige buigpees (jaarlingen) → 2e semester!
• Jaarlingen: snelle groei t.h.v. radius
o OB ‘te kort’
o Pijn t.g.v. contractuur
• Zelden achterbeen
• Vaak progressief
Behandeling – conservatief
• Hiel verhogen
• Teenextensie
• Pijnbestrijding!
Behandeling – chirurgisch
• Sectie PCL / OB
• Andere..
Gereserveerde prognose → snelle diagnose en behandeling!
3
, Angulaire deformiteiten
Geen enkel veulen is compleet recht bij de geboorte:
• Vagus (O), valgus (X) deformaties
• Axiale rotaties → endo- en exorotatie van het lidmaat
Links: valgus van de carpus
Midden: varus van de kogel (+ beetje
valgus van de carpus)
Rechts: valgus van de tarsus
Dit zijn de 3 klassieke deformaties.
Bij de valgus deformaties hoort een zekere mate van exorotatie van het lidmaat/de hoeven, terwijl
bij een varus deformatie de hoeven een beetje naar binnen staan (endorotatie). Bij een valgus staat
het dier bodemwijd (voeten ver uit elkaar), bij een varus eerder bodemnauw (voeten dichter bij
elkaar).
Bij milde angulaire deformiteiten hoef je je geen zorgen te maken.
Oorzaken
• (Laxiteit gewrichtsbanden)
• (Onvolledige verbening carpaalbotjes)
• Disproportionele groei!
o Aangeboren (door slechte positie in utero) → meeste
o Verworven (beschadiging groeiplaat)
Disproportionele groei
Beoordeling
• Stand
• Beweging!
• Radiografie
Spontane correctie
Afh. van:
• Ernst deviatie (spontane correctie bij milde tot matige cases)
• Activiteit aangrenzende groeiplaten
o Bij X-benigheid langs laterale zijde meer belasting van de groeiplaat, bij O-benigheid meer
langs de mediale zijde → geeft verschil in activiteit van groeiplaat → aan de meest belaste
kant zal de groei toenemen (groeiplaat actiever) → probleem lost zichzelf op; bot groeit recht
op termijn van aantal weken – maanden
o Bij matige tot ernstige cases is de deviatie te groot (vanaf 12-15) → kracht op de groeiplaat
is zo groot dat er compressie plaatsvindt en de groeiplaat eerder kapot gaat dan dat die
actiever wordt → probleem verslechterd
4
