Intro
- Woe 1 nov deeltoets responsie, 20% weging. Duurt half uur, alleen open vragen.
- Di 7 nov tt, 80%. Open en dichte vragen.
- Boeken:
De totale stof over het digestiestelsel is verdeeld over 2 cursussen. In digestie 1 is het studiemateriaal
verdeeld over 3 thema’s: normale bouw en ontwikkeling (inclusief de histologische bouw), ingestie
(inname van voedsel) en motiliteit, inclusief de regulatie. In het tweede en derde thema wordt ook de
afwijkende bouw en functie behandeld, waarvoor relevante ziektebeeld zijn geselecteerd. Centraal
staan de pathofysiologische mechanismen en de relatie tot de aanvullende en klinische diagnostiek en
therapie. In deze eerste digestie-cursus zal ook nader geoefend worden met het lichamelijke onderzoek
van het digestiestelsel bij hond en kat, kleine zoogdieren en vogels. Van die laatste twee diergroepen
komen ook het circulatie en respiratieonderzoek aan bod. Dit om het diergebruik te beperken.
- Zie studiewijzer voor leerdoelen
- Aanwezigheid bij de practica 4, 10, 12 en 13 is verplicht. Als je door overmacht verhinderd bent
om bij een practicum aanwezig te zijn, probeer dan eerst te ruilen. Lukt dat niet dan moet je
jezelf afmelden via het practicum afmeldpunt.
HC1 - Introductie en functionele anatomie digestiestelsel en lever
In dit hoorcollege komen de volgende onderwerpen aan bod: - Algemene opbouw van de cursus -
Introductie van het digestiestelsel algemeen, ophalen van kennis uit de cursus OW, jaar 1 - (verplichte)
Werkvormen – Toetsing
Aantekeningen
Konijn, hond en vogels klinische diagnostiek hoort hierbij, paard en LH bij DI2.
Als een kalf melk drinkt, gaat dit niet in pens maar meteen in verteringsmaag (lebmaag).
1 WC van GD over diarree.
Responsie: anatomie toets. Plaatjes en benoemen, en daarnaast ook over bijvoorbeeld bouw, regulatie
of bloedvoorziening. Dus naam en functie snel kunnen opnoemen want half uur toets. Zie vb vragen Bb.
Waar waren we gebleven? Ontstaan oerdarm
Mesoderm daaruit ontstaat hart
,Groen, endoderm, is binnenbekleding holtes en buizen (waaronder darm, dooierzak, allantois)
Oerdarm dia 8
Je ziet de bloedvoorziening staan erachter
Net achter de mondholte, daar begint het. In thema 2 doen we ontwikkeling van kop, keelholte en
pharynx (kieuwbogen ontstaan hierbij ook).
Ectodermaal is grootste deel van gezicht.
Arcus pallatoglossus, daarachter begint de voordarm.
Caudaal achter middenrif bloedvoorziening uit truncus coeliacus (=ingewandsslagader) (stam waar
meerdere takken uit ontstaan). Deze truncus ontstaat uit de aorta abdominalis, niet ver onder het
middenrif en loopt vrijwel horizontaal. 3 hoofdtakken: naar lever, maag milt -> A. hepatica, A. gastrica
sinistra en A. lienalis
Middendarm: scheilswortel, daarin loopt die arteria.
Einddarm: de rest. Achterste scheilswortel is handig voor rectaal onderzoek (vraag? Of onthoud maar
gewoon)
Blindedarm ligt niet altijd standaard links.
Zie volgende dia's voor wat hoort bij welk deel van de darm
Voordarm dia 9
Ook keel ontstaat eruit zei ze.
Voorste stuk oerdarm wordt oa longen (= luchtwegen)
Twaalfvingerige darm = duodenum = eerste deel dunne darm, daarna jejunum en als laatste ileum
Zie ook plaatje, eerste deel duodenum wordt duod descendens genoemd
Middendarm dia 10
Laatste deel duodenum, het eerste hoorde bij voordarm.
Einddarm dia 11
Sinus urogenitalis is alleen aanwezig in embryo bij zoogdieren en wordt dus later aparat urine en
geslachtsopening, einddarm vormt dan daaruit geslachtsopening
Achter je tong is veel ectodermaal. Anale kanaal is ectodermaal. Dus aan begin en einde, het deel dat
een soort ‘instulping’ is van je huid, is ectodermaal.
Bloedafvoer is anders voor en achter waar het ectodermaal is. Poortader voert bloed weg van darmen,
maar in anale kanaal door vena cava caudalis, dus medicamenten via de anus in de vorm van zetpillen
gaan niet eerst door lever maar direct in grote circulatie en dus sneller werken.
Slokdarm = Oesophagus dia 12
,Gaat pas open als er wat in zit, soort brandslang
Slokdarm moet hard werken om voedsel erdoorheen te krijgen bij viervoeters, bij mensen bv
makkelijker want gaat gewoon naar beneden. Honden -> slokdarmverlamming -> zo veel mogelijk
rechtop eten dus voorpoten op aanrecht tijdens eten zodat voedsel naar beneden zakt.
2 type spierweefsel in slokdarm: dwarsgestreept spierweefsel of/en glad spierweefsel. Je hebt volledig
dwarsgestreept spierweefsel, volledig glad spierweefsel, of allebei door elkaar. Regulatie is anders en
manier hoe je ingrijpt. Koe en paard slokdarmverstopping doordat wat raars hebt gegeten -> let op
welke spierverslapper je geeft afh van welke soort spier in slokdarm.
Pars cervicalis, thoracis en abdominalis -> waarin oesophagus van boven naar onder kan worden
ingedeeld.
Oesophagus Pars cervicalis dia 13
Buikdeel slokdarm is klein, halsdeel ligt in viscerale ruimte. Dat is de ruimte die omgeven wordt door
spieren, zit vliesje omheen, de rstructuren daarin kunnen niet zomaar beanderd worden van buiten dus
een soort bescherming. Meer links ligt slokdarm in het algemeen, bij kippen juist meer in het midden
Meer aan het einde van cerviale deel moet het in borstholte opening door het eerste ribbenpaar, die
toegang is heel nauw dus daar gaat vaak wat mis. Luchtpijp zit daar ook altijd open en daar moet ook
plek voor zijn.
Oesophagus Pars thoracis en abdominalis dia 14
Omhoog langs halsdeel, het gaat ook door gat in middenrif (= hiatus oesophagei) en dan klein stukje
buikdeel. Lower sphincter, dus kringspier, voordat in maag terecht komt.
Buikwand dia 15
Zie dia voor volgorde van strcuturen van buiten naar binnen in buikwand
Ezelsbruggetje: m obl externus wijst schuin naar caudaal, want naar extern richting anus, en internus
wijst juist craniaal
Onderhuidse weefsel, subcutis, en stukje fascie of fascia (=bindweefselblad), maar vgm zijn die dingen
niet hetzelfde
Aan de zijkant heb je verschillende schuine buikspieren. De andere is de sixpack, nl M. rectus abdominis
Peritoneum: bekleding buikwand dia 16
Peritoneum is buikvlies
Echte buikholte is leeg, alle organen zitten gedrukt in peritoneum
Pariëtaal is tegen buikwand aan, visceraal is tegen orgaan aan.
Van pariëtaal naar visceraal is ophangband, vaak ‘meso’ bv mesojujunum enzo.
Nieren hoog tegen de rug aan, en achter peritoneum dus retroperitoneaal, dus alleen 1 zijde is bekleed
met buikvlies.
, Ophanging organen
Maag is spoelvormig
Urachus richting allantois -> De urachus is een kanaal dat ontstaat in de periode dat het embryo in de
baarmoeder verblijft. Dit kanaal verbindt bij het embryo de navel en de blaas (en zo kunnen afvalstoffen
in moeder en weg), nu is het een bindweefselstreng die loopt van de bovenkant van de urineblaas naar
de navel als overblijfsel.
Van middendarm dat bruine buisje is naar dooierzak
Bindweefseldriehoek in middenrif, septum transversum (mesodermaal)
Het septum transversum is een vlies dat bij mensen in het embryonale stadium tijdens de derde
week na bevruchting de borstholte van de buikholte scheidt (ventrale scheiding). Bij onder
andere vissen blijft het in die vorm aanwezig.
Het septum transversum zakt in de vierde week naar beneden en vormt daarna het middenrif
samen met de pleuroperitoneale membranen/plooien, het mesenterium dorsale van de
oesofagus en de wanden van de lichaamsholten.
Dorsale (aan rug) en ventrale zijde van MDK heeft ophangband, die roze bladen, je hebt dorsaal en
ventraal mesenterium in embryo.
Ophanging buikorganen: mesenteria dia 18
Je ziet mesojujunum, aan de rug opgehangen (dus dorsaal), deze organen liggen intraperitoneaal. Nieren
liggen retroperitoneaal.
(Embryonale) ophanging maag dia 19
Je noemt het dorsaal en ventraal mesog tijdens embryo
Maag heeft dorsale en ventrale ophanging
- Woe 1 nov deeltoets responsie, 20% weging. Duurt half uur, alleen open vragen.
- Di 7 nov tt, 80%. Open en dichte vragen.
- Boeken:
De totale stof over het digestiestelsel is verdeeld over 2 cursussen. In digestie 1 is het studiemateriaal
verdeeld over 3 thema’s: normale bouw en ontwikkeling (inclusief de histologische bouw), ingestie
(inname van voedsel) en motiliteit, inclusief de regulatie. In het tweede en derde thema wordt ook de
afwijkende bouw en functie behandeld, waarvoor relevante ziektebeeld zijn geselecteerd. Centraal
staan de pathofysiologische mechanismen en de relatie tot de aanvullende en klinische diagnostiek en
therapie. In deze eerste digestie-cursus zal ook nader geoefend worden met het lichamelijke onderzoek
van het digestiestelsel bij hond en kat, kleine zoogdieren en vogels. Van die laatste twee diergroepen
komen ook het circulatie en respiratieonderzoek aan bod. Dit om het diergebruik te beperken.
- Zie studiewijzer voor leerdoelen
- Aanwezigheid bij de practica 4, 10, 12 en 13 is verplicht. Als je door overmacht verhinderd bent
om bij een practicum aanwezig te zijn, probeer dan eerst te ruilen. Lukt dat niet dan moet je
jezelf afmelden via het practicum afmeldpunt.
HC1 - Introductie en functionele anatomie digestiestelsel en lever
In dit hoorcollege komen de volgende onderwerpen aan bod: - Algemene opbouw van de cursus -
Introductie van het digestiestelsel algemeen, ophalen van kennis uit de cursus OW, jaar 1 - (verplichte)
Werkvormen – Toetsing
Aantekeningen
Konijn, hond en vogels klinische diagnostiek hoort hierbij, paard en LH bij DI2.
Als een kalf melk drinkt, gaat dit niet in pens maar meteen in verteringsmaag (lebmaag).
1 WC van GD over diarree.
Responsie: anatomie toets. Plaatjes en benoemen, en daarnaast ook over bijvoorbeeld bouw, regulatie
of bloedvoorziening. Dus naam en functie snel kunnen opnoemen want half uur toets. Zie vb vragen Bb.
Waar waren we gebleven? Ontstaan oerdarm
Mesoderm daaruit ontstaat hart
,Groen, endoderm, is binnenbekleding holtes en buizen (waaronder darm, dooierzak, allantois)
Oerdarm dia 8
Je ziet de bloedvoorziening staan erachter
Net achter de mondholte, daar begint het. In thema 2 doen we ontwikkeling van kop, keelholte en
pharynx (kieuwbogen ontstaan hierbij ook).
Ectodermaal is grootste deel van gezicht.
Arcus pallatoglossus, daarachter begint de voordarm.
Caudaal achter middenrif bloedvoorziening uit truncus coeliacus (=ingewandsslagader) (stam waar
meerdere takken uit ontstaan). Deze truncus ontstaat uit de aorta abdominalis, niet ver onder het
middenrif en loopt vrijwel horizontaal. 3 hoofdtakken: naar lever, maag milt -> A. hepatica, A. gastrica
sinistra en A. lienalis
Middendarm: scheilswortel, daarin loopt die arteria.
Einddarm: de rest. Achterste scheilswortel is handig voor rectaal onderzoek (vraag? Of onthoud maar
gewoon)
Blindedarm ligt niet altijd standaard links.
Zie volgende dia's voor wat hoort bij welk deel van de darm
Voordarm dia 9
Ook keel ontstaat eruit zei ze.
Voorste stuk oerdarm wordt oa longen (= luchtwegen)
Twaalfvingerige darm = duodenum = eerste deel dunne darm, daarna jejunum en als laatste ileum
Zie ook plaatje, eerste deel duodenum wordt duod descendens genoemd
Middendarm dia 10
Laatste deel duodenum, het eerste hoorde bij voordarm.
Einddarm dia 11
Sinus urogenitalis is alleen aanwezig in embryo bij zoogdieren en wordt dus later aparat urine en
geslachtsopening, einddarm vormt dan daaruit geslachtsopening
Achter je tong is veel ectodermaal. Anale kanaal is ectodermaal. Dus aan begin en einde, het deel dat
een soort ‘instulping’ is van je huid, is ectodermaal.
Bloedafvoer is anders voor en achter waar het ectodermaal is. Poortader voert bloed weg van darmen,
maar in anale kanaal door vena cava caudalis, dus medicamenten via de anus in de vorm van zetpillen
gaan niet eerst door lever maar direct in grote circulatie en dus sneller werken.
Slokdarm = Oesophagus dia 12
,Gaat pas open als er wat in zit, soort brandslang
Slokdarm moet hard werken om voedsel erdoorheen te krijgen bij viervoeters, bij mensen bv
makkelijker want gaat gewoon naar beneden. Honden -> slokdarmverlamming -> zo veel mogelijk
rechtop eten dus voorpoten op aanrecht tijdens eten zodat voedsel naar beneden zakt.
2 type spierweefsel in slokdarm: dwarsgestreept spierweefsel of/en glad spierweefsel. Je hebt volledig
dwarsgestreept spierweefsel, volledig glad spierweefsel, of allebei door elkaar. Regulatie is anders en
manier hoe je ingrijpt. Koe en paard slokdarmverstopping doordat wat raars hebt gegeten -> let op
welke spierverslapper je geeft afh van welke soort spier in slokdarm.
Pars cervicalis, thoracis en abdominalis -> waarin oesophagus van boven naar onder kan worden
ingedeeld.
Oesophagus Pars cervicalis dia 13
Buikdeel slokdarm is klein, halsdeel ligt in viscerale ruimte. Dat is de ruimte die omgeven wordt door
spieren, zit vliesje omheen, de rstructuren daarin kunnen niet zomaar beanderd worden van buiten dus
een soort bescherming. Meer links ligt slokdarm in het algemeen, bij kippen juist meer in het midden
Meer aan het einde van cerviale deel moet het in borstholte opening door het eerste ribbenpaar, die
toegang is heel nauw dus daar gaat vaak wat mis. Luchtpijp zit daar ook altijd open en daar moet ook
plek voor zijn.
Oesophagus Pars thoracis en abdominalis dia 14
Omhoog langs halsdeel, het gaat ook door gat in middenrif (= hiatus oesophagei) en dan klein stukje
buikdeel. Lower sphincter, dus kringspier, voordat in maag terecht komt.
Buikwand dia 15
Zie dia voor volgorde van strcuturen van buiten naar binnen in buikwand
Ezelsbruggetje: m obl externus wijst schuin naar caudaal, want naar extern richting anus, en internus
wijst juist craniaal
Onderhuidse weefsel, subcutis, en stukje fascie of fascia (=bindweefselblad), maar vgm zijn die dingen
niet hetzelfde
Aan de zijkant heb je verschillende schuine buikspieren. De andere is de sixpack, nl M. rectus abdominis
Peritoneum: bekleding buikwand dia 16
Peritoneum is buikvlies
Echte buikholte is leeg, alle organen zitten gedrukt in peritoneum
Pariëtaal is tegen buikwand aan, visceraal is tegen orgaan aan.
Van pariëtaal naar visceraal is ophangband, vaak ‘meso’ bv mesojujunum enzo.
Nieren hoog tegen de rug aan, en achter peritoneum dus retroperitoneaal, dus alleen 1 zijde is bekleed
met buikvlies.
, Ophanging organen
Maag is spoelvormig
Urachus richting allantois -> De urachus is een kanaal dat ontstaat in de periode dat het embryo in de
baarmoeder verblijft. Dit kanaal verbindt bij het embryo de navel en de blaas (en zo kunnen afvalstoffen
in moeder en weg), nu is het een bindweefselstreng die loopt van de bovenkant van de urineblaas naar
de navel als overblijfsel.
Van middendarm dat bruine buisje is naar dooierzak
Bindweefseldriehoek in middenrif, septum transversum (mesodermaal)
Het septum transversum is een vlies dat bij mensen in het embryonale stadium tijdens de derde
week na bevruchting de borstholte van de buikholte scheidt (ventrale scheiding). Bij onder
andere vissen blijft het in die vorm aanwezig.
Het septum transversum zakt in de vierde week naar beneden en vormt daarna het middenrif
samen met de pleuroperitoneale membranen/plooien, het mesenterium dorsale van de
oesofagus en de wanden van de lichaamsholten.
Dorsale (aan rug) en ventrale zijde van MDK heeft ophangband, die roze bladen, je hebt dorsaal en
ventraal mesenterium in embryo.
Ophanging buikorganen: mesenteria dia 18
Je ziet mesojujunum, aan de rug opgehangen (dus dorsaal), deze organen liggen intraperitoneaal. Nieren
liggen retroperitoneaal.
(Embryonale) ophanging maag dia 19
Je noemt het dorsaal en ventraal mesog tijdens embryo
Maag heeft dorsale en ventrale ophanging
