Van het westelijk front geen nieuws / Im Westen nichts Neues
– samenvatting per hoofdstuk
Hoofdstuk 1
Ze liggen 9 kilometer achter het front en werden gisteren afgelost. Ze krijgen dubbele rantsoenen;
eten en tabak. Dit komt door een vergissing: het was rustig in de sector (aan het front, weinig doden)
dus had de foerier de dag voor terugkomst normale hoeveelheden levensmiddelen voor 150 man
ontvangen. Op de laatste dag kwamen ze onder zwaar Engels artillerievuur te liggen en zo kwamen
ze maar met 80 man terug.
In eerste instantie wilde de kok (Heinrich) hen de dubbele rantsoenen niet geven. De soldaten
kwamen dreigend op hem af. Ze mochten hem al niet, doordat ze in de loopgraaf veel te laat en veel
te koud eten hadden gekregen. De kok durfde bij wat granaatvuur niet dichterbij te komen,
waardoor de etenhalers veel verder moesten lopen dan die van andere compagnieën. Bulcke (andere
compagnie, vet als een hamster) was beter. De compagniecommandant zorgde ervoor dat de
dubbele rantsoenen toch werden uitgedeeld.
Nu gaan ze allemaal in een kleine latrine (wc), waar ze zich als rekruut nog schaamden bij de
gemeenschappelijke latrine. Ze roken en kletsen tussen de klaprozen (poppies). Kropp haalt een brief
van Kantorek (oude klassenleraar) tevoorschijn. Hij had bij de gymlessen net zolang op iedereen
ingepraat totdat iedereen naar het districtsbureau ging om zich vrijwillig aan te melden. Josef Behm
(dikke, vriendelijke jongen) wilde eigenlijk niet, maar was anders een lafaard. Hij sneuvelde als een
van de eersten. Kantorek was net zoals andere volwassenen die ervan overtuigd waren als patriot de
hoogste plicht vervuld te hebben. De jeugd geloofde in hen en de autoriteit die zij uitstraalden, maar
na de eerste dode die ze zagen bleef er niets over van deze overtuiging. Ze kwamen tot de conclusie
dat hun (jonge) generatie eerlijker was dan de andere.
Ze gaan op bezoek bij Kemmerich in het veldhospitaal. Zijn horloge is gepikt toen hij buiten kennis
was. Kemmerich zegt dat hij pijn heeft aan zijn been, hij weet niet dat deze geamputeerd is. Ze weten
dat hij doodgaat, en de moeder van Kemmerich had voor vertrek nog aan Paul gevraagd om op hem
te passen. Müller heeft mooie Engelse vliegenierslaarzen gevonden en wil deze hebben omdat
Kemmerich toch nog maar 1 been heeft en waarschijnlijk doodgaat. Dit mag echter niet. Als ze
weggaan vragen ze de hospik om Kemmerich morfine te geven, ze kopen hem om met sigaretten.
Kropp krijgt een woedeaanval. Albert Kropp vertelt dat Kantorek in de brief zegt dat ze een jeugd van
staal zijn. Paul zegt: “Jeugd, dat is lang geleden. Wij zijn oud.”
Hoofdpersonen (alle vier 19 jaar, uit dezelfde klas het leger in gegaan):
- Albert Kropp: klein, hongerlap en kan helder denken, soldaat 1 e klasse
- Müller: lomp en betweterig, wil examen doen
- Leer: baard, gek op meiden uit het officiersbordeel
- Paul Bäumer
,Maten:
- Tjaden: vreetzak bankwerker, 19 jaar
- Haie Westhus: turfsteker, groot, 19 jaar
- Detering: boer, denkt alleen aan zijn boerderij en vrouw
- Stanislaus Katczinsky: hoofd van de ploeg, taai, slim, 40 jaar
Hoofdstuk 2
Ze kregen een militaire opleiding van 10 weken. Ze begonnen hier vol goede moed aan maar na 3
weken ontdekten ze al dat ze hun persoonlijkheid op moesten geven. De 4 zaten in groep 9, onder
leiding van korporaal Himmelstoss (grootste beul van de kazerne). Ze moesten veel vervelende
dingen doen (bed 14x opmaken, schermen met de bajonet tegen Himmelstoss). Uiteindelijk liet hij
hen met rust nadat ze Kropp en Bäumer de latrineton (aan een stok) over zijn voeten lieten vallen.
Himmelstoss dreigde met arrest, maar Kropp zei dat zij hun mond wel zullen opendoen bij een
onderzoek naar Himmelstoss. Na dit dreigement hield het gepest op. Tijdens de opleiding werden de
jongens hard gemaakt, anders waren ze gek geworden aan het front. Het belangrijkste dat ze in de
opleiding hebben geleerd is kameraadschap.
Paul gaat naar Kemmerich. Hij probeert hem nog te overtuigen dat alles goedkomt, maar Kemmerich
weet nu ook dat zijn been is geamputeerd en zien dat zijn vingers zwart zijn en weet zo dat hij
doodgaat. Paul is erbij wanneer hij sterf en belooft dat wanneer hij het horloge ooit vindt, hij dit naar
zijn huis zal sturen. Kemmerich wordt al meteen weggehaald omdat er op de gang al nieuwe
gewonden wachten. Paul gaat terug naar de barakken en Müller krijgt de schoenen, die precies
passen.
Hoofdstuk 3
De opengevallen plaatsen worden opgevuld door een verse lichting bestaande uit ‘groentjes uit het
rekrutendepot’. Er wordt omschreven hoe Katczinsky een zesde zintuig heeft: hij weet altijd eten te
vinden. Kropp en Paul zijn blij dat ze bevriend zijn met hem, en Haie Westhus hoort er ook deels bij
ook al voert hij meer de taken uit. Ze zitten op het grasveldje en Kat en Kropp zijn aan het
bekvechten en wedden om een flesje bier op de afloop van een luchtgevecht (Kat wint). Ze hebben
allebei een andere overtuiging: Kat zegt ’t Zelfde loon, ’t zelfde eten – en de oorlog is allang vergeten.
Kropp stelt voor dat ministers en generaals van landen de oorlog zelf uitvechten in een arena. Dat
zou beter zijn dan hier, waar de verkeerde mensen tegen elkaar vechten.
Kropp schiet in de lach omdat hij denkt aan in Löhne overstappen: ze oefenden het overstappen in
Löhne om te voorkomen dat verlofgangers daar de weg kwijt zouden raken; het is een kruispunt van
spoorlijnen. Ze moesten leren dat ze onder een tunneltje door moesten, dus moesten ze op
commando onder het bed doorkruipen.
Kropp zegt dat er van het soort van Himmelstoss zoveel zijn. Paul zegt dat dat door het uniform
komt. Kat zegt dat dat ook zo is, maar dat wanneer je een mens een stukje macht geeft, hij ernaar
hapt. De mens is in eerste plaats een beest. In dienst hebben mensen te veel macht: een korporaal
kan een gewoon soldaat, een luitenant een korporaal en een kapitein een luitenant zo treiteren dat
hij er gek van wordt. Macht stijgt ze naar het hoofd. Hoe minder zo’n figuur in het burgerleven heeft
,in te brengen, des te meer bluf vertoont hij hier. Tjaden verschijnt en zegt dat Himmelstoss aan het
front komt.
Hij heeft genoeg reden om dit te zeggen omdat hij een bedplasser was en Himmelstoss volhield dat
dit alleen maar luiheid was. Hij legde Tjaden en Kindervrater (bedplasser) op een kamer. Hij liet ze
een stapelbed delen, wat vreselijk was voor de onderste. Het haalde niets uit omdat het
uitgangspunt niet klopte en het geen luiheid was. Een van de twee sliep altijd op de grond.
Tjaden, Haie, Kropp en Paul hebben de dag voor ze naar het front vertrokken met Himmelstoss
afgerekend en hem mishandeld. Toen hij terugkwam van de kroeg hebben ze hem geslagen en zijn
broek omlaag getrokken.
Toen ze naar het front vertrokken noemde een man hen ‘onze jonge helden’.
Hoofdstuk 4
Ze moesten naar voren om in de tweede linie draadversperringen op te bouwen. Ze staan in het
donker in rijdende vrachtwagens. Het front is onrustig: de Engelse batterijen rechts van hun sector
zijn een uur te vroeg begonnen met schieten. Ze gaan lopend naar het geniedepot. Ze slaan de
ijzeren staven in de grond en wikkelen het prikkeldraad af. Na een paar uur zijn ze klaar maar ze
hebben nog een paar uur tot de vrachtwagens komen. De meesten gaan liggen slapen. Paul wordt
wakker en Kat zegt dat het maar een losse flodder was die in de bosjes is gevlogen. Dan slaat achter
hen een granaat in. Een paar minuten later knalt het weer, nu dichterbij. Kat maakt zijn pijp uit en
zegt ‘we krijgen de volle laag.’
Meteen daarop barst het los. Paul probeert een helm bij een rekruut op te zetten en deze kruipt
onder zijn arm, dicht tegen zijn borst. Hij zet de helm op zijn kont, want die is het hoogst. Paul zegt
tegen de jongen dat het voorbij is, de jongen had kanonnenkoorts (in zijn broek gedaan).
Ze horen gekerm van paarden dat niet ophoudt. Detering, een boer, wordt boos en roept dat ze
doodgeschoten moeten worden. Ze bedekken hun oren tot de paarden uiteindelijk gedood worden.
Detering vindt het een grof schandaal dat dieren de oorlog in worden gestuurd.
Kat heeft een slecht voorgevoel en zegt: ‘ik wou dat we al thuis (barakken) waren’. Ze zijn bij de
begraafplaats en op dat moment worden ze hevig onder vuur genomen. Ze nemen dekking bij het
kerkhof en de grafheuvels. Paul krijgt een granaatsplinter tegen zijn arm en helm. Paul wil in een
trechter waar granaten al hebben ingeslagen, omdat deze meestal niet twee keer op dezelfde plek
inslaan. Hij komt in een oud graf terecht en kruipt onder de kist. Katczinsky komt naar hem toe en
schreeuwt: ‘GAS’. Paul trekt het masker over het hoofd van een rekruut en komt terecht in de
trechter. Kat, Kropp en nog iemand komen bij hem. De eerste minuten met het masker op beslissen
over je leven: is het dicht? Een omhoog geslingerde doodskist komt op de arm van de vierde man
terecht. De man raakt buiten kennis en met z’n drieën trekken ze de kist van zijn arm. Paul hijst
zichzelf over de rand van de kuil en doet zijn gasmasker af.
De anderen komen ook uit de kuil en Paul ziet de rekruut liggen. Hij is in zijn heup geschoten en zal
nooit meer kunnen lopen. Ze verbinden de wond maar zien dat de jongen niet meer te redden is. Ze
beslissen dat ze hem het beste nu dood kunnen schieten omdat hij toch doodgaat.
, De verliezen zijn kleiner dan verwacht: 5 doden en 8 gewonden. Ze gaan terug en zijn zo moe dat ze
in de wagen iedere keer in slaap vallen.
Hoofdstuk 5
Himmelstoss is inderdaad aan het front. Het gerucht gaat dat hij een paar rekruten op het
exercitieterrein te hard heeft aangepakt, zonder dat hij wist dat er een zoon van een minister bij was.
Müller vraagt aan iedereen wat ze zouden doen als er vrede zou zijn. Albert zou weglopen en zich
volgieten (drinken). Kat zou zo snel mogelijk naar zijn zoon en vrouw gaan. Haie Westhus zou een
vrouw uitzoeken. Als hij onderofficier was, zou hij bijtekenen. Hij zegt dat het beter is dan turfsteken.
Hij denkt dat het makkelijk is in het leger als er vrede is. Kat zegt tegen Haie dat hij nooit
onderofficier zal worden. Tjaden wil alleen maar Himmelstoss pijn doen. Detering zegt: ‘ik zou net op
tijd komen voor de oogst.’ Hij maakt zich zorgen omdat zijn vrouw er helemaal alleen voor staat op
de boerderij.
Dan verschijnt Himmelstoss en Tjaden is heel onbeschoft tegen hem. (Hij is nog steeds boos door het
bedplassen). Ze tellen hoeveel klasgenoten er nog zijn: 7 dood, 4 gewond, 1 in een inrichting. Er zijn
er nog 12 over waarvan 3 luitenant. Ze maken grappen over de dingen die ze op school leerden, en
hoe weinig nut die dingen hebben in de oorlog. Müller denkt dat ze toch terug moeten naar de
schoolbanken, maar dit lijkt Albert uitgesloten. Hij denkt dat ze misschien een noodexamen krijgen
maar daarvoor moeten ze wel weer in de boeken duiken. Kropp zegt wat ze allemaal denken: ‘hoe
kun je die papieren wijsheid serieus nemen als je hier aan het front bent geweest?’ Müller werpt
tegen dat je toch een beroep moet hebben.
Kat en Detering en Haie en Himmelstoss gaan als ze terug zijn gewoon weer aan het werk dat ze voor
de oorlog al deden. Albert vraagt zich af hoe zij, zonder dat ze al een plaats in de maatschappij
hadden, zonder functie en beroep, ooit nog ergens in een normaal beroep thuis kunnen voelen. Ze
zijn alle 3 ten einde raad over wat ze moeten doen wanneer ze terugkomen. Paul walgt van het idee
van studeren en een salaris en wil iets doen dat het de moeite waard maakt dat ze hier hebben
gezeten. Hij kan echter niks bedenken.
Alles lijkt voor hen ingewikkeld en uitzichtloos en Kropp vraagt zich af of ze zich daar thuis geen
zorgen over maken. ‘Twee jaar schieten en handgranaten gooien – dat kun je achteraf toch niet
uittrekken als een vuile sok...’ Ze zijn het erover eens dat iedereen in dezelfde situatie verkeert, en
dat dit het gemeenschappelijk lot van de generatie is. Albert zegt: ‘de oorlog heeft ons voor alles
verpest.’
Himmelstoss is op zoek naar Tjaden. Hij komt naar hun groepje en Kropp beledigt hem. ’s Avonds, bij
luitenant Bertinck vindt er een verhoor plaats. Paul verteld waarom Tjaden heeft gerebelleerd
(bedplassen). Himmelstoss geeft dit toe. Tjaden krijgt een preek en drie dagen halfzwaar arrest.
Kropp legt hij met een knipoog een dag arrest op. Halfzwaar arrest is in een voormalig kippenhok
(zwaar arrest in de kelder), dus ze kunnen makkelijk bij hen komen.
– samenvatting per hoofdstuk
Hoofdstuk 1
Ze liggen 9 kilometer achter het front en werden gisteren afgelost. Ze krijgen dubbele rantsoenen;
eten en tabak. Dit komt door een vergissing: het was rustig in de sector (aan het front, weinig doden)
dus had de foerier de dag voor terugkomst normale hoeveelheden levensmiddelen voor 150 man
ontvangen. Op de laatste dag kwamen ze onder zwaar Engels artillerievuur te liggen en zo kwamen
ze maar met 80 man terug.
In eerste instantie wilde de kok (Heinrich) hen de dubbele rantsoenen niet geven. De soldaten
kwamen dreigend op hem af. Ze mochten hem al niet, doordat ze in de loopgraaf veel te laat en veel
te koud eten hadden gekregen. De kok durfde bij wat granaatvuur niet dichterbij te komen,
waardoor de etenhalers veel verder moesten lopen dan die van andere compagnieën. Bulcke (andere
compagnie, vet als een hamster) was beter. De compagniecommandant zorgde ervoor dat de
dubbele rantsoenen toch werden uitgedeeld.
Nu gaan ze allemaal in een kleine latrine (wc), waar ze zich als rekruut nog schaamden bij de
gemeenschappelijke latrine. Ze roken en kletsen tussen de klaprozen (poppies). Kropp haalt een brief
van Kantorek (oude klassenleraar) tevoorschijn. Hij had bij de gymlessen net zolang op iedereen
ingepraat totdat iedereen naar het districtsbureau ging om zich vrijwillig aan te melden. Josef Behm
(dikke, vriendelijke jongen) wilde eigenlijk niet, maar was anders een lafaard. Hij sneuvelde als een
van de eersten. Kantorek was net zoals andere volwassenen die ervan overtuigd waren als patriot de
hoogste plicht vervuld te hebben. De jeugd geloofde in hen en de autoriteit die zij uitstraalden, maar
na de eerste dode die ze zagen bleef er niets over van deze overtuiging. Ze kwamen tot de conclusie
dat hun (jonge) generatie eerlijker was dan de andere.
Ze gaan op bezoek bij Kemmerich in het veldhospitaal. Zijn horloge is gepikt toen hij buiten kennis
was. Kemmerich zegt dat hij pijn heeft aan zijn been, hij weet niet dat deze geamputeerd is. Ze weten
dat hij doodgaat, en de moeder van Kemmerich had voor vertrek nog aan Paul gevraagd om op hem
te passen. Müller heeft mooie Engelse vliegenierslaarzen gevonden en wil deze hebben omdat
Kemmerich toch nog maar 1 been heeft en waarschijnlijk doodgaat. Dit mag echter niet. Als ze
weggaan vragen ze de hospik om Kemmerich morfine te geven, ze kopen hem om met sigaretten.
Kropp krijgt een woedeaanval. Albert Kropp vertelt dat Kantorek in de brief zegt dat ze een jeugd van
staal zijn. Paul zegt: “Jeugd, dat is lang geleden. Wij zijn oud.”
Hoofdpersonen (alle vier 19 jaar, uit dezelfde klas het leger in gegaan):
- Albert Kropp: klein, hongerlap en kan helder denken, soldaat 1 e klasse
- Müller: lomp en betweterig, wil examen doen
- Leer: baard, gek op meiden uit het officiersbordeel
- Paul Bäumer
,Maten:
- Tjaden: vreetzak bankwerker, 19 jaar
- Haie Westhus: turfsteker, groot, 19 jaar
- Detering: boer, denkt alleen aan zijn boerderij en vrouw
- Stanislaus Katczinsky: hoofd van de ploeg, taai, slim, 40 jaar
Hoofdstuk 2
Ze kregen een militaire opleiding van 10 weken. Ze begonnen hier vol goede moed aan maar na 3
weken ontdekten ze al dat ze hun persoonlijkheid op moesten geven. De 4 zaten in groep 9, onder
leiding van korporaal Himmelstoss (grootste beul van de kazerne). Ze moesten veel vervelende
dingen doen (bed 14x opmaken, schermen met de bajonet tegen Himmelstoss). Uiteindelijk liet hij
hen met rust nadat ze Kropp en Bäumer de latrineton (aan een stok) over zijn voeten lieten vallen.
Himmelstoss dreigde met arrest, maar Kropp zei dat zij hun mond wel zullen opendoen bij een
onderzoek naar Himmelstoss. Na dit dreigement hield het gepest op. Tijdens de opleiding werden de
jongens hard gemaakt, anders waren ze gek geworden aan het front. Het belangrijkste dat ze in de
opleiding hebben geleerd is kameraadschap.
Paul gaat naar Kemmerich. Hij probeert hem nog te overtuigen dat alles goedkomt, maar Kemmerich
weet nu ook dat zijn been is geamputeerd en zien dat zijn vingers zwart zijn en weet zo dat hij
doodgaat. Paul is erbij wanneer hij sterf en belooft dat wanneer hij het horloge ooit vindt, hij dit naar
zijn huis zal sturen. Kemmerich wordt al meteen weggehaald omdat er op de gang al nieuwe
gewonden wachten. Paul gaat terug naar de barakken en Müller krijgt de schoenen, die precies
passen.
Hoofdstuk 3
De opengevallen plaatsen worden opgevuld door een verse lichting bestaande uit ‘groentjes uit het
rekrutendepot’. Er wordt omschreven hoe Katczinsky een zesde zintuig heeft: hij weet altijd eten te
vinden. Kropp en Paul zijn blij dat ze bevriend zijn met hem, en Haie Westhus hoort er ook deels bij
ook al voert hij meer de taken uit. Ze zitten op het grasveldje en Kat en Kropp zijn aan het
bekvechten en wedden om een flesje bier op de afloop van een luchtgevecht (Kat wint). Ze hebben
allebei een andere overtuiging: Kat zegt ’t Zelfde loon, ’t zelfde eten – en de oorlog is allang vergeten.
Kropp stelt voor dat ministers en generaals van landen de oorlog zelf uitvechten in een arena. Dat
zou beter zijn dan hier, waar de verkeerde mensen tegen elkaar vechten.
Kropp schiet in de lach omdat hij denkt aan in Löhne overstappen: ze oefenden het overstappen in
Löhne om te voorkomen dat verlofgangers daar de weg kwijt zouden raken; het is een kruispunt van
spoorlijnen. Ze moesten leren dat ze onder een tunneltje door moesten, dus moesten ze op
commando onder het bed doorkruipen.
Kropp zegt dat er van het soort van Himmelstoss zoveel zijn. Paul zegt dat dat door het uniform
komt. Kat zegt dat dat ook zo is, maar dat wanneer je een mens een stukje macht geeft, hij ernaar
hapt. De mens is in eerste plaats een beest. In dienst hebben mensen te veel macht: een korporaal
kan een gewoon soldaat, een luitenant een korporaal en een kapitein een luitenant zo treiteren dat
hij er gek van wordt. Macht stijgt ze naar het hoofd. Hoe minder zo’n figuur in het burgerleven heeft
,in te brengen, des te meer bluf vertoont hij hier. Tjaden verschijnt en zegt dat Himmelstoss aan het
front komt.
Hij heeft genoeg reden om dit te zeggen omdat hij een bedplasser was en Himmelstoss volhield dat
dit alleen maar luiheid was. Hij legde Tjaden en Kindervrater (bedplasser) op een kamer. Hij liet ze
een stapelbed delen, wat vreselijk was voor de onderste. Het haalde niets uit omdat het
uitgangspunt niet klopte en het geen luiheid was. Een van de twee sliep altijd op de grond.
Tjaden, Haie, Kropp en Paul hebben de dag voor ze naar het front vertrokken met Himmelstoss
afgerekend en hem mishandeld. Toen hij terugkwam van de kroeg hebben ze hem geslagen en zijn
broek omlaag getrokken.
Toen ze naar het front vertrokken noemde een man hen ‘onze jonge helden’.
Hoofdstuk 4
Ze moesten naar voren om in de tweede linie draadversperringen op te bouwen. Ze staan in het
donker in rijdende vrachtwagens. Het front is onrustig: de Engelse batterijen rechts van hun sector
zijn een uur te vroeg begonnen met schieten. Ze gaan lopend naar het geniedepot. Ze slaan de
ijzeren staven in de grond en wikkelen het prikkeldraad af. Na een paar uur zijn ze klaar maar ze
hebben nog een paar uur tot de vrachtwagens komen. De meesten gaan liggen slapen. Paul wordt
wakker en Kat zegt dat het maar een losse flodder was die in de bosjes is gevlogen. Dan slaat achter
hen een granaat in. Een paar minuten later knalt het weer, nu dichterbij. Kat maakt zijn pijp uit en
zegt ‘we krijgen de volle laag.’
Meteen daarop barst het los. Paul probeert een helm bij een rekruut op te zetten en deze kruipt
onder zijn arm, dicht tegen zijn borst. Hij zet de helm op zijn kont, want die is het hoogst. Paul zegt
tegen de jongen dat het voorbij is, de jongen had kanonnenkoorts (in zijn broek gedaan).
Ze horen gekerm van paarden dat niet ophoudt. Detering, een boer, wordt boos en roept dat ze
doodgeschoten moeten worden. Ze bedekken hun oren tot de paarden uiteindelijk gedood worden.
Detering vindt het een grof schandaal dat dieren de oorlog in worden gestuurd.
Kat heeft een slecht voorgevoel en zegt: ‘ik wou dat we al thuis (barakken) waren’. Ze zijn bij de
begraafplaats en op dat moment worden ze hevig onder vuur genomen. Ze nemen dekking bij het
kerkhof en de grafheuvels. Paul krijgt een granaatsplinter tegen zijn arm en helm. Paul wil in een
trechter waar granaten al hebben ingeslagen, omdat deze meestal niet twee keer op dezelfde plek
inslaan. Hij komt in een oud graf terecht en kruipt onder de kist. Katczinsky komt naar hem toe en
schreeuwt: ‘GAS’. Paul trekt het masker over het hoofd van een rekruut en komt terecht in de
trechter. Kat, Kropp en nog iemand komen bij hem. De eerste minuten met het masker op beslissen
over je leven: is het dicht? Een omhoog geslingerde doodskist komt op de arm van de vierde man
terecht. De man raakt buiten kennis en met z’n drieën trekken ze de kist van zijn arm. Paul hijst
zichzelf over de rand van de kuil en doet zijn gasmasker af.
De anderen komen ook uit de kuil en Paul ziet de rekruut liggen. Hij is in zijn heup geschoten en zal
nooit meer kunnen lopen. Ze verbinden de wond maar zien dat de jongen niet meer te redden is. Ze
beslissen dat ze hem het beste nu dood kunnen schieten omdat hij toch doodgaat.
, De verliezen zijn kleiner dan verwacht: 5 doden en 8 gewonden. Ze gaan terug en zijn zo moe dat ze
in de wagen iedere keer in slaap vallen.
Hoofdstuk 5
Himmelstoss is inderdaad aan het front. Het gerucht gaat dat hij een paar rekruten op het
exercitieterrein te hard heeft aangepakt, zonder dat hij wist dat er een zoon van een minister bij was.
Müller vraagt aan iedereen wat ze zouden doen als er vrede zou zijn. Albert zou weglopen en zich
volgieten (drinken). Kat zou zo snel mogelijk naar zijn zoon en vrouw gaan. Haie Westhus zou een
vrouw uitzoeken. Als hij onderofficier was, zou hij bijtekenen. Hij zegt dat het beter is dan turfsteken.
Hij denkt dat het makkelijk is in het leger als er vrede is. Kat zegt tegen Haie dat hij nooit
onderofficier zal worden. Tjaden wil alleen maar Himmelstoss pijn doen. Detering zegt: ‘ik zou net op
tijd komen voor de oogst.’ Hij maakt zich zorgen omdat zijn vrouw er helemaal alleen voor staat op
de boerderij.
Dan verschijnt Himmelstoss en Tjaden is heel onbeschoft tegen hem. (Hij is nog steeds boos door het
bedplassen). Ze tellen hoeveel klasgenoten er nog zijn: 7 dood, 4 gewond, 1 in een inrichting. Er zijn
er nog 12 over waarvan 3 luitenant. Ze maken grappen over de dingen die ze op school leerden, en
hoe weinig nut die dingen hebben in de oorlog. Müller denkt dat ze toch terug moeten naar de
schoolbanken, maar dit lijkt Albert uitgesloten. Hij denkt dat ze misschien een noodexamen krijgen
maar daarvoor moeten ze wel weer in de boeken duiken. Kropp zegt wat ze allemaal denken: ‘hoe
kun je die papieren wijsheid serieus nemen als je hier aan het front bent geweest?’ Müller werpt
tegen dat je toch een beroep moet hebben.
Kat en Detering en Haie en Himmelstoss gaan als ze terug zijn gewoon weer aan het werk dat ze voor
de oorlog al deden. Albert vraagt zich af hoe zij, zonder dat ze al een plaats in de maatschappij
hadden, zonder functie en beroep, ooit nog ergens in een normaal beroep thuis kunnen voelen. Ze
zijn alle 3 ten einde raad over wat ze moeten doen wanneer ze terugkomen. Paul walgt van het idee
van studeren en een salaris en wil iets doen dat het de moeite waard maakt dat ze hier hebben
gezeten. Hij kan echter niks bedenken.
Alles lijkt voor hen ingewikkeld en uitzichtloos en Kropp vraagt zich af of ze zich daar thuis geen
zorgen over maken. ‘Twee jaar schieten en handgranaten gooien – dat kun je achteraf toch niet
uittrekken als een vuile sok...’ Ze zijn het erover eens dat iedereen in dezelfde situatie verkeert, en
dat dit het gemeenschappelijk lot van de generatie is. Albert zegt: ‘de oorlog heeft ons voor alles
verpest.’
Himmelstoss is op zoek naar Tjaden. Hij komt naar hun groepje en Kropp beledigt hem. ’s Avonds, bij
luitenant Bertinck vindt er een verhoor plaats. Paul verteld waarom Tjaden heeft gerebelleerd
(bedplassen). Himmelstoss geeft dit toe. Tjaden krijgt een preek en drie dagen halfzwaar arrest.
Kropp legt hij met een knipoog een dag arrest op. Halfzwaar arrest is in een voormalig kippenhok
(zwaar arrest in de kelder), dus ze kunnen makkelijk bij hen komen.
