Tentamen Burgerlijk Recht 3
Herkansing
2 juli 2024
, Casus 1
Op een zwoele zaterdagnacht lopen vrienden Gijs en Roel na een gezellige
stapavond naar huis. Gijs maakt een flauwe opmerking over een onhandige
versieractie van Roel die avond, waarna Roel hem een duw geeft. Gijs lacht en
geeft Roel een duw terug. Opeens gaat Roel om onduidelijke redenen op de grond
liggen. Gijs loopt naar hem toe, geeft hem een hand en zegt: ‘kom op man,
opstaan’. Nog voordat Gijs het doorheeft, springt Roel met een harde schreeuw
op. Bij het opspringen maait Roel hard met zijn vuist tegen Gijs’ oor. Geschrokken
loopt Gijs achteruit, met zijn hand op zijn oor. Even hoort hij niets anders dan een
harde piep. Roel lacht zich kapot en roept: ‘ik had je te pakken man, je ziet
helemaal bleek van de schrik!’. De volgende dag ziet Gijs bloed op zijn kussen.
De arts constateert dat door de klap op zijn oor een scheurtje in zijn trommelvlies
is ontstaan, met blijvende gehoorschade tot gevolg. Gijs belt Roel om te vertellen
wat er is gebeurd en dat hij hem hiervoor aansprakelijk houdt. Roel vindt het heel
vervelend voor Gijs, maar vindt dit toch te ver gaan. Ze waren immers gewoon
met elkaar aan het dollen. Het had hem net zo goed kunnen gebeuren.
Kan Gijs zijn vriend Roel met succes aansprakelijk houden voor de door hem
geleden schade?
Antwoord:
Bij de beantwoording van de vraag of het door Gijs aan Roel verweten gedrag
onrechtmatig is, staat voorop dat een gevaarscheppende gedraging slechts
onrechtmatig is indien de mate van waarschijnlijkheid van schade (het oplopen
van letsel door de ander) als gevolg van dat gedrag zo groot is dat de dader zich
daarvan naar maatstaven van zorgvuldigheid had moeten onthouden (Zwiepende
Tak). Naast algemene gezichtspunten als de grootte van de kans dat zich een
ongeval zou voordoen, de ernst van de gevolgen daarvan en de bezwaarlijkheid
van te nemen veiligheidsmaatregelen, dient ook de context van het voorval in
deze afweging te worden betrokken (Bildtpollen-Miedema). Deze context bepaalt
welke mate van risico aanvaardbaar is en daarmee of het vertrekpunt van de
weging streng of juist minder streng is voor de gevaarzetter. Er is geen sprake
van een ‘sport- of spelsituatie’ (waarbij in enigermate regels gelden en partijen in
een zekere vorm van competitie tegenover elkaar staan), maar van ‘speels
gedrag’ in een privésituatie. De vraag is of hier sprake is van OSVO: Verheij, nr.
23.3. Er is discussie over de drempel in een privésituatie (dit dient de student wel
aan te geven). Verwezen zij naar de kritiek van Verheij op een te terughoudende
toetsing aan de Kelderluikcriteria in privésituaties. Gevaarscheppend gedrag is
slechts onrechtmatig indien de mate van waarschijnlijkheid van een ongeval als
gevolg van dat gedrag zo groot is dat de dader zich naar maatstaven van
zorgvuldigheid van dat gedrag had moeten onthouden (Zwiepende Tak): de vraag
is dus of de gedraging van Roel (het opspringen en tegelijkertijd met zijn vuist
hard maaien tegen Gijs’ oor) de kans op een ongeval zodanig vergroot dat hij zich
daarvan had moeten onthouden. In deze casus is er reden om uit te gaan van de
lagere drempel: de maatschappelijke zorgvuldigheid vereist dat men elkaar niet
(met kracht) op kwetsbare delen van het lichaam – zoals oren, ogen, mond of
neus – slaat; de kans op (ernstig) letsel is daarvoor – naar mag worden
aangemerkt als feit van algemene bekendheid – te groot. Gelet op dit risico
dienen partijen bij het stoeien ook het risico dat deze kwetsbare lichaamsdelen
worden geraakt te vermijden. Uit het hiervoor vastgestelde feit dat Roel Gijs op
zijn oor heeft geraakt volgt dat Roel kennelijk niet de vereiste zorgvuldigheid in
acht heeft genomen. Dat hij Gijs niet met opzet heeft willen verwonden, doet aan
de onrechtmatigheid van de gedraging niet af: Roel gaat gewoon te ver met deze
gedraging.
Herkansing
2 juli 2024
, Casus 1
Op een zwoele zaterdagnacht lopen vrienden Gijs en Roel na een gezellige
stapavond naar huis. Gijs maakt een flauwe opmerking over een onhandige
versieractie van Roel die avond, waarna Roel hem een duw geeft. Gijs lacht en
geeft Roel een duw terug. Opeens gaat Roel om onduidelijke redenen op de grond
liggen. Gijs loopt naar hem toe, geeft hem een hand en zegt: ‘kom op man,
opstaan’. Nog voordat Gijs het doorheeft, springt Roel met een harde schreeuw
op. Bij het opspringen maait Roel hard met zijn vuist tegen Gijs’ oor. Geschrokken
loopt Gijs achteruit, met zijn hand op zijn oor. Even hoort hij niets anders dan een
harde piep. Roel lacht zich kapot en roept: ‘ik had je te pakken man, je ziet
helemaal bleek van de schrik!’. De volgende dag ziet Gijs bloed op zijn kussen.
De arts constateert dat door de klap op zijn oor een scheurtje in zijn trommelvlies
is ontstaan, met blijvende gehoorschade tot gevolg. Gijs belt Roel om te vertellen
wat er is gebeurd en dat hij hem hiervoor aansprakelijk houdt. Roel vindt het heel
vervelend voor Gijs, maar vindt dit toch te ver gaan. Ze waren immers gewoon
met elkaar aan het dollen. Het had hem net zo goed kunnen gebeuren.
Kan Gijs zijn vriend Roel met succes aansprakelijk houden voor de door hem
geleden schade?
Antwoord:
Bij de beantwoording van de vraag of het door Gijs aan Roel verweten gedrag
onrechtmatig is, staat voorop dat een gevaarscheppende gedraging slechts
onrechtmatig is indien de mate van waarschijnlijkheid van schade (het oplopen
van letsel door de ander) als gevolg van dat gedrag zo groot is dat de dader zich
daarvan naar maatstaven van zorgvuldigheid had moeten onthouden (Zwiepende
Tak). Naast algemene gezichtspunten als de grootte van de kans dat zich een
ongeval zou voordoen, de ernst van de gevolgen daarvan en de bezwaarlijkheid
van te nemen veiligheidsmaatregelen, dient ook de context van het voorval in
deze afweging te worden betrokken (Bildtpollen-Miedema). Deze context bepaalt
welke mate van risico aanvaardbaar is en daarmee of het vertrekpunt van de
weging streng of juist minder streng is voor de gevaarzetter. Er is geen sprake
van een ‘sport- of spelsituatie’ (waarbij in enigermate regels gelden en partijen in
een zekere vorm van competitie tegenover elkaar staan), maar van ‘speels
gedrag’ in een privésituatie. De vraag is of hier sprake is van OSVO: Verheij, nr.
23.3. Er is discussie over de drempel in een privésituatie (dit dient de student wel
aan te geven). Verwezen zij naar de kritiek van Verheij op een te terughoudende
toetsing aan de Kelderluikcriteria in privésituaties. Gevaarscheppend gedrag is
slechts onrechtmatig indien de mate van waarschijnlijkheid van een ongeval als
gevolg van dat gedrag zo groot is dat de dader zich naar maatstaven van
zorgvuldigheid van dat gedrag had moeten onthouden (Zwiepende Tak): de vraag
is dus of de gedraging van Roel (het opspringen en tegelijkertijd met zijn vuist
hard maaien tegen Gijs’ oor) de kans op een ongeval zodanig vergroot dat hij zich
daarvan had moeten onthouden. In deze casus is er reden om uit te gaan van de
lagere drempel: de maatschappelijke zorgvuldigheid vereist dat men elkaar niet
(met kracht) op kwetsbare delen van het lichaam – zoals oren, ogen, mond of
neus – slaat; de kans op (ernstig) letsel is daarvoor – naar mag worden
aangemerkt als feit van algemene bekendheid – te groot. Gelet op dit risico
dienen partijen bij het stoeien ook het risico dat deze kwetsbare lichaamsdelen
worden geraakt te vermijden. Uit het hiervoor vastgestelde feit dat Roel Gijs op
zijn oor heeft geraakt volgt dat Roel kennelijk niet de vereiste zorgvuldigheid in
acht heeft genomen. Dat hij Gijs niet met opzet heeft willen verwonden, doet aan
de onrechtmatigheid van de gedraging niet af: Roel gaat gewoon te ver met deze
gedraging.
