Samenvatting politicologie Ugent 1e bach pol&soc

Hoofdstuk 1. Wat is politiek?
1. Inleiding
 Integratiewetenschap
 Geen eensgezindheid


2. Wat is politiek? Op zoek naar
een omschrijving
2.1. Oorsprong van het begrip
 Oudgrieks politeia, politica ~polis (burgerlijke samenleving)
 Politikos (polis betreffend) vs. idiotikos (individueel)
 Aristoteles: mens is van nature een sociaal dier

2.2. Politiek en territorium (en bevolking)
Politiek heeft nodig
 Territorium
o Niet-territoriumgebonden samenleving (niet alle aspecten)
o Territoriumgebonden samenleving (alle aspecten leven)
 Bevolking

2.3. Van nachtwaker naar nanny
 Minimal state (bescherming eigendomsrecht)
 Nanny state (interventionistische welvaartstaat)


3. Geschiedenis
 Zoön politikon, Plato: arbeidsverdeling, vrije wil ondergeschikt staatsbelang, Aristoteles
eudaimonia (goede leven enkel in politieke gemeenschap) morele gemeenschap
o Politiek stelt ons in staat echt menselijk te leven
 Machiavelli – Il Principe: machtsverwerving – en behoud (sluw)
o Politiek als instandhouding macht
 Franse revolutie: ismen, verlichtingsideaal, ideeën
o Politiek als de organisatie binnen de staat


4. Indelingen: essentially
contested concept?
 Wetenschapstaal politiek = omgangstaal (geladen)
 Essentially contested concept
 Containerbegrip

,5. De relativiteit van
indelingen: over Schmitt en
Easton
5.1. Carl Schmitt
 Staat als ultieme autoriteit (geen liberale parlementaire democratie)
 Laatste onderscheid (onderscheid vriend – vijand)
 Andere onderscheiden moeten niet van toepassing zijn (vijand moet niet lelijk, slecht zijn)
 Positieve functies conflict (integratie, tegen verstarring, verandering, duidelijkheid)
 Antagonisme wezen politiek: slechts één kan overleven
 Mouffe
o Radicale democratie (conflicten worden geuit)
o Democratieën = conflictueus
o Geen conflict  populisme
o Agonisme : tegenstanders gebonden aan democratische waarden
o Politiek polariserend
o Democratie  open tegensprekelijk debat (vormelijk ) + verschillende visies
(inhoudelijk)
 Vijand = collectiviteiten
 Intensiteit van het conflict
 Ontideologisering conflict (conflicten tussen staten)
 Buitenlandse politiek > binnenlandse politiek
 Veiligheid + integriteit collectief (staat) ~Machiavelli = continentale traditie
 Mens in omgeving van gevaar

5.2. David Easton
 Mens in omgeving van schaarste
 Toebedeling schaarse waarden  conflict
o Toebedeling via overheid
 Liberale, Angelsaksische traditie
o Publieke debat
o Handhaving wet
 Authoritative allocation of values (gezaghebbende beslissingen hele samenleving)
 Parapolitieke systemen (gezin, bedrijf) vs. politieke systemen (hele samenleving)
 Systeemmodel
o Doel (bindende allocatie) + functies + elementen + structuur + cultuur
o Kringloopgedachte
 Input  output = conversie
 Withinput (input vanuit het systeem)
 Output  input (feedback)
 Gatekeepers
 Stress (geen of niet-bindende conversie)
 Input

,  Signal input (eisen)
 Maintenance input (steun: actief,passief, diffuus, specifiek)
 Content overload: te gevarieerde eisen
 Volume overload: te veel eisen
 Structurele/ culturele regulatoren regelen input (partijen / republiek)

5.3. Omschrijving van politiek: naar een synthese
 Sociaal verschijnsel
 Samenwerking en conflict
 Collectieve beslissingen
 Ordening via bindende regels
 Instellingen en procedures
 Politieke cultuur
 Macht
 Competitieve realisatie doelen en belangen
 Waarden en normen

5.4. Politiek en conflicten
 (gepercipieerde) belangentegenstelling
 Onverenigbaarheid belangen ≠ verschil belangen
 Verenigbare belangen ≠ symbiose belangen
 Eigen doelbereiking (non- interactief conflict ) vs. verhinderen ander doel (interactief conflict)
 Verklaringen conflicten
o Microverklaringen
 Menselijke natuur
 Frustratie-agressietheorie
o Macroverklaringen
 Breuklijnen
 Marxisme (strijd tussen klassen)
 Relatieve deprivatietheorie
 Schaarste
o Conflicten over methodes doelen realiseren
o Conflicten over prioriteiten doelen
o Valence issues (iedereen wil ze ) vs. position issues (omstreden)
 Vijf bronnen conflicten
o Macht
o Middelen
o Identiteit
o Ideeën
o Waarden
 Cross-cutting + polarizing cleavages
 Inhoudelijk aspect vs. handelingsaspect van conflict
o Enkel handeling bij afhankelijkheidsrelatie
 A: conflict
 B: samenwerking
 C: tegenstelling, geen tegenwerking (latent conflict)
 D: belangensymbiose, geen samenwerking

, 6. Uitleiding
Politicologie Hoofdstuk 2: De
wetenschap der politiek
1. Inleiding

2. De wetenschappelijke studie van politiek
2.1 zijn politieke wetenschappen wetenschap?
Een huis met vele kamers
Heterogene discipline
Excessive specialization (buren in het grote huis verstaan elkaar niet goed, veel invalshoeken)

Discussiepunten over en kritiek op politieke ‘wetenschappen’
Gebruik van wetenschappelijke methoden
polity (bv. Staten, regeringsvormen, federalisme) politics (bv. Machtsuitoefening, besluitvorming,
vertegenwoordiging, belangenverdediging) policy (bv. Buitenlands of arbeidsmarktbeleid)

2.1.1Institutionele erkenning NK
2.1.2. Ideaalbeeld van de wetenschap
Spelregels
Politicologen kritiek op dominante beeld van wetenschappelijk proces
Ideaalbeeld afkomstig van de natuurwetenschappen: het covering-law
model
Hobbes met politiek deductief-nomologisch verklaringsmodel (covering-law model): explanandum
wordt logisch gededuceerd uit explanans (algemene wetmatigheid) alternatief: probabilistic
explanation

Vinden van noodzakelijke en voldoende voorwaarden
Natuurwetenschappelijke methode moet causaal zijn, wetmatigheid aanwezig

2.1.3 moeilijk te bepalen aanvangsvoorwaarden
Epistemologische en ontologische discussies: de werkelijkheid als sociale
constructie
Werkelijke wereld onafhankelijk van onze kennis over die wereld
Empiristen: wereld via observaties leren kennen
Interpretatief: veel verschijnselen kunnen we niet registreren, er zijn onzichtbare structuren ah werk
epistemologische (welk soort kennis is mogelijk) en ontologische (wat bestaat er, wat is de aard van
onze sociale wereld) discussie

Empirisch controleerbare algemene wetten?
Verklaren(dus voorspellen) is moeilijk, verstehen lukt wel
aanvangsvoorwaarden zijn in sociale wetenschappen constant veranderend