Samenvatting module 8:
Health Care Policy Evaluation
Samenvatting
module
8:
Health
Care
Policy
Evaluation
1
, Samenvatting module 8:
Health Care Policy Evaluation
Inhoudsopgave
1.
College
1:
Health
care
policy
evaluation:
introductie
.........................................................................
3
1.1
Leerdoelen
....................................................................................................................................
3
1.2
Gezondheids(zorg)beleid
..............................................................................................................
3
1.3
Zorgstelsels
...................................................................................................................................
4
1.4
Zorgmarkt
......................................................................................................................................
6
1.5
Doelen
van
gezondheidszorg
........................................................................................................
7
1.6
Risicodragende
zorgverzekeraars
.................................................................................................
8
2.
College
2:
Meten
en
managen
van
professionele
kwaliteit
..............................................................
13
2.1
Leerdoelen
..................................................................................................................................
13
2.2
Kwaliteitsindicatoren
..................................................................................................................
13
2.3
Kwaliteit
van
zorg
........................................................................................................................
14
2.4
Kwaliteitsmanagement
en
evaluatie
...........................................................................................
16
3.
Kwaliteit,
patiëntervaringen
en
patiëntgerichtheid
..........................................................................
18
3.1
Leerdoelen
..................................................................................................................................
18
3.2
Meten
van
patiëntgerichtheid
....................................................................................................
18
3.3
CQ-‐index
......................................................................................................................................
19
3.4
PROMS
........................................................................................................................................
21
4.
College
4:
Toegankelijkheid
van
zorg
................................................................................................
23
4.1
Leerdoelen
..................................................................................................................................
23
4.2
Meten
van
toegankelijkheid
van
zorg
.........................................................................................
23
4.3
Effectiviteit
van
interventies
ter
verbetering
van
de
toegankelijkheid
.......................................
24
5.
College
5:
Stijgende
zorguitgaven:
oorzaken
en
oplossingen
...........................................................
27
5.1 Leerdoelen
..................................................................................................................................
27
5.2
Stijgende
zorguitgaven
................................................................................................................
27
5.3
Het
zorgstelsel
.............................................................................................................................
29
5.4
Zorguitgaven
...............................................................................................................................
30
5.5
Maatregelen
tegen
stijging
van
de
zorguitgaven
........................................................................
34
6.
College
6:
Internationale
vergelijkingen
...........................................................................................
37
6.1
Leerdoelen
..................................................................................................................................
37
6.2
Nut
van
internationale
vergelijkingen
.........................................................................................
37
6.3
Aandachtspunten:
uitvoering
&
interpretatie
.............................................................................
39
6.4
Invloed
context
factoren
.............................................................................................................
43
2
, Samenvatting module 8:
Health Care Policy Evaluation
1.
College
1:
Health
care
policy
evaluation:
introductie
1.1
Leerdoelen
• Het leren analyseren van gezondheidszorg, wat is een gezondheidszorg systeem en wat is
gezondheids(zorg)beleid?
• Wat is er specifiek aan onderzoek met betrekking tot gezondheidszorg(beleid)?
1.2
Gezondheids(zorg)beleid
Gezondheidszorgbeleid betreft alle maatregelen en handelingen die de overheid neemt om de
volksgezondheid en de gezondheidszorg te sturen en beheersen. Concreet betekent dit dat de
overheid (in meer of mindere mate) zorg levert, middelen beschikbaar stelt, financiert en beheert. De
centrale rol van de overheid is vastgelegd in artikel 22 van de Nederlandse grondwet (de overheid treft
maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid; bevordering van voldoende woongelegenheid is
voorwerp van zorg der overheid; zij schept voorwaarden voor maatschappelijke en culturele
ontplooiing en voor vrijetijdsbesteding.) Ook de Europese wetgeving maakt de rijksoverheid
verantwoordelijk voor het zorgen voor de gezondheid van de inwoners van het land.
Diverse actoren geven de gezondheidszorg vorm. Hiermee worden de verschillende groepen bedoeld
die participeren in de gezondheidszorg, bijvoorbeeld:
• Zorgvragers
• Zorgaanbieders (beroepsgroepen, instellingen)
• Financiers (overheid, zorgverzekeraars)
• Overheid
• Werkgevers/werknemers
• Industrie
De actoren binnen de zorg hebben dubbele petten op. De zorgvrager is bijvoorbeeld patiënt van een
zorgaanbieder, maar ook klant van een zorgverzekering (figuur 1).
3
, Samenvatting module 8:
Health Care Policy Evaluation
Figuur 1: Actoren in de gezondheidszorg
1.3
Zorgstelsels
Zorgstelsel bestaan er in alle soorten en maten. In de theorie zijn er grofweg drie vormen van het
zorgsysteem (figuur 2). In de praktijk zijn de meeste systemen cross overs van de verschillende
vormen.
• Sociaal verzekeringsstelsel
Het sociaal verzekeringsstelsel wordt ook wel aangeduid als het Bismarck-systeem. Het is
een privaat systeem waarbij de medische professie de regie voert onder toezicht van de
overheid (inspectie voor gezondheidszorg). Zorgaanbieders zijn in dit systeem dus feitelijk
zelfstandig ondernemers. De focus ligt vooral op kwaliteit van zorg, hiervoor wordt gebruik
gemaakt van richtlijnen en protocollen. Het vroegere systeem van het ziekenfonds in
Nederland had veel weg van het Bismarck systeem. Het nadeel van dit systeem is dat de
kosten (door steeds toenemende kwaliteit van zorg en medische technologie) grenzeloos
groeien.
• Genationaliseerd zorgsysteem
Het genationaliseerd zorgsysteem wordt ook wel het Beveridge systeem genoemd. Het
bekendste voorbeeld hiervan is de NHS in het Verenigd Koninkrijk. De overheid heeft de regie
over de gezondheidszorg en alle zorgaanbieders (behoudens uit privé klinieken etc.) zijn
rijksambtenaren. De overheid betaald voor de zorg vanuit de belastingen. Hierdoor lijkt het
alsof gezondheidszorg gratis is. Zorgaanbieders hebben een bepaald budget en een plafond
van verrichtingen die ze mogen uitvoeren in een bepaalde periode. Dit heeft als nadeel dat er
4
Health Care Policy Evaluation
Samenvatting
module
8:
Health
Care
Policy
Evaluation
1
, Samenvatting module 8:
Health Care Policy Evaluation
Inhoudsopgave
1.
College
1:
Health
care
policy
evaluation:
introductie
.........................................................................
3
1.1
Leerdoelen
....................................................................................................................................
3
1.2
Gezondheids(zorg)beleid
..............................................................................................................
3
1.3
Zorgstelsels
...................................................................................................................................
4
1.4
Zorgmarkt
......................................................................................................................................
6
1.5
Doelen
van
gezondheidszorg
........................................................................................................
7
1.6
Risicodragende
zorgverzekeraars
.................................................................................................
8
2.
College
2:
Meten
en
managen
van
professionele
kwaliteit
..............................................................
13
2.1
Leerdoelen
..................................................................................................................................
13
2.2
Kwaliteitsindicatoren
..................................................................................................................
13
2.3
Kwaliteit
van
zorg
........................................................................................................................
14
2.4
Kwaliteitsmanagement
en
evaluatie
...........................................................................................
16
3.
Kwaliteit,
patiëntervaringen
en
patiëntgerichtheid
..........................................................................
18
3.1
Leerdoelen
..................................................................................................................................
18
3.2
Meten
van
patiëntgerichtheid
....................................................................................................
18
3.3
CQ-‐index
......................................................................................................................................
19
3.4
PROMS
........................................................................................................................................
21
4.
College
4:
Toegankelijkheid
van
zorg
................................................................................................
23
4.1
Leerdoelen
..................................................................................................................................
23
4.2
Meten
van
toegankelijkheid
van
zorg
.........................................................................................
23
4.3
Effectiviteit
van
interventies
ter
verbetering
van
de
toegankelijkheid
.......................................
24
5.
College
5:
Stijgende
zorguitgaven:
oorzaken
en
oplossingen
...........................................................
27
5.1 Leerdoelen
..................................................................................................................................
27
5.2
Stijgende
zorguitgaven
................................................................................................................
27
5.3
Het
zorgstelsel
.............................................................................................................................
29
5.4
Zorguitgaven
...............................................................................................................................
30
5.5
Maatregelen
tegen
stijging
van
de
zorguitgaven
........................................................................
34
6.
College
6:
Internationale
vergelijkingen
...........................................................................................
37
6.1
Leerdoelen
..................................................................................................................................
37
6.2
Nut
van
internationale
vergelijkingen
.........................................................................................
37
6.3
Aandachtspunten:
uitvoering
&
interpretatie
.............................................................................
39
6.4
Invloed
context
factoren
.............................................................................................................
43
2
, Samenvatting module 8:
Health Care Policy Evaluation
1.
College
1:
Health
care
policy
evaluation:
introductie
1.1
Leerdoelen
• Het leren analyseren van gezondheidszorg, wat is een gezondheidszorg systeem en wat is
gezondheids(zorg)beleid?
• Wat is er specifiek aan onderzoek met betrekking tot gezondheidszorg(beleid)?
1.2
Gezondheids(zorg)beleid
Gezondheidszorgbeleid betreft alle maatregelen en handelingen die de overheid neemt om de
volksgezondheid en de gezondheidszorg te sturen en beheersen. Concreet betekent dit dat de
overheid (in meer of mindere mate) zorg levert, middelen beschikbaar stelt, financiert en beheert. De
centrale rol van de overheid is vastgelegd in artikel 22 van de Nederlandse grondwet (de overheid treft
maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid; bevordering van voldoende woongelegenheid is
voorwerp van zorg der overheid; zij schept voorwaarden voor maatschappelijke en culturele
ontplooiing en voor vrijetijdsbesteding.) Ook de Europese wetgeving maakt de rijksoverheid
verantwoordelijk voor het zorgen voor de gezondheid van de inwoners van het land.
Diverse actoren geven de gezondheidszorg vorm. Hiermee worden de verschillende groepen bedoeld
die participeren in de gezondheidszorg, bijvoorbeeld:
• Zorgvragers
• Zorgaanbieders (beroepsgroepen, instellingen)
• Financiers (overheid, zorgverzekeraars)
• Overheid
• Werkgevers/werknemers
• Industrie
De actoren binnen de zorg hebben dubbele petten op. De zorgvrager is bijvoorbeeld patiënt van een
zorgaanbieder, maar ook klant van een zorgverzekering (figuur 1).
3
, Samenvatting module 8:
Health Care Policy Evaluation
Figuur 1: Actoren in de gezondheidszorg
1.3
Zorgstelsels
Zorgstelsel bestaan er in alle soorten en maten. In de theorie zijn er grofweg drie vormen van het
zorgsysteem (figuur 2). In de praktijk zijn de meeste systemen cross overs van de verschillende
vormen.
• Sociaal verzekeringsstelsel
Het sociaal verzekeringsstelsel wordt ook wel aangeduid als het Bismarck-systeem. Het is
een privaat systeem waarbij de medische professie de regie voert onder toezicht van de
overheid (inspectie voor gezondheidszorg). Zorgaanbieders zijn in dit systeem dus feitelijk
zelfstandig ondernemers. De focus ligt vooral op kwaliteit van zorg, hiervoor wordt gebruik
gemaakt van richtlijnen en protocollen. Het vroegere systeem van het ziekenfonds in
Nederland had veel weg van het Bismarck systeem. Het nadeel van dit systeem is dat de
kosten (door steeds toenemende kwaliteit van zorg en medische technologie) grenzeloos
groeien.
• Genationaliseerd zorgsysteem
Het genationaliseerd zorgsysteem wordt ook wel het Beveridge systeem genoemd. Het
bekendste voorbeeld hiervan is de NHS in het Verenigd Koninkrijk. De overheid heeft de regie
over de gezondheidszorg en alle zorgaanbieders (behoudens uit privé klinieken etc.) zijn
rijksambtenaren. De overheid betaald voor de zorg vanuit de belastingen. Hierdoor lijkt het
alsof gezondheidszorg gratis is. Zorgaanbieders hebben een bepaald budget en een plafond
van verrichtingen die ze mogen uitvoeren in een bepaalde periode. Dit heeft als nadeel dat er
4
