Inleiding Rechtssociologie samenvatting
Inhoud
Week 1: Introductie................................................................................................................................3
Wat is rechtssociologie?.....................................................................................................................3
De rechtstaat vanuit rechtssociologisch perspectief...........................................................................3
Rechtsgeleerdheid vs. Rechtssociologie..............................................................................................3
De betekenis van het contractenrecht in de zakenwereld..................................................................4
Oefenvraag:....................................................................................................................................4
Oefenvraag:....................................................................................................................................5
Week 2: Onderzoek................................................................................................................................6
Enkele sociale functies van wetgeving................................................................................................6
Een empirisch gefundeerde bespreking van mogelijke wijzigingen van de wrakingsprocedure.........6
Recht en maatschappelijke veranderingen.........................................................................................7
Persoonlijke handhaving van de socialezekerheidswetgeving. Een actieonderzoek naar de betekenis
van motiverende houdingen in de uitvoeringspraktijk.......................................................................7
Oefenvraag:....................................................................................................................................8
Oefenvraag:....................................................................................................................................9
Week 3: Geschillen...............................................................................................................................10
Hoe ontstaan geschillen....................................................................................................................10
Ellickson, Van Coase en koeien.........................................................................................................10
Wanneer en hoe procederen bedrijven?..........................................................................................10
De duivel schijt altijd op de grote hoop............................................................................................11
Oefenvraag:..................................................................................................................................11
Oefenvraag:..................................................................................................................................12
Week 4: Procedurele rechtvaardigheid.................................................................................................13
Korte en effectieve kantoncomparities?...........................................................................................13
Procedurele en distributieve rechtvaardigheid in Nederland...........................................................13
Oefenvraag...................................................................................................................................14
Oefenvraag...................................................................................................................................15
Week 5: De effecten van een vonnis in de praktijk...............................................................................16
Worden rechterlijke uitspraken en schikkingsafspraken wel nageleefd?..........................................16
Wat doen ambtenaren als ze de regels toepassen?..........................................................................16
De rechtspraak in de media: drie negatieve trends..........................................................................16
Lering uit rechtsbescherming: over de bestuurlijke doorwerking van de administratieve rechter en
de Nationale Ombudsman................................................................................................................17
, ECLI:NL:RBDHA:2022:12986 (Uitspraak Voorzieningenrechter Haarlem).........................................18
Oefenvraag...................................................................................................................................19
Oefenvraag...................................................................................................................................19
Week 6: Lekenrechtspraak....................................................................................................................21
Het debat over lekenrechtspraak: de politieke opmaat....................................................................21
Pleidooi voor professionele strafrechtspraak door beroepsrechters................................................21
Wil het volk ook meedoen? Burgers over hun bereidheid tot deelname aan strafrechtspraak........22
Oefenvraag...................................................................................................................................22
Oefenvraag...................................................................................................................................23
, Week 1: Introductie
Wat is rechtssociologie?
Law in the books = wetsteksten, verdragsteksten, regelgeving en jurisprudentie.
Law in action = het functioneren van de juridische instituties, personen en structuren in de praktijk.
Law in the books Law in action
Teksten Totstandkoming
Vonnissen Functioneren juridische instituties
Bevoegdheden Effecten
Argumenten Parktijken
Oplossingen Problemen
De rechtstaat vanuit rechtssociologisch perspectief
De rechtssociologie kijkt naar de wisselwerking van het recht en de samenleving. Rechtssociologie is
de empirische, wetenschappelijke bestudering van de wederzijdse beïnvloeding van recht en
samenleving. In grote lijnen houdt de rechtssociologie zich bezig met 3 thema’s.
Sociale werking van het recht: de invloed van het recht op de samenleving.
Sociale genese (productie van het recht): de invloed van de samenleving op het recht.
Het feitelijk functioneren van juridische instituties en professionals (zoals de rechterlijke
macht, het openbaar ministerie, de politie, de advocatuur of de ambtenaren).
Rechtsgeleerdheid vs. Rechtssociologie
Jurist Rechtssocioloog
Doel Kennis van geldend recht en Vernieuwende wetenschappelijke inzichten
acceptabele (rechtvaardige) over wisselwerking recht en maatschappij
beslissingen
Methode Toepassing en interpretatie geldende Empirische methoden van dataverzameling
rechtsregels en analyse
Object Rechtsregels Feitelijk functioneren van het recht (de
maatschappij)
Resultaat Normatieve uitspraken Empirische uitspraken, theorie
Positie Actief onderdeel van het Toeschouwer (extern gezichtspunt)
rechtssysteem (intern gezichtspunt)
Centraal Individu en menselijke waardigheid Collectieve verbanden en samenleving als
geheel
Perspectief Positiefrechtelijk: hoe luidt het Sociologisch: hoe werkt het recht in de
geldende recht? praktijk?
Recht Law in the books Law in action
Intern Extern
Empirisch Feitelijke vragen Rechtssociologische vragen
Normatief Juridische vragen Ethische vragen
Kees Schuyt een van Nederlands belangrijkste rechtssociologen zei hierover dat ‘de aspiraties van het
recht de inspiratie vormen voor de rechtssocioloog’.
Inhoud
Week 1: Introductie................................................................................................................................3
Wat is rechtssociologie?.....................................................................................................................3
De rechtstaat vanuit rechtssociologisch perspectief...........................................................................3
Rechtsgeleerdheid vs. Rechtssociologie..............................................................................................3
De betekenis van het contractenrecht in de zakenwereld..................................................................4
Oefenvraag:....................................................................................................................................4
Oefenvraag:....................................................................................................................................5
Week 2: Onderzoek................................................................................................................................6
Enkele sociale functies van wetgeving................................................................................................6
Een empirisch gefundeerde bespreking van mogelijke wijzigingen van de wrakingsprocedure.........6
Recht en maatschappelijke veranderingen.........................................................................................7
Persoonlijke handhaving van de socialezekerheidswetgeving. Een actieonderzoek naar de betekenis
van motiverende houdingen in de uitvoeringspraktijk.......................................................................7
Oefenvraag:....................................................................................................................................8
Oefenvraag:....................................................................................................................................9
Week 3: Geschillen...............................................................................................................................10
Hoe ontstaan geschillen....................................................................................................................10
Ellickson, Van Coase en koeien.........................................................................................................10
Wanneer en hoe procederen bedrijven?..........................................................................................10
De duivel schijt altijd op de grote hoop............................................................................................11
Oefenvraag:..................................................................................................................................11
Oefenvraag:..................................................................................................................................12
Week 4: Procedurele rechtvaardigheid.................................................................................................13
Korte en effectieve kantoncomparities?...........................................................................................13
Procedurele en distributieve rechtvaardigheid in Nederland...........................................................13
Oefenvraag...................................................................................................................................14
Oefenvraag...................................................................................................................................15
Week 5: De effecten van een vonnis in de praktijk...............................................................................16
Worden rechterlijke uitspraken en schikkingsafspraken wel nageleefd?..........................................16
Wat doen ambtenaren als ze de regels toepassen?..........................................................................16
De rechtspraak in de media: drie negatieve trends..........................................................................16
Lering uit rechtsbescherming: over de bestuurlijke doorwerking van de administratieve rechter en
de Nationale Ombudsman................................................................................................................17
, ECLI:NL:RBDHA:2022:12986 (Uitspraak Voorzieningenrechter Haarlem).........................................18
Oefenvraag...................................................................................................................................19
Oefenvraag...................................................................................................................................19
Week 6: Lekenrechtspraak....................................................................................................................21
Het debat over lekenrechtspraak: de politieke opmaat....................................................................21
Pleidooi voor professionele strafrechtspraak door beroepsrechters................................................21
Wil het volk ook meedoen? Burgers over hun bereidheid tot deelname aan strafrechtspraak........22
Oefenvraag...................................................................................................................................22
Oefenvraag...................................................................................................................................23
, Week 1: Introductie
Wat is rechtssociologie?
Law in the books = wetsteksten, verdragsteksten, regelgeving en jurisprudentie.
Law in action = het functioneren van de juridische instituties, personen en structuren in de praktijk.
Law in the books Law in action
Teksten Totstandkoming
Vonnissen Functioneren juridische instituties
Bevoegdheden Effecten
Argumenten Parktijken
Oplossingen Problemen
De rechtstaat vanuit rechtssociologisch perspectief
De rechtssociologie kijkt naar de wisselwerking van het recht en de samenleving. Rechtssociologie is
de empirische, wetenschappelijke bestudering van de wederzijdse beïnvloeding van recht en
samenleving. In grote lijnen houdt de rechtssociologie zich bezig met 3 thema’s.
Sociale werking van het recht: de invloed van het recht op de samenleving.
Sociale genese (productie van het recht): de invloed van de samenleving op het recht.
Het feitelijk functioneren van juridische instituties en professionals (zoals de rechterlijke
macht, het openbaar ministerie, de politie, de advocatuur of de ambtenaren).
Rechtsgeleerdheid vs. Rechtssociologie
Jurist Rechtssocioloog
Doel Kennis van geldend recht en Vernieuwende wetenschappelijke inzichten
acceptabele (rechtvaardige) over wisselwerking recht en maatschappij
beslissingen
Methode Toepassing en interpretatie geldende Empirische methoden van dataverzameling
rechtsregels en analyse
Object Rechtsregels Feitelijk functioneren van het recht (de
maatschappij)
Resultaat Normatieve uitspraken Empirische uitspraken, theorie
Positie Actief onderdeel van het Toeschouwer (extern gezichtspunt)
rechtssysteem (intern gezichtspunt)
Centraal Individu en menselijke waardigheid Collectieve verbanden en samenleving als
geheel
Perspectief Positiefrechtelijk: hoe luidt het Sociologisch: hoe werkt het recht in de
geldende recht? praktijk?
Recht Law in the books Law in action
Intern Extern
Empirisch Feitelijke vragen Rechtssociologische vragen
Normatief Juridische vragen Ethische vragen
Kees Schuyt een van Nederlands belangrijkste rechtssociologen zei hierover dat ‘de aspiraties van het
recht de inspiratie vormen voor de rechtssocioloog’.
