Samenvatting Inleiding in het Nederlandse Recht H4

INLEIDING IN HET NEDERLANDSE RECHT, HOOFDSTUK 5
AFDELING 1
In het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden ( EVRM)
is in art. 6 opgenomen dat iedereen recht heeft op een eerlijk proces. Om tot een eerlijk proces te komen moet
aan de volgende zaken worden voldaan:

1. De zitting is openbaar. Een rechter dient ervoor zorg te dragen dat zijn zittingen voor het publiek
toegankelijk zijn. Er zijn hierbij wel uitzonderingen (bijvoorbeeld als er kinderen in het spel zijn). Dit ligt
vast in art. 121 GW;
2. De uitspraak is openbaar. Art. 121 GW;
3. De rechter is onafhankelijk. Dit wordt als volgt gewaarborgd:
- Een rechter wordt benoemd voor het leven en is daarmee vrijwel onafzetbaar (art. 117 lid 1 GW);
- Het aantal rechters is bij wet geregeld (art. 6 lid 2 wet RO);
- Rechtspositie (inclusief salaris) van een rechter is bij wet geregeld (art. 117 lid 4 GW);
- Rechters kunnen alleen worden geschorst of ontslagen door de Hoge Raad.
4. Een rechter is onpartijdig t.o.v. de procederende partijen;
5. De uitspraak van een rechter is gemotiveerd (art. 121 GW);
6. Beide partijen worden gehoord in het kader van hoor en wederhoor;
7. Behandeling vindt plaats binnen een redelijke termijn (art. 6 lid 1 EVRM);
8. Rechtspraak geschiedt altijd door een beroepsrechter.

AFDELING 2
De rechterlijke macht in NL bestaat uit rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad.

Het openbaar ministerie

Er wordt onderscheid gemaakt tussen de zittende magistratuur (rechters) en de staande magistratuur (het
OM). Het OM is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en beschikt over een
vervolgingsmonopolie. Het OM is onderverdeeld in parketten welke elk worden geleid door een hoofdofficier
van justitie. Aan het hoofd van het OM staat het college van procureurs-generaal. De politieke
verantwoordelijkheid voor het OM berust bij de minister van Justitie en Veiligheid. Het verschil tussen zittende
en staande magistratuur is:

- Het OM vraagt in een strafzaak om een oordeel, terwijl de rechter enkel een oordeel geeft;
- Rechter is bevoegd in burgerlijke zaken, bestuurszaken en strafzaken. Het OM alleen in
strafzaken;
- Het OM is hiërarchisch opgebouwd, een rechter is onafhankelijk.

Rechtspraak in eerste aanleg

De gang van zaken is eerste aanleg -> bezwaar -> in cassatie.

In de wet RO is vastgesteld welk soort gerecht wanneer bevoegd is. Dit noemt men absolute bevoegdheid. In
eerste aanleg is een rechtbank bevoegd, bij een hoger beroep de gerechtshoven en bij in cassatie de Hoge
Raad. Er wordt onderscheid gemaakt tussen 3 verschillend rechtsgebieden:

 Burgerlijke zaken: handelszaken en familiezaken;
 Strafzaken: misdrijven (rechtbank) en overtredingen (kantongerecht);
 Bestuurszaken: worden behandeld door bestuursrechter onder toepassing van de algemene wet
bestuursrecht.