NCOI – HBO Maatschappelijk W & D – Ontwikkelingspsychologie – Marcel Zemke - 4676847
Moduleopdracht
Ontwikkelingspsychologie
‘De levensloop van Daan’
“Het leven is geen krentenbol” - Daan
Bron: SvenArts
NCOI Opleidingsgroep
Opleiding: HBO Maatschappelijk Werk en Dienstverlening
Module: Ontwikkelingspsychologie
Naam: Marcel Zemke
Studentnummer: 4676847
Datum: / 2018
1
, NCOI – HBO Maatschappelijk W & D – Ontwikkelingspsychologie – Marcel Zemke - 4676847
Voorwoord
Ik heb uitgekeken naar deze module. Als medewerker bij het Ministerie van Justitie in de rol van
groepsleider voel ik mij verbonden met mensen en de wijze waarop ik daar mee omga. In mijn
dagelijks werk heb ik te maken met uitgeprocedeerde asielzoekers die na een lange periode van
maanden of soms jaren Nederland zullen moeten verlaten. Dit is onder geen enkele omstandigheid
een eenvoudig proces. Aan het einde van de lijn waarbij mensen daadwerkelijk moeten worden
uitgezet, kom ik om de hoek kijken. Ik probeer het proces zo goed mogelijk te begeleiden, waarbij de
nodige tact, empathie en inlevingsvermogen gevraagd is.
Deze module heeft mij op basis van de psychologische inzichten van Freud, Piaget, Erikson en
Kohlberg meer inzicht gegeven in de ontwikkeling van mensen in het algemeen. Naar mijn mening
overstijgt dit culturele verschillen; ieder individu gaat in globale grote lijnen door ongeveer dezelfde
ontwikkelingsfasen heen. Ik kan in mijn werk rekening houden met deze fasen. Het kernbegrip in
relatie is hierbij naar mijn mening ‘inlevingsvermogen’.
Ik wil graag bedanken: Mevr. Janny Bos (docent) mijn familieleden en mijn klasgenoten. Met hun
toewijding, enthousiasme en intensieve begeleiding ben ik tot een opdracht gekomen waar ik trots
op ben.
Ik wens u veel leesplezier!
Marcel Zemke,
21-11-2018 , Arnhem
2
, NCOI – HBO Maatschappelijk W & D – Ontwikkelingspsychologie – Marcel Zemke - 4676847
Samenvatting
Daan heeft van zijn babytijd geen herinnering. Wel hebben zijn ouders verteld wat voor een baby hij
was. De sensomotorische fase van Piaget was aanwezig met primitieve geluiden en reflexen. De
theorie van Erikson (Feldman I, 2018) rondom vertrouwen-wanhoop en schaamte versus autonomie
waren er eveneens. Ook de orale en anale fase (Freud) was voor Daan volgens zijn ouders een
periode zonder zorgen.
In zijn peutertijd is Daans levensverhaal vergeleken met de theorie van Piaget en het pre
operationele stadium. Daan was een uitbundige prater en had veel interesses. Daarbij was er sprake
van kopieergedrag, maar had volgens zijn ouders geen behoefte aan binding. In relatie tot de theorie
van Erikson wordt gezien dat initiatief versus schuldgevoel bij Daan vooral uitsloeg naar het nemen
van eigen keuzes in een vroeg stadium. De fallische fase van Freud laat zien dat Daans belangrijkste
identificatie met de agressor bij zijn vader lag. Kijkend naar het oedipuscomplex (Freud) bestaat er
geen twijfel over dat Daan veel meer binding had met zijn moeder dan zijn vader. Het vervullen van
het eigenbelang zoals beschreven door Kohlberg was bij Daan niet anders, waarbij hij zich tussen de
tweede en derde fase van het pre-conventionele stadium bevond. Het cognitieve centratie-denken
van Feldman I waren daarbij aanwezig: je moest het niet wagen om aan Daans speelgoed te komen.
In relatie tot de theorie van Piaget bleek dat Daan vooral aanleg had voor creatieve vakken in het
concrete-operationele stadium. Met uitzondering van exacte vakken vond hij veel dingen interessant.
In deze schooltijd wordt bij Daan ook het ‘initiatief versus schuldgevoel’ stadium van Erikson
teruggezien, waarbij Daan leerde zelf activiteiten te ondernemen. De latentiefase van Freud laat zien
dat Daan zich enkel wou inspannen voor zaken die hij echt interessant vond. Op het gebied van de
conventionele moraliteit bleek Daan niet goed mee te komen. Vooral sociaal (ongeschreven) regels
had hij weinig mee, omdat hij omgangsvormen niet leek te begrijpen. In relatie tot de Tabel van Chall
zat Daan daarom vermoedelijk in het vroege tweede stadium (Feldman, 2018).
Als adolescent blijkt Daan meer creativiteit aan de dag te leggen en komt hij in het formeel-
operationele stadium van Piaget terecht, waarbij abstract kunnen denken uitstekend samengaan met
zijn ontluikende creativiteit. Daan trekt zich terug van zijn ouders en komt in de identiteit versus
identiteitsverwarring van Erikson terecht. Op het gebied van de cognitieve ontwikkeling legt Daan de
lat naar eigen zeggen vaak te hoog.
Op het gebied van zijn cognitieve ontwikkeling heeft Daan als jongvolwassene verwarring in zijn
hoofd met betrekking tot zijn levensrichting. Daarom wordt het uitvoerende stadium van Feldman II
slechts in beperkte mate teruggevonden. Op het gebied van relaties blijft Daan liever alleen, ook nu
hij een middelbare leeftijd heeft bereikt.
De theorie van Erikson rondom zelfaanvaarding versus wanhoop is bij Daan beperkt aan de orde. Hij
blijkt tevreden te zijn met hetgeen hij tot nu toe in zijn leven heeft mogen bereiken. Hij blijkt
bovendien concrete plannen te hebben voor de toekomst en heeft duidelijke doelen die hij nastreeft.
3
Moduleopdracht
Ontwikkelingspsychologie
‘De levensloop van Daan’
“Het leven is geen krentenbol” - Daan
Bron: SvenArts
NCOI Opleidingsgroep
Opleiding: HBO Maatschappelijk Werk en Dienstverlening
Module: Ontwikkelingspsychologie
Naam: Marcel Zemke
Studentnummer: 4676847
Datum: / 2018
1
, NCOI – HBO Maatschappelijk W & D – Ontwikkelingspsychologie – Marcel Zemke - 4676847
Voorwoord
Ik heb uitgekeken naar deze module. Als medewerker bij het Ministerie van Justitie in de rol van
groepsleider voel ik mij verbonden met mensen en de wijze waarop ik daar mee omga. In mijn
dagelijks werk heb ik te maken met uitgeprocedeerde asielzoekers die na een lange periode van
maanden of soms jaren Nederland zullen moeten verlaten. Dit is onder geen enkele omstandigheid
een eenvoudig proces. Aan het einde van de lijn waarbij mensen daadwerkelijk moeten worden
uitgezet, kom ik om de hoek kijken. Ik probeer het proces zo goed mogelijk te begeleiden, waarbij de
nodige tact, empathie en inlevingsvermogen gevraagd is.
Deze module heeft mij op basis van de psychologische inzichten van Freud, Piaget, Erikson en
Kohlberg meer inzicht gegeven in de ontwikkeling van mensen in het algemeen. Naar mijn mening
overstijgt dit culturele verschillen; ieder individu gaat in globale grote lijnen door ongeveer dezelfde
ontwikkelingsfasen heen. Ik kan in mijn werk rekening houden met deze fasen. Het kernbegrip in
relatie is hierbij naar mijn mening ‘inlevingsvermogen’.
Ik wil graag bedanken: Mevr. Janny Bos (docent) mijn familieleden en mijn klasgenoten. Met hun
toewijding, enthousiasme en intensieve begeleiding ben ik tot een opdracht gekomen waar ik trots
op ben.
Ik wens u veel leesplezier!
Marcel Zemke,
21-11-2018 , Arnhem
2
, NCOI – HBO Maatschappelijk W & D – Ontwikkelingspsychologie – Marcel Zemke - 4676847
Samenvatting
Daan heeft van zijn babytijd geen herinnering. Wel hebben zijn ouders verteld wat voor een baby hij
was. De sensomotorische fase van Piaget was aanwezig met primitieve geluiden en reflexen. De
theorie van Erikson (Feldman I, 2018) rondom vertrouwen-wanhoop en schaamte versus autonomie
waren er eveneens. Ook de orale en anale fase (Freud) was voor Daan volgens zijn ouders een
periode zonder zorgen.
In zijn peutertijd is Daans levensverhaal vergeleken met de theorie van Piaget en het pre
operationele stadium. Daan was een uitbundige prater en had veel interesses. Daarbij was er sprake
van kopieergedrag, maar had volgens zijn ouders geen behoefte aan binding. In relatie tot de theorie
van Erikson wordt gezien dat initiatief versus schuldgevoel bij Daan vooral uitsloeg naar het nemen
van eigen keuzes in een vroeg stadium. De fallische fase van Freud laat zien dat Daans belangrijkste
identificatie met de agressor bij zijn vader lag. Kijkend naar het oedipuscomplex (Freud) bestaat er
geen twijfel over dat Daan veel meer binding had met zijn moeder dan zijn vader. Het vervullen van
het eigenbelang zoals beschreven door Kohlberg was bij Daan niet anders, waarbij hij zich tussen de
tweede en derde fase van het pre-conventionele stadium bevond. Het cognitieve centratie-denken
van Feldman I waren daarbij aanwezig: je moest het niet wagen om aan Daans speelgoed te komen.
In relatie tot de theorie van Piaget bleek dat Daan vooral aanleg had voor creatieve vakken in het
concrete-operationele stadium. Met uitzondering van exacte vakken vond hij veel dingen interessant.
In deze schooltijd wordt bij Daan ook het ‘initiatief versus schuldgevoel’ stadium van Erikson
teruggezien, waarbij Daan leerde zelf activiteiten te ondernemen. De latentiefase van Freud laat zien
dat Daan zich enkel wou inspannen voor zaken die hij echt interessant vond. Op het gebied van de
conventionele moraliteit bleek Daan niet goed mee te komen. Vooral sociaal (ongeschreven) regels
had hij weinig mee, omdat hij omgangsvormen niet leek te begrijpen. In relatie tot de Tabel van Chall
zat Daan daarom vermoedelijk in het vroege tweede stadium (Feldman, 2018).
Als adolescent blijkt Daan meer creativiteit aan de dag te leggen en komt hij in het formeel-
operationele stadium van Piaget terecht, waarbij abstract kunnen denken uitstekend samengaan met
zijn ontluikende creativiteit. Daan trekt zich terug van zijn ouders en komt in de identiteit versus
identiteitsverwarring van Erikson terecht. Op het gebied van de cognitieve ontwikkeling legt Daan de
lat naar eigen zeggen vaak te hoog.
Op het gebied van zijn cognitieve ontwikkeling heeft Daan als jongvolwassene verwarring in zijn
hoofd met betrekking tot zijn levensrichting. Daarom wordt het uitvoerende stadium van Feldman II
slechts in beperkte mate teruggevonden. Op het gebied van relaties blijft Daan liever alleen, ook nu
hij een middelbare leeftijd heeft bereikt.
De theorie van Erikson rondom zelfaanvaarding versus wanhoop is bij Daan beperkt aan de orde. Hij
blijkt tevreden te zijn met hetgeen hij tot nu toe in zijn leven heeft mogen bereiken. Hij blijkt
bovendien concrete plannen te hebben voor de toekomst en heeft duidelijke doelen die hij nastreeft.
3
