Les 6: verbintenissenrecht
Verbintenis
“Rechtsband tussen 2+ personen (rechtssubjecten) waarbij de ene persoon (schuldeiser) aanspraak
heeft op een prestatie van andere persoon (schuldenaar)”
o Prestatie = uitvoering v. verbintenis
=> Iets geven: bier, auto, huissleutel…
=> Iets doen: dienst verlenen
=> Iets nalaten: beloven/zweren iets (niet) te doen
o Schuldeiser: vorderingsrecht, schuld(vordering), inschuld
o Schuldenaar: verbintenis, plicht, schuld
o Derde = extern rechtssubject
=> iemand buiten contract/overeenkomst
Persoonlijk recht
o Hiermee gedrag v. ander afdwingbaar
o Kunnen ingevorderd worden door erfgenamen
Indeling op verschillende manieren:
o Ontstaanswijze -> verbintenissen kunnen ontstaan uit:
Rechtsfeit = feitelijke gebeurtenis waaraan (objectief) recht gevolgen koppelt
=> Bv. 18 jaar worden: stemmen, contracten afsluiten, verantwoordelijkheden
Onrechtmatige daad: daad die burgerrechtelijke aansprakelijkheid oplevert
=> Bv. aanrijding, vechtpartij…
Quai-contract: lijkt op contract, maar ≠ wilsovereenstemming
=> Bv. onverschuldigde betaling: betaling aan de foute persoon
Rechtshandeling = het wetens & willens stellen (of nalaten) v. materiële daad met
oog op de daaraan gekoppelde rechtsgevolgen
Privaatrechtelijk of publiekrechtelijk
Eenzijdig: 1 partij dient te handelen (bv. aanvaarding nalatenschap,
opzegging…)
Meerzijdig: meerdere partijen dienen te handelen
o Het voorwerp -> waar gaat verbintenis over?
Het geven, doen en/of nalaten dat kern v. verbintenis uitmaakt
=> Nalaten = verplichting iets NIET te doen
Gewone verbintenis
Staat losgekoppeld v. specifieke persoon/personen -> identiteit uitvoerder
verbintenis ≠ belangrijk
Overdraagbaar & overerfbaar
Bv. aannemer & onderaannemer
Verbintenis intuitu personae
Verbonden aan specifieke persoon
Niet overdraagbaar
Bv. concert Billie Eilish
Burgerlijke verbintenis
Verbonden aan juridische reglementering & afdwingbaarheid
Bv. koopovereenkomst roerend goed
Natuurlijke verbintenis
Verbonden aan gewetensplicht, maar niet aan afdwingbaarheid
Bv. belofte om grootouders te bezoeken op zondag
, Inspannings- of middelenverbintenis
Verbonden aan bevrijding v. schuldenaar bij leveren v. voldoende
inspanningen -> “zijn best doen” (te goeder trouw)
Bv. verbintenis met arts of advocaat
Resultaatsverbintenis
Verbonden aan behalen v. bepaald resultaat
Bv. verbintenis met aannemer of betalende vestiaire op feest
Algemeen regime van verbintenis
Verbintenis met pluraliteit v. rechtssubjecten
o Principe v. deelbaarheid
=> Bv. 3 mensen huren voor 900 euro -> elke persoon betaalt 300 euro
Uitzondering: hoofdelijkheid
Actieve hoofdelijkheid: elk v. schuldeisers kan totaliteit schuld vorderen v.
schuldenaar -> schuldenaar = bevrijd bij totale betaling
Passieve hoofdelijkheid: schuldeiser kan elk v. schuldenaars apart
aanspreken voor volledige schuld -> deel dat schuldenaar meer heeft
moeten betalen kan hij verhalen op medeschuldenaars
Uitzondering: ondeelbare
Uitzondering: in solidum
Verschillende schuldenaars worden ‘in solidum’ gehouden
Zelfde hoofdgevolgen als hoofdelijkheid, andere bijkomstige gevolgen
(ingebrekestelling v. 1 schuldenaar t.a.v. alle schuldenaars geldt niet)
Nakoming verbintenis
o Gemakkelijkst: betalen/doen/laten
Schuld opeisbaar
=> Stel je geeft iemand een maand de tijd, moet je dat ook effectief doen
=> Pas als deadline overschreden is, mag de schuld opgeëist worden
Respijt kan verleend worden
Schuldeiser moet betaling aanvaarden
o Wat als partij zijn deel niet doet?
Is het de partij zijn schuld dat hij niet in staat is?
Is het de partij zijn schuld dat er overmacht is?
Gebeurtenis vindt plaats die volledig onafhankelijk gebeurt v. wil v.
schuldenaar & die uitvoering onmogelijk maakt
Gevolg:
- Bevrijding partijen (behalve in gebreke gesteld)
- Ontbinding overeenkomst
- Geen schadevergoeding
o Niet-nakoming verbintenis
Toerekenbaar
Fout
Sancties
Uitvoering in natura (tenzij onmogelijk of misbruik)
=> Contract wordt nog steeds nageleefd zoals afgesproken
Recht op herstel v. schade
Uitvoering eigen verbintenis opschorten
=> Pas de afspraak nakomen eenmaal alle condities die werden gesteld om
deze na te komen voldaan zijn
Eerst ingebrekestelling (aanmaning)
Verbintenis
“Rechtsband tussen 2+ personen (rechtssubjecten) waarbij de ene persoon (schuldeiser) aanspraak
heeft op een prestatie van andere persoon (schuldenaar)”
o Prestatie = uitvoering v. verbintenis
=> Iets geven: bier, auto, huissleutel…
=> Iets doen: dienst verlenen
=> Iets nalaten: beloven/zweren iets (niet) te doen
o Schuldeiser: vorderingsrecht, schuld(vordering), inschuld
o Schuldenaar: verbintenis, plicht, schuld
o Derde = extern rechtssubject
=> iemand buiten contract/overeenkomst
Persoonlijk recht
o Hiermee gedrag v. ander afdwingbaar
o Kunnen ingevorderd worden door erfgenamen
Indeling op verschillende manieren:
o Ontstaanswijze -> verbintenissen kunnen ontstaan uit:
Rechtsfeit = feitelijke gebeurtenis waaraan (objectief) recht gevolgen koppelt
=> Bv. 18 jaar worden: stemmen, contracten afsluiten, verantwoordelijkheden
Onrechtmatige daad: daad die burgerrechtelijke aansprakelijkheid oplevert
=> Bv. aanrijding, vechtpartij…
Quai-contract: lijkt op contract, maar ≠ wilsovereenstemming
=> Bv. onverschuldigde betaling: betaling aan de foute persoon
Rechtshandeling = het wetens & willens stellen (of nalaten) v. materiële daad met
oog op de daaraan gekoppelde rechtsgevolgen
Privaatrechtelijk of publiekrechtelijk
Eenzijdig: 1 partij dient te handelen (bv. aanvaarding nalatenschap,
opzegging…)
Meerzijdig: meerdere partijen dienen te handelen
o Het voorwerp -> waar gaat verbintenis over?
Het geven, doen en/of nalaten dat kern v. verbintenis uitmaakt
=> Nalaten = verplichting iets NIET te doen
Gewone verbintenis
Staat losgekoppeld v. specifieke persoon/personen -> identiteit uitvoerder
verbintenis ≠ belangrijk
Overdraagbaar & overerfbaar
Bv. aannemer & onderaannemer
Verbintenis intuitu personae
Verbonden aan specifieke persoon
Niet overdraagbaar
Bv. concert Billie Eilish
Burgerlijke verbintenis
Verbonden aan juridische reglementering & afdwingbaarheid
Bv. koopovereenkomst roerend goed
Natuurlijke verbintenis
Verbonden aan gewetensplicht, maar niet aan afdwingbaarheid
Bv. belofte om grootouders te bezoeken op zondag
, Inspannings- of middelenverbintenis
Verbonden aan bevrijding v. schuldenaar bij leveren v. voldoende
inspanningen -> “zijn best doen” (te goeder trouw)
Bv. verbintenis met arts of advocaat
Resultaatsverbintenis
Verbonden aan behalen v. bepaald resultaat
Bv. verbintenis met aannemer of betalende vestiaire op feest
Algemeen regime van verbintenis
Verbintenis met pluraliteit v. rechtssubjecten
o Principe v. deelbaarheid
=> Bv. 3 mensen huren voor 900 euro -> elke persoon betaalt 300 euro
Uitzondering: hoofdelijkheid
Actieve hoofdelijkheid: elk v. schuldeisers kan totaliteit schuld vorderen v.
schuldenaar -> schuldenaar = bevrijd bij totale betaling
Passieve hoofdelijkheid: schuldeiser kan elk v. schuldenaars apart
aanspreken voor volledige schuld -> deel dat schuldenaar meer heeft
moeten betalen kan hij verhalen op medeschuldenaars
Uitzondering: ondeelbare
Uitzondering: in solidum
Verschillende schuldenaars worden ‘in solidum’ gehouden
Zelfde hoofdgevolgen als hoofdelijkheid, andere bijkomstige gevolgen
(ingebrekestelling v. 1 schuldenaar t.a.v. alle schuldenaars geldt niet)
Nakoming verbintenis
o Gemakkelijkst: betalen/doen/laten
Schuld opeisbaar
=> Stel je geeft iemand een maand de tijd, moet je dat ook effectief doen
=> Pas als deadline overschreden is, mag de schuld opgeëist worden
Respijt kan verleend worden
Schuldeiser moet betaling aanvaarden
o Wat als partij zijn deel niet doet?
Is het de partij zijn schuld dat hij niet in staat is?
Is het de partij zijn schuld dat er overmacht is?
Gebeurtenis vindt plaats die volledig onafhankelijk gebeurt v. wil v.
schuldenaar & die uitvoering onmogelijk maakt
Gevolg:
- Bevrijding partijen (behalve in gebreke gesteld)
- Ontbinding overeenkomst
- Geen schadevergoeding
o Niet-nakoming verbintenis
Toerekenbaar
Fout
Sancties
Uitvoering in natura (tenzij onmogelijk of misbruik)
=> Contract wordt nog steeds nageleefd zoals afgesproken
Recht op herstel v. schade
Uitvoering eigen verbintenis opschorten
=> Pas de afspraak nakomen eenmaal alle condities die werden gesteld om
deze na te komen voldaan zijn
Eerst ingebrekestelling (aanmaning)
