Ziektebeelden afdeling A3
Ileus
Via maag- en darmbewegingen of peristaltiek wordt het verterende voedsel voortgestuwd van het
begin naar het einde van het maag-darmkanaal, dat wil zeggen van de maag naar de endeldarm.
Wanneer de voedselpassage in de darm stilstaat of belemmerde wordt, spreekt men van een
“ileus”, ook wel een “darmafsluiting” of “darmobstructie” genoemd. Een ileus kan zowel in de dunne
darm (hoge ileus) als in de dikke darm (lage ileus) optreden. Voedsel kan het lichaam niet als
ontlasting verlaten, met als gevolg dat er ernstige gevolgen ontstaan. Zonder verdere behandeling
is de aandoening levensbedreigend.
Oorzaken van een ileus
Er zijn verschillende oorzaken voor een ileus aan te geven, die men grofweg in twee hoofdgroepen
kan onderverdelen.
• Mechanische ileus of obstructie-ileus.
• Paralytische ileus of verlammingsileus.
Mechanische ileus ontstaat doordat de darm fysiek is geblokkeerd en de darminhoud niet op
normale wijze door het spijsverteringskanaal kan stromen. De darm probeert met steeds grotere
kracht door middel van heftige samentrekkingen het voedsel langs de vernauwing te persen.
Mogelijke oorzaken zijn;
• een darminvaginatie, waarbij een deel van de darm in het daaropvolgende deel van de
darm schuift;
• een verdraaiing van de darm (darmkronkel of volvulus);
• een divertikelaandoening;
• een hernia, een abnormale uitpuiling van de darmen door een zwak deel van de buik,
waarbij de uitpuilende darm bekneld kan raken in de opening;
• ontsteking van de darmwand, dit ziet men bij de ziekte van Crohn;
• obstipatie, een zeer ernstige graad van darmverstopping;
• galstenen;
• tumorgroei, door coloncarcinoom dat de darmholte insnoert;
• littekenweefsel en verklevingen in de buik, bindweefselstrengen na infecties of
buikoperaties snoeren delen van de darm af;
• vreemde voorwerpen (objecten die je inslikt en de darmen blokkeren).
Paralytische ileus
Bij deze vorm beweegt de darm zelf niet meer, er is geen peristaltiek meer aanwezig. Doordat de
darm stilligt, hoopt het voedsel zich op. Het ontstaat door een heftige prikkeling van de darm,
bijvoorbeeld door een buikvliesontsteking, alvleesklierontsteking, een abces in de buik, een
bijwerking van medicijnen of als complicatie van de narcose na een grote buikoperatie. Hierbij zet
de buik op en ervaart men een matige pijn (tenzij de ontsteking erg pijn doet). De patiënt is
misselijk en braakt wat. Ontlasting of windjes blijven uit. Ook aandoeningen buiten het maag-
darmkanaal kunnen ileus veroorzaken, zoals nierinsufficiëntie of een abnormale
elektrolytenspiegel.
Mogelijke oorzaken zijn;
• door gegeneraliseerde peritonitis → perforaties, maar bijvoorbeeld ook bij pancreatitis;
• postoperatief, door openen van buikholte en aanraken van de darmen;
• bloedophoping in of achter de buikholte, bijvoorbeeld door wervelfractuur,
• ruptuur aneurysma;
Ileus
Via maag- en darmbewegingen of peristaltiek wordt het verterende voedsel voortgestuwd van het
begin naar het einde van het maag-darmkanaal, dat wil zeggen van de maag naar de endeldarm.
Wanneer de voedselpassage in de darm stilstaat of belemmerde wordt, spreekt men van een
“ileus”, ook wel een “darmafsluiting” of “darmobstructie” genoemd. Een ileus kan zowel in de dunne
darm (hoge ileus) als in de dikke darm (lage ileus) optreden. Voedsel kan het lichaam niet als
ontlasting verlaten, met als gevolg dat er ernstige gevolgen ontstaan. Zonder verdere behandeling
is de aandoening levensbedreigend.
Oorzaken van een ileus
Er zijn verschillende oorzaken voor een ileus aan te geven, die men grofweg in twee hoofdgroepen
kan onderverdelen.
• Mechanische ileus of obstructie-ileus.
• Paralytische ileus of verlammingsileus.
Mechanische ileus ontstaat doordat de darm fysiek is geblokkeerd en de darminhoud niet op
normale wijze door het spijsverteringskanaal kan stromen. De darm probeert met steeds grotere
kracht door middel van heftige samentrekkingen het voedsel langs de vernauwing te persen.
Mogelijke oorzaken zijn;
• een darminvaginatie, waarbij een deel van de darm in het daaropvolgende deel van de
darm schuift;
• een verdraaiing van de darm (darmkronkel of volvulus);
• een divertikelaandoening;
• een hernia, een abnormale uitpuiling van de darmen door een zwak deel van de buik,
waarbij de uitpuilende darm bekneld kan raken in de opening;
• ontsteking van de darmwand, dit ziet men bij de ziekte van Crohn;
• obstipatie, een zeer ernstige graad van darmverstopping;
• galstenen;
• tumorgroei, door coloncarcinoom dat de darmholte insnoert;
• littekenweefsel en verklevingen in de buik, bindweefselstrengen na infecties of
buikoperaties snoeren delen van de darm af;
• vreemde voorwerpen (objecten die je inslikt en de darmen blokkeren).
Paralytische ileus
Bij deze vorm beweegt de darm zelf niet meer, er is geen peristaltiek meer aanwezig. Doordat de
darm stilligt, hoopt het voedsel zich op. Het ontstaat door een heftige prikkeling van de darm,
bijvoorbeeld door een buikvliesontsteking, alvleesklierontsteking, een abces in de buik, een
bijwerking van medicijnen of als complicatie van de narcose na een grote buikoperatie. Hierbij zet
de buik op en ervaart men een matige pijn (tenzij de ontsteking erg pijn doet). De patiënt is
misselijk en braakt wat. Ontlasting of windjes blijven uit. Ook aandoeningen buiten het maag-
darmkanaal kunnen ileus veroorzaken, zoals nierinsufficiëntie of een abnormale
elektrolytenspiegel.
Mogelijke oorzaken zijn;
• door gegeneraliseerde peritonitis → perforaties, maar bijvoorbeeld ook bij pancreatitis;
• postoperatief, door openen van buikholte en aanraken van de darmen;
• bloedophoping in of achter de buikholte, bijvoorbeeld door wervelfractuur,
• ruptuur aneurysma;
