Hoofdstuk 1
blz 23 tot 50
,Blz 24
Door taal kunnen we onszelf uitdrukken en gaan we relaties aan met anderen. Taal zorgt voor
expressie en contact, twee primaire menselijke behoeften: jezelf kunnen uiten en jezelf verbinden met
anderen. Via taal kunnen we onszelf ontwikkelen en vergaren we kennis.
Blz 25
Kwalificatie: Het zich eigen maken van kennis, vaardigheden en houdingen die leerlingen
1. kwalificeren voor het leven in onze rijke multiculturele maatschappij.
Socialisatie: Het voorbereid worden op een leven als lid van een gemeenschap met eigen
● tradities, gewoonten, regels en praktijken.
Subjectiveren: De vorming van een persoon waarbij de mens als subject wordt gezien en
● niet als object
Door taalonderwijs worden leerlingen beter in spreken, luisteren, schrijven en lezen Door taal kunnen
we onze kennis vergroten over de wereld en kwalificeren we ons zo om in onze complexe
maatschappij te leven. Taal is het instrument waardoor wij ons onderscheiden van alle levenssoorten
op de wereld.
Hier vind je een Venn-diagram waarin wordt verbeeld hoe de drie functies van onderwijs
elkaar kunnen overlappen. Hiermee kun je nagaan welke activiteiten op een basisschool
een beroep op één of meerdere functies doen.
Portaal. (z.d.). Functies van taal [Dataset]. Geraadpleegd op 27 december 2018, van
https://www.coutinho.nl/portaal5/studiemateriaal/hoofdstuk-1/uitnodigingen/13.html
Blz 26
Constructivisme -> stelt de interactie tussen de lerende en leeromgeving centraal: leren is een actief
proces van kennisverwerving, waarbij de kennis ontstaat in interactie met anderen.
Blz 27
21e eeuwse vaardigheden:
- Creativiteit - Samenwerken
- Kritisch denken - Digitale geletterdheid-> ICT etc.
- Probleemoplossingsvaardigheden - Culturele vaardigheden
- Communicatie vaardigheden - Zelfregulering
Traditioneel onderwijs:
Taal is volgens deze stroming een belangrijke bijdrager van onze cultuur. Hierbij ligt de nadruk op
schriftelijke vaardigheden, en daarbinnen op vormaspecten. Grammatica is belangrijk en de nadruk
wordt gelegd op zinsontleding. Bij schrijven ligt vooral de nadruk op spelling. Bij lezen ligt de nadruk
op de techniek van het ezen. Er is bij deze methode weinig aandacht voor spreken en luisteren.
,Blz 28
Thematisch onderwijs / cursorisch taal onderwijs:
Leerlingen leren taal door taal te gebruiken in zinvolle situaties. Er zijn thematische opdrachten
waarbij leerlingen bij een product ontwikkelen (posters etc.). En cursorische activiteiten waarbij
leerlingen vakonderdelen oefenen die wel belangrijk zijn maar niet binnen een thematische opdracht
passen.
Blz 29
Taal bij alle vakken:
Taal is meer dan materie die geleerd moet worden, door taal kun je leren. Taal gebruik je dus bij alle
vakken om nieuwe inhoud te kunnen verwerven.
Communicatief taalonderwijs:
Leerlingen moeten leren om goed mondeling en schriftelijk te communiceren. Deze stroming gaat
meer uit van het tot stand komen van de communicatie en het overbrengen van de bedoeling van de
spreker / schrijver.
Blz 30
Whole-language benadering:
Het is voor leerlingen onnatuurlijk om taal op te delen in kleinere eenheden die apart geleerd worden.
Taal moet dus als geheel aangeboden worden. Er wordt grote waarde gehecht aan wat leerlingen te
vertellen hebben en hoe ze dat zowel mondeling als schriftelijk het best kunnen doen. Het
uitgangspunt is dat alle leerlingen iets te vertellen hebben, ook leerlingen die niets lijken mee te
maken. Kinderen leren door het te gebruiken dus bij taal geldt dat kinderen leren door taal te
gebruiken.
Blz 31
Strategisch taalonderwijs:
Deze visie is gebaseerd op dat leerlingen voor het uitvoeren van communicatieve taken strategieën
moeten leren en beheersen. In het taalonderwijs worden de belangrijkste strategieën uitgelegd,
gedefinieerd en aangeleerd. Een voordeel hiervan is dat leerlingen de beschikking krijgen over een
middel om greep op de taal te krijgen. Een nadeel is dat de leerkracht de procedures gemakkelijk te
rigide gebruikt of laat gebruiken en steeds weer hetzelfde stappenplan laat toepassen, wat de
leerlingen mogelijk snel vervelend gaan vinden.
Taakgericht taalonderwijs:
Deze visie gaat uit van het idee dat leerlingen niet alleen een taal leren om er taken mee te kunnen
uitvoeren, maar dat ze taal leren juist ook door zulke taken uit te voeren. Volgens Linssen en
Timmermans (2002) Is het noodzakelijk dat leerlingen geconfronteerd worden met dingen die ze
eigenlijk nog niet kunnen met een uitdaging waar ze eventjes mee moeten worstelen, anders leren ze
weinig bij. Er is dus een kloof tussen wat de leerlingen aan taalvaardigheid bezitten en wat ze nodig
hebben om de taak tot een goed einde te kunnen brengen. De bedoeling is dat leerlingen
gemotiveerd genoeg zijn dat ze die kloof willen overbruggen en al doende in interactie met anderen
taalvaardiger worden.
, Blz 32
Interactief taalonderwijs:
Bij interactief taalonderwijs wordt er veel waarde aan open leersituaties waarin leerlingen de
gelegenheid hebben om het geleerde toe te passen gehecht. Maar hierbij moet de gerichte instructie
niet vergeten worden, ze pleiten voor een juiste balans tussen het doen en de uitleg.
Deze visie kent drie pijlers:
- Betekenisvol leren-> Kinderen leren het best in contexten die voor hen belangrijk zijn. Betekenisvol
leren gaat er van uit dat leren een actief proces is, waarin kinderen hun kennis van de taal en van de
wereld voortdurend opnieuw organiseren op basis van het taalaanbod dat ze krijgen, de ruimte die ze
nemen om met hun eigen taal te experimenteren en de feedback van hun omgeving.
- Sociaal leren-> Leerlingen leren in samenspraak en werking met anderen. Onder invloed van het
voorbeeldgedrag van volwassenen en door hun gesprekken ontdekken leerlingen de betekenis en
functie van gesproken en geschreven taal.
- Strategisch leren-> Leerlingen hebben concrete strategieën nodig om bepaalde taalproblemen op
een efficiënte wijze op te lossen. Zij verwerven veel van de strategieën als vanzelf door samen te
werken met anderen en door modelgedrag van volwassenen over te nemen.
lz 34
B
Inhouden van taal op de basisschool, vaardigheden:
Spreken Lezen Jeugdliteratuur
Luisteren Woordenschat
Schrijven Taalbeschouwing
De 4 domeinen van taal op school:
Productief Receptief
Mondeling: Spreken, Luisteren
Schriftelijk: Schrijven, Lezen
Blz 36
Kerndoelen: De overheid stelt bepaalde eisen aan het onderwijs. Scholen zijn verplicht een
onderwijsaanbod te realiseren dat voldoet aan deze kerndoelen. De lijst van kerndoelen zegt dus: dit
aanbod moet in ieder geval door de school worden geboden. Kerndoelen zijn dan ook geen eisen aan
leerlingen maar aan leerkrachten.
Blz 37
Kerndoelen van het mondeling onderwijs
1. De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren deze informatie
gestructureerd weer te geven
2. De leerlingen leren zich uit te drukken bij het geven en vragen van informatie.
3. De leerlingen leren informatie te beoordelen in gesprekken dat informatief of opiniërend van
karakter is en leren met argumenten te reageren.
blz 23 tot 50
,Blz 24
Door taal kunnen we onszelf uitdrukken en gaan we relaties aan met anderen. Taal zorgt voor
expressie en contact, twee primaire menselijke behoeften: jezelf kunnen uiten en jezelf verbinden met
anderen. Via taal kunnen we onszelf ontwikkelen en vergaren we kennis.
Blz 25
Kwalificatie: Het zich eigen maken van kennis, vaardigheden en houdingen die leerlingen
1. kwalificeren voor het leven in onze rijke multiculturele maatschappij.
Socialisatie: Het voorbereid worden op een leven als lid van een gemeenschap met eigen
● tradities, gewoonten, regels en praktijken.
Subjectiveren: De vorming van een persoon waarbij de mens als subject wordt gezien en
● niet als object
Door taalonderwijs worden leerlingen beter in spreken, luisteren, schrijven en lezen Door taal kunnen
we onze kennis vergroten over de wereld en kwalificeren we ons zo om in onze complexe
maatschappij te leven. Taal is het instrument waardoor wij ons onderscheiden van alle levenssoorten
op de wereld.
Hier vind je een Venn-diagram waarin wordt verbeeld hoe de drie functies van onderwijs
elkaar kunnen overlappen. Hiermee kun je nagaan welke activiteiten op een basisschool
een beroep op één of meerdere functies doen.
Portaal. (z.d.). Functies van taal [Dataset]. Geraadpleegd op 27 december 2018, van
https://www.coutinho.nl/portaal5/studiemateriaal/hoofdstuk-1/uitnodigingen/13.html
Blz 26
Constructivisme -> stelt de interactie tussen de lerende en leeromgeving centraal: leren is een actief
proces van kennisverwerving, waarbij de kennis ontstaat in interactie met anderen.
Blz 27
21e eeuwse vaardigheden:
- Creativiteit - Samenwerken
- Kritisch denken - Digitale geletterdheid-> ICT etc.
- Probleemoplossingsvaardigheden - Culturele vaardigheden
- Communicatie vaardigheden - Zelfregulering
Traditioneel onderwijs:
Taal is volgens deze stroming een belangrijke bijdrager van onze cultuur. Hierbij ligt de nadruk op
schriftelijke vaardigheden, en daarbinnen op vormaspecten. Grammatica is belangrijk en de nadruk
wordt gelegd op zinsontleding. Bij schrijven ligt vooral de nadruk op spelling. Bij lezen ligt de nadruk
op de techniek van het ezen. Er is bij deze methode weinig aandacht voor spreken en luisteren.
,Blz 28
Thematisch onderwijs / cursorisch taal onderwijs:
Leerlingen leren taal door taal te gebruiken in zinvolle situaties. Er zijn thematische opdrachten
waarbij leerlingen bij een product ontwikkelen (posters etc.). En cursorische activiteiten waarbij
leerlingen vakonderdelen oefenen die wel belangrijk zijn maar niet binnen een thematische opdracht
passen.
Blz 29
Taal bij alle vakken:
Taal is meer dan materie die geleerd moet worden, door taal kun je leren. Taal gebruik je dus bij alle
vakken om nieuwe inhoud te kunnen verwerven.
Communicatief taalonderwijs:
Leerlingen moeten leren om goed mondeling en schriftelijk te communiceren. Deze stroming gaat
meer uit van het tot stand komen van de communicatie en het overbrengen van de bedoeling van de
spreker / schrijver.
Blz 30
Whole-language benadering:
Het is voor leerlingen onnatuurlijk om taal op te delen in kleinere eenheden die apart geleerd worden.
Taal moet dus als geheel aangeboden worden. Er wordt grote waarde gehecht aan wat leerlingen te
vertellen hebben en hoe ze dat zowel mondeling als schriftelijk het best kunnen doen. Het
uitgangspunt is dat alle leerlingen iets te vertellen hebben, ook leerlingen die niets lijken mee te
maken. Kinderen leren door het te gebruiken dus bij taal geldt dat kinderen leren door taal te
gebruiken.
Blz 31
Strategisch taalonderwijs:
Deze visie is gebaseerd op dat leerlingen voor het uitvoeren van communicatieve taken strategieën
moeten leren en beheersen. In het taalonderwijs worden de belangrijkste strategieën uitgelegd,
gedefinieerd en aangeleerd. Een voordeel hiervan is dat leerlingen de beschikking krijgen over een
middel om greep op de taal te krijgen. Een nadeel is dat de leerkracht de procedures gemakkelijk te
rigide gebruikt of laat gebruiken en steeds weer hetzelfde stappenplan laat toepassen, wat de
leerlingen mogelijk snel vervelend gaan vinden.
Taakgericht taalonderwijs:
Deze visie gaat uit van het idee dat leerlingen niet alleen een taal leren om er taken mee te kunnen
uitvoeren, maar dat ze taal leren juist ook door zulke taken uit te voeren. Volgens Linssen en
Timmermans (2002) Is het noodzakelijk dat leerlingen geconfronteerd worden met dingen die ze
eigenlijk nog niet kunnen met een uitdaging waar ze eventjes mee moeten worstelen, anders leren ze
weinig bij. Er is dus een kloof tussen wat de leerlingen aan taalvaardigheid bezitten en wat ze nodig
hebben om de taak tot een goed einde te kunnen brengen. De bedoeling is dat leerlingen
gemotiveerd genoeg zijn dat ze die kloof willen overbruggen en al doende in interactie met anderen
taalvaardiger worden.
, Blz 32
Interactief taalonderwijs:
Bij interactief taalonderwijs wordt er veel waarde aan open leersituaties waarin leerlingen de
gelegenheid hebben om het geleerde toe te passen gehecht. Maar hierbij moet de gerichte instructie
niet vergeten worden, ze pleiten voor een juiste balans tussen het doen en de uitleg.
Deze visie kent drie pijlers:
- Betekenisvol leren-> Kinderen leren het best in contexten die voor hen belangrijk zijn. Betekenisvol
leren gaat er van uit dat leren een actief proces is, waarin kinderen hun kennis van de taal en van de
wereld voortdurend opnieuw organiseren op basis van het taalaanbod dat ze krijgen, de ruimte die ze
nemen om met hun eigen taal te experimenteren en de feedback van hun omgeving.
- Sociaal leren-> Leerlingen leren in samenspraak en werking met anderen. Onder invloed van het
voorbeeldgedrag van volwassenen en door hun gesprekken ontdekken leerlingen de betekenis en
functie van gesproken en geschreven taal.
- Strategisch leren-> Leerlingen hebben concrete strategieën nodig om bepaalde taalproblemen op
een efficiënte wijze op te lossen. Zij verwerven veel van de strategieën als vanzelf door samen te
werken met anderen en door modelgedrag van volwassenen over te nemen.
lz 34
B
Inhouden van taal op de basisschool, vaardigheden:
Spreken Lezen Jeugdliteratuur
Luisteren Woordenschat
Schrijven Taalbeschouwing
De 4 domeinen van taal op school:
Productief Receptief
Mondeling: Spreken, Luisteren
Schriftelijk: Schrijven, Lezen
Blz 36
Kerndoelen: De overheid stelt bepaalde eisen aan het onderwijs. Scholen zijn verplicht een
onderwijsaanbod te realiseren dat voldoet aan deze kerndoelen. De lijst van kerndoelen zegt dus: dit
aanbod moet in ieder geval door de school worden geboden. Kerndoelen zijn dan ook geen eisen aan
leerlingen maar aan leerkrachten.
Blz 37
Kerndoelen van het mondeling onderwijs
1. De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren deze informatie
gestructureerd weer te geven
2. De leerlingen leren zich uit te drukken bij het geven en vragen van informatie.
3. De leerlingen leren informatie te beoordelen in gesprekken dat informatief of opiniërend van
karakter is en leren met argumenten te reageren.
