Samenvatting Materieel Strafrecht EINDTOETS COMPLEET (alle weken!) colleges, literatuur, jurisprudentie

Samenvatting Materieel Strafrecht (Eindtoets, compleet)
Week 1 – Rechterlijk beslissingsschema

Voorvragen 348 Sv

1. Dagvaarding geldig?
Nee -> Nietigheid van de dagvaarding (art. 349 Sv)
Ja -> Volgende vraag
2. Rechter bevoegd?
Nee -> Onbevoegdheid rechter (349 lid 1 Sv)
Ja -> Volgende vraag
3. OM ontvankelijk? (vervolgingsbeletsel)
Nee -> OM niet ontvankelijk (art. 349 lid 1 Sv)
Ja -> Volgende vraag
4. Redenen schorsing vervolging?
Nee -> Volgende vraag
Ja -> Schorsing

Hoofdvragen 350 Sv

1.Is het tenlastegelegde bewezen?
Nee -> Vrijspraak
Ja -> Volgende vraag
2.Levert het bewezenverklaarde een
strafbaar feit op?
Nee -> OVAR
Ja -> Volgende
3. Is de gedraging wederrechtelijk?
Nee -> OVAR
Ja -> volgende vraag
4. Is de gedraging verwijtbaar?
Nee -> OVAR
Ja -> Sanctie

Wederrechtelijkheid en schuld (culpa) als bestanddeel -> Vraag 1
Wederrechtelijkheid en schuld (verwijtbaarheid) als element -> Vraag 3 resp. vraag 4

Een feit is strafbaar als het gaat om:
 Menselijke gedraging
 Binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving
 Schuld (in de zin van verwijtbaarheid)
 Wederrechtelijkheid

,Week 2 – Legaliteit

Het legaliteitsbeginsel staat uit verschillende componenten:
 Geen strafbaarstelling zonder wettelijke bepaling
 Geen straf zonder voorafgaande wettelijke bepaling (= geen terugwerkende kracht)
 Lex certa (= toegankelijk en begrijpelijke wetsartikelen)

Wanneer is de wet ‘toegankelijk en begrijpelijk’?
In HR Onbehoorlijk Gedrag is bepaald dat vage termijn onvermijdbaar zijn. Het hanteren van
‘speelruimte’ voor de rechter is dan ook toegestaan en niet in strijd met het
legalitetisbeginsel.

Wanneer een wet na het plegen van een delict wordt aangepast, geldt de voor de dader
gunstigste strafbepaling. Dit noemen we het lex mitior-beginsel en stamt uit HR Art. 1 Sr.
Wanneer een strafbaar feit al verjaard is, kan een gewijzigde wet hier geen verandering
meer in brengen zo blijkt uit HR Verjaring.



Week 3 – Wederrechtelijkheid en causaliteit

Wederrechtelijkheid

Wederrechtelijkheid is strijd met het objectieve recht (HR Dreigbrief). Dit houdt in dat het
argument dat jij ‘ergens recht op hebt’ (subjectief recht) niet in de weg kan staan aan de
wederrechtelijkheid.
Het richten van een pistool omdat je nog geld van iemand krijgt is wederrechtelijk, of je nou
recht hebt op dat geld of niet.

Het komt ook wel eens voor dat iemand wel ‘in de geest van de wet’ handelt, maar tegen de
letter van de wet in. We spreken dan van wederwettelijkheid. De wederrechtelijkheid wordt
dan ontnomen door de buitenwettelijke rechtvaardigingsgrond ‘ontbreken van de materiële
wederrechtelijkheid’. Dit blijkt uit HR Vee-arts.

Wederrechtelijkheid als bestanddeel -> dan staat het ook in de dagvaarding en moet het dus
bewezen worden. Een geslaagd beroep op een rechtvaardigingsgrond leidt dan tot
vrijspraak.

Wederrechtelijkheid als element -> het staat niet in de delictsomschrijving/dagvaarding. Het
gevolg is dat bij het ontbreken van de wederrechtelijkheid ‘OVAR’ zal worden uitgesproken.

Causaliteit

Alvorens je tot een bewezenverklaring kan komen, moet bewezen worden dat de gedraging
ook daadwerkelijk tot het strafrechtelijk relevante gevolg heeft geleid. Vroeger hanteerde
we hiervoor de voorzienbaarheid (had de dader kunnen voorzien dat), en daarvoor de ‘causa

, proxima’ (dichtstbijzijnde schakel). Tegenwoordig kennen we de conditio sine qua non als
ondergrens, met de redelijke toerekening als correcit hier op.

Een vraag over causaliteit pak je dan ook als volgt aan:

1. Is er sprake van een conditio sine qua non verband? (Was X ook ontstaan zonder Y)

Ja, er is aan de ondergrens van causaliteit (csqn) voldaan, want X was niet ontstaan zonder Y.
2. Sinds HR Letale Longembolie kennen we ‘redelijke toerekening’ als correctie op het
conditio sine qua non-vereiste.
3. Allereerst kijken we of de gedraging naar haar aard geschikt is het gevolg teweeg te
brengen (Dit is in casu zo want…)
4. Een medische complicatie (HR Letale Longembolie), een medische misser (HR
Aortaperforatie) of een bijzondere keuze van het slachtoffer (HR Dwarsleasie) hoeven
niet aan redelijke toerekening in de weg te staan.
5. Wat wel aan redelijke toerekening in de weg kan staan is een lang tijdsverloop of
een groot aantal tussenschakels.
6. Conclusie: de gedraging is wel/niet naar haar aard geschikt, (ondanks dat er sprake is
van …) weegt het feit dat er is wel/geen sprake van lang tijdsverloop/veel
tussenschakels zwaarder/lichter dan .. en dus is er wel/niet aan de causaliteit voldaan

Er bestaat twijfel of er aan de ondergrens van causaliteit (csqn) is voldaan want als ik wél
had gehandeld was het gevolg wellicht alsnog ontstaan (omissiedelicten).
2. Is de kans door het nalaten vergroot?
3. Is de zorgplicht geschonden?
-> HR Shaken Baby

Er bestaat twijfel of er aan de ondergrens van causaliteit (csqn) is voldaan, want het gevolg
zou niet alleen door Y ontstaan kunnen zijn, maar ook door W.
2. Kán de gedraging een onmisbare schakel hebben gevormd?
3. Is het hoogstens waarschijnlijk dat de gedraging een onmisbare schakel heeft gevormd,
en zijn andere scenario’s hoogstens onwaarschijnlijk?
-> HR Groninger HIV
Toepassing: in casu kan … het is xx kans, dus ik acht de causaliteit wel/niet aanwezig.

Het bewijs van causaal verband in de Groninger-HIV zaak (Erik Witjens)

Het ging in de Groninger HIV-zaak om een man die op feesten HIV bij anderen had
geïnjecteerd. De vraag was echter of de HIV waar het slachtoffer aan leed, het gevolg was
van deze injectie of de onveilige seks die hij veelvuldig had.

Juristen stellen de empirische causaliteit van oudsher vast met de conditio sine qua non-test.
In moeilijke gevallen zoals deze zaak, is het de vraag of conditio sine qua non de aangewezen
manier vormt om het empirische oordeel te verwerken.