Bestuursprocesrecht
Week 1: Inleiding en herhaling basisbegrippen
Wat is bestuursrecht? ‘Bestuursrecht heeft betrekking op relaties tussen overheid (bestuursorgaan)
en burgers (belanghebbenden).’
Wat is het bestuursprocesrecht? Het bestuursprocesrecht gaat in het bijzonder over het recht op
toegang tot de rechter, zoals neergelegd in artikel 6 EVRM. (rechtsbescherming)
Artikel 8:1 Awb: ‘’Een belanghebbende kan tegen een besluit beroep instellen bij de
bestuursrechter.’’
Besluitbegrip: artikel 1:3 lid 1 Awb
- Schriftelijke beslissing: Per brief. Ook digitaal. Belangenafweging
- Bestuursorgaan: artikel 1:1 lid 1 Awb
- Publiekrechtelijke: Exclusieve overheidstaak. Is het publiekrechtelijk of privaatrechtelijk?
- Rechtshandeling: Treedt er een verandering op in de wereld van het recht?
Wegafsluiting Zaandam: Afsluiting van de weg voor onderhoudswerkzaamheden. Is dit
een besluit om tegen te verzetten? Het gaat om een feitelijke handeling, want er is geen
beoogd rechtsgevolg.
Definitie bestuursorgaan (artikel 1:1 lid 1 Awb): Mensen, handen en voeten binnen de overheid die
dagelijkse werkzaamheden verrichten.
- Sub a ‘a-orgaan’
- Sub b ‘b-orgaan’
Rechtspersoonlijkheid: Kan deelnemen aan privaatrechtelijke rechtsverkeer, bijvoorbeeld een
vermogen hebben. publiekrechtelijk als het in de wet is genoemd.
A-orgaan: Een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld. Gemeente
(burgermeester, college van B&W en gemeenteraad) zelf is een rechtspersoon en dus geen a-orgaan.
Provincie (Commissaris van de koning, Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten) zelf een
rechtspersoon en geen a-orgaan.
- ‘Publiekrechtelijke’ rechtspersonen: art. 2:1 BW, ‘orgaan’
- Geen definitie in de wet
- Beschikken over eigen taken, blijkend uit de wet
- Zoals organen van de Gemeente, artikel 6 Gemeentewet
B-orgaan: Een ander persoon of college met openbaar gezag. (Garage, InHolland, CBR etc.)
- Publiekrechtelijke rechtshandelingen verrichten
- Wettelijk openbaar gezag: Op basis van de wet.
- Buitenwettelijk openbaar gezag: Niet op basis van de wet. De wet geeft er geen grondslag
voor. Dus op basis van jurisprudentie.
Let op!
- Een a-orgaan is nooit ook een b-orgaan
- Beginnen bij het begin
- Uitzonderingen: art. 1:1 lid 2 Awb
- Uitzonderingen op de uitzondering: art. 1:1 lid 3 Awb
, Gedecentraliseerde eenheidsstaat: Centraal geregeerde staat met onderdelen (gemeente en
provincie) die een eigen bestuursorganisatie heeft en een zekere mate van zelfstandigheid bezitten,
maar waarvan de onderdelen alleen een afgeleid gezag uitoefenen.
Territoriale decentralisatie: Organen die voor een bepaald territorium een algemene bevoegdheid
hebben gekregen tot het vaststellen van algemeen verbindende voorschriften of tot het nemen van
andere beslissingen. Alleen beslissingen nemen die van belang zijn voor personen of hun territorium.
(Gemeente en college van B&W)
Functionele decentralisatie: Bestuursorganen die slechts bevoegd zijn beslissingen te nemen voor
enkele in de wet omschreven terreinen of functies. (UWV)
Waterschappen is van beide. Is specifiek belast met de waterstaatkundige verzorging, maar ook zorg
van waterstaatsaangelegenheden binnen een bepaald territoriaal gebied.
Voordelen: Kleine afstand tussen burgers en bestuursorganen, gemakkelijke wijze informatie kan
worden uitgewisseld, snel beslissingen kan worden genomen. De bestuursorganen in staat zijn op de
naleving van die beslissing te letten en zo nodig maatregelen te nemen.
Nadelen: Democratische controle kan problematisch worden. Bestuursorgaan wordt niet gekozen of
niet kan worden gedwongen om politieke verantwoording af te leggen. Als dit er wel is, moet die
toezicht dan niet van een hoger orgaan.
Openbaar lichaam: Een aantal organen dat gezamenlijk een gemeenschapsverband vormt.
Territoriale openbare lichamen: Staat, provincie en gemeente. Algemeen bestuur, dagelijks bestuur
en voorzitter.
Functionele openbare lichamen: Voor beroep en bedrijf. (Orde van Advocaten, visserij)
Belanghebbende: artikel 1:2 Awb
- Geadresseerde: altijd belanghebbende
- Derde-belanghebbende: OPERA-criteria
Objectief bepaalbaar: niet subjectief. Criteria: meetbaar
Persoonlijk belang: kun je je voldoende onderscheiden van anderen? Nabijheids- en
zichtcriterium (windturbinepark)
Eigen belang: niet het belang van iemand anders. Rechtspersonen artikel 1:2 lid 3 Awb
(statuten en feitelijke werkzaamheden)
Rechtstreeks belang: causaal verband en niet afgeleid
Actueel: niet toekomst onzeker
Mag geen afgeleid belang zijn. Uitspraak Arriva: ProRail: spoorwegbeheerder. Vergunning om dat
spoor te gebruiken. Bewoners geklaagd over geluidsoverlast. Wijziging van vergunning. Bestaat uit
het opleggen van voorschriften. Arriva is de dupe. Treinen voldoen niet aan de voorschriften. Arriva
wilt de vergunning aan vechten. Rechter zegt dat het niet kan, omdat ze een afgeleid belang hebben.
ProRail is wel belanghebbende. Arriva niet, alleen belang via ProRail.
Week 2: Bezwaar en administratief beroep
Primair besluit:
- Daarna bezwaar: Dit doe je bij hetzelfde beroep als die het besluit heeft genomen.
- Of administratief beroep: Dit gebeurd bij een ander bestuursorgaan. De wet bepaald of je in
bezwaar moet gaan of in administratief beroep.
- Als het bezwaar of administratief beroep wordt afgewezen ga je naar de rechter.
Artikel 1:5 lid 1 Awb: ‘’Onder het maken van bezwaar wordt verstaan: het gebruik maken van de
ingevolge een wettelijk voorschrift bestaande bevoegdheid, voorziening tegen een besluit te vragen
bij het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen.’’ (Senter Novum)
Week 1: Inleiding en herhaling basisbegrippen
Wat is bestuursrecht? ‘Bestuursrecht heeft betrekking op relaties tussen overheid (bestuursorgaan)
en burgers (belanghebbenden).’
Wat is het bestuursprocesrecht? Het bestuursprocesrecht gaat in het bijzonder over het recht op
toegang tot de rechter, zoals neergelegd in artikel 6 EVRM. (rechtsbescherming)
Artikel 8:1 Awb: ‘’Een belanghebbende kan tegen een besluit beroep instellen bij de
bestuursrechter.’’
Besluitbegrip: artikel 1:3 lid 1 Awb
- Schriftelijke beslissing: Per brief. Ook digitaal. Belangenafweging
- Bestuursorgaan: artikel 1:1 lid 1 Awb
- Publiekrechtelijke: Exclusieve overheidstaak. Is het publiekrechtelijk of privaatrechtelijk?
- Rechtshandeling: Treedt er een verandering op in de wereld van het recht?
Wegafsluiting Zaandam: Afsluiting van de weg voor onderhoudswerkzaamheden. Is dit
een besluit om tegen te verzetten? Het gaat om een feitelijke handeling, want er is geen
beoogd rechtsgevolg.
Definitie bestuursorgaan (artikel 1:1 lid 1 Awb): Mensen, handen en voeten binnen de overheid die
dagelijkse werkzaamheden verrichten.
- Sub a ‘a-orgaan’
- Sub b ‘b-orgaan’
Rechtspersoonlijkheid: Kan deelnemen aan privaatrechtelijke rechtsverkeer, bijvoorbeeld een
vermogen hebben. publiekrechtelijk als het in de wet is genoemd.
A-orgaan: Een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld. Gemeente
(burgermeester, college van B&W en gemeenteraad) zelf is een rechtspersoon en dus geen a-orgaan.
Provincie (Commissaris van de koning, Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten) zelf een
rechtspersoon en geen a-orgaan.
- ‘Publiekrechtelijke’ rechtspersonen: art. 2:1 BW, ‘orgaan’
- Geen definitie in de wet
- Beschikken over eigen taken, blijkend uit de wet
- Zoals organen van de Gemeente, artikel 6 Gemeentewet
B-orgaan: Een ander persoon of college met openbaar gezag. (Garage, InHolland, CBR etc.)
- Publiekrechtelijke rechtshandelingen verrichten
- Wettelijk openbaar gezag: Op basis van de wet.
- Buitenwettelijk openbaar gezag: Niet op basis van de wet. De wet geeft er geen grondslag
voor. Dus op basis van jurisprudentie.
Let op!
- Een a-orgaan is nooit ook een b-orgaan
- Beginnen bij het begin
- Uitzonderingen: art. 1:1 lid 2 Awb
- Uitzonderingen op de uitzondering: art. 1:1 lid 3 Awb
, Gedecentraliseerde eenheidsstaat: Centraal geregeerde staat met onderdelen (gemeente en
provincie) die een eigen bestuursorganisatie heeft en een zekere mate van zelfstandigheid bezitten,
maar waarvan de onderdelen alleen een afgeleid gezag uitoefenen.
Territoriale decentralisatie: Organen die voor een bepaald territorium een algemene bevoegdheid
hebben gekregen tot het vaststellen van algemeen verbindende voorschriften of tot het nemen van
andere beslissingen. Alleen beslissingen nemen die van belang zijn voor personen of hun territorium.
(Gemeente en college van B&W)
Functionele decentralisatie: Bestuursorganen die slechts bevoegd zijn beslissingen te nemen voor
enkele in de wet omschreven terreinen of functies. (UWV)
Waterschappen is van beide. Is specifiek belast met de waterstaatkundige verzorging, maar ook zorg
van waterstaatsaangelegenheden binnen een bepaald territoriaal gebied.
Voordelen: Kleine afstand tussen burgers en bestuursorganen, gemakkelijke wijze informatie kan
worden uitgewisseld, snel beslissingen kan worden genomen. De bestuursorganen in staat zijn op de
naleving van die beslissing te letten en zo nodig maatregelen te nemen.
Nadelen: Democratische controle kan problematisch worden. Bestuursorgaan wordt niet gekozen of
niet kan worden gedwongen om politieke verantwoording af te leggen. Als dit er wel is, moet die
toezicht dan niet van een hoger orgaan.
Openbaar lichaam: Een aantal organen dat gezamenlijk een gemeenschapsverband vormt.
Territoriale openbare lichamen: Staat, provincie en gemeente. Algemeen bestuur, dagelijks bestuur
en voorzitter.
Functionele openbare lichamen: Voor beroep en bedrijf. (Orde van Advocaten, visserij)
Belanghebbende: artikel 1:2 Awb
- Geadresseerde: altijd belanghebbende
- Derde-belanghebbende: OPERA-criteria
Objectief bepaalbaar: niet subjectief. Criteria: meetbaar
Persoonlijk belang: kun je je voldoende onderscheiden van anderen? Nabijheids- en
zichtcriterium (windturbinepark)
Eigen belang: niet het belang van iemand anders. Rechtspersonen artikel 1:2 lid 3 Awb
(statuten en feitelijke werkzaamheden)
Rechtstreeks belang: causaal verband en niet afgeleid
Actueel: niet toekomst onzeker
Mag geen afgeleid belang zijn. Uitspraak Arriva: ProRail: spoorwegbeheerder. Vergunning om dat
spoor te gebruiken. Bewoners geklaagd over geluidsoverlast. Wijziging van vergunning. Bestaat uit
het opleggen van voorschriften. Arriva is de dupe. Treinen voldoen niet aan de voorschriften. Arriva
wilt de vergunning aan vechten. Rechter zegt dat het niet kan, omdat ze een afgeleid belang hebben.
ProRail is wel belanghebbende. Arriva niet, alleen belang via ProRail.
Week 2: Bezwaar en administratief beroep
Primair besluit:
- Daarna bezwaar: Dit doe je bij hetzelfde beroep als die het besluit heeft genomen.
- Of administratief beroep: Dit gebeurd bij een ander bestuursorgaan. De wet bepaald of je in
bezwaar moet gaan of in administratief beroep.
- Als het bezwaar of administratief beroep wordt afgewezen ga je naar de rechter.
Artikel 1:5 lid 1 Awb: ‘’Onder het maken van bezwaar wordt verstaan: het gebruik maken van de
ingevolge een wettelijk voorschrift bestaande bevoegdheid, voorziening tegen een besluit te vragen
bij het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen.’’ (Senter Novum)
