SAMENVATTING
EPIDEMIOLOGIE
Niyara Teune
EERSTE BACHELOR DIERGENEESKUNDE uGent 2018-2019
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Basis epidemiologische concepten......................................................................3
Inleiding............................................................................................................................... 3
1.1 Oorzaken van ziekte in een historisch perspectief.........................................................3
1.2 Het multifactoriële karakter van de ziekte......................................................................3
1.3 Het verband tussen ziekte en risicofactoren ....................................................................4
Hoofdstuk 2 Voorkomen van ziekte.........................................................................................5
2.1 Het tellen van gebeurtenissen.......................................................................................5
2.2 Endemische en epidemische ziekten.............................................................................5
2.3 (Her)opkomende ziekte..................................................................................................6
2.4 Meten van ziektefrequentie............................................................................................7
Hoofdstuk 3 Ziektetransmissie................................................................................................9
3.1 Inleiding & 3.2 Bronnen van infectie...............................................................................9
3.3 Routes van ziektetransmissie........................................................................................9
3.4 Kwantificeren van ziektetransmissie............................................................................10
Hoofdstuk 4 Monitoring en Surveillance................................................................................11
Hoofdstuk 5 Diagnostiek.......................................................................................................13
5.1 Testkarakteristieken.....................................................................................................13
5.2 Relatie tussen sensitiviteit en specificiteit....................................................................13
5.3 Overeenkomsten tussen testen...................................................................................14
5.4 Relatie tussen sensitiviteit, specificiteit en prevalentie.................................................14
5.5 Voorspellende waarde.................................................................................................15
5.6 Gebruik van testen.......................................................................................................15
Hoofdstuk 6 bemonsteren van een populatie........................................................................17
Hoofdstuk 7 Observationeel analytisch onderzoek................................................................18
Hoofdstuk 8 Experimenteel analytisch onderzoek.................................................................19
8.3 Protocol van een klinische veldstudie..........................................................................19
Hoofdstuk 9 Risicomaten......................................................................................................21
9.1 maatstaven voor associatie.........................................................................................21
9.2 maatstaven voor effect.................................................................................................22
Hoofdstuk 10 Precisie en accuraatheid.................................................................................23
10.1 Precisie...................................................................................................................... 23
10.2 Accuraatheid, juistheid of validiteit.............................................................................23
Hoofdstuk 11 Causaliteit.......................................................................................................26
11.1 Criteria voor causaliteit..............................................................................................26
Hoofdstuk 12 Evidence Based Veterinary Medicine..............................................................27
1
, 12.1 Wetenschappelijke literatuur......................................................................................27
12.2 Kwaliteit van informatie .............................................................................................27
12.3 Systematische review en meta-analyse.....................................................................28
12.4 Publicatiebias ............................................................................................................28
Hoofdstuk 13 Risicoanalyse en dierziektebestrijding.............................................................29
13.1 Risicoanalyse.............................................................................................................29
13.2 Uitbraakonderzoek.....................................................................................................30
13.3 Dierziektebestrijding..................................................................................................31
Les 13 Afrikaanse varkenspest (aantekeningen)...................................................................32
Les 14 (aantekeningen).........................................................................................................33
Soorten epidemiologische studies op een rijtje.....................................................................34
Informatie over het examen...................................................................................................37
2
, Hoofdstuk 1 Basis epidemiologische
concepten
Inleiding
Epidemologie: bestuderen van het verloop en effect van ziekte in een populatie.
Ziekten zoals ze zich voordoen in het veld
o Infecteuze ziekten
o Metabole ziekten
o Zoönosen: ziektes die voor kunnen komen bij dieren en mensen.
Wel een controlegroep kwantitatieve uitkomst.
Productie karakteristieken; optimale productie (van bv melk)
(Dier)welzijn optimaliseren
Preventieve DGK
Economie van de diergezondheidszorg
Beleidsondersteunend
Veterinaire volksgezondheid; “one health”: mens en dier.
Data:
o Verzamelen
o Kwaliteit nagaan
o Verwerken
o Vertalen in interventies: vertalen in (actieve) handeling om een probleem op te
lossen.
o Bouwen van simulatiemodellen
Teller: aantal zieke dieren.
Noemer: populatie. De epidemiologie is de studie van de noemer.
1.1 Oorzaken van ziekte in een historisch perspectief
De postulaten van Koch (19e eeuw): Tips voor examen:
1. Agens (= bacterie/virus/parasiet/stof die je ziek maakt) aanwezigPostulaten
bij alle dieren
hoefdie
je ziekte
niet
hebben.
uit je hoofd te kennen,
2. Agens komt niet voor bij dieren met een andere ziekte of bij niet-zieke dieren.
maar moet je wel
3. Agens kan in reincultuur uit zieke dieren worden geïsoleerd.
4. Wanneer een agens dat uit een ziek dier wordt geïsoleerd, wordtkunnen herkennen.
ingebracht bij een
gezond dier, gaat dit dier dezelfde symptomen ontwikkelen.
1.2 Het multifactoriële karakter van de ziekte
Multifactoriële ziekten, factoren:
Voeding (veel invloed) Parasieten
Management Virussen
Klimaat Bacteriën
Huisvesting Toeval
Genetica
3
EPIDEMIOLOGIE
Niyara Teune
EERSTE BACHELOR DIERGENEESKUNDE uGent 2018-2019
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Basis epidemiologische concepten......................................................................3
Inleiding............................................................................................................................... 3
1.1 Oorzaken van ziekte in een historisch perspectief.........................................................3
1.2 Het multifactoriële karakter van de ziekte......................................................................3
1.3 Het verband tussen ziekte en risicofactoren ....................................................................4
Hoofdstuk 2 Voorkomen van ziekte.........................................................................................5
2.1 Het tellen van gebeurtenissen.......................................................................................5
2.2 Endemische en epidemische ziekten.............................................................................5
2.3 (Her)opkomende ziekte..................................................................................................6
2.4 Meten van ziektefrequentie............................................................................................7
Hoofdstuk 3 Ziektetransmissie................................................................................................9
3.1 Inleiding & 3.2 Bronnen van infectie...............................................................................9
3.3 Routes van ziektetransmissie........................................................................................9
3.4 Kwantificeren van ziektetransmissie............................................................................10
Hoofdstuk 4 Monitoring en Surveillance................................................................................11
Hoofdstuk 5 Diagnostiek.......................................................................................................13
5.1 Testkarakteristieken.....................................................................................................13
5.2 Relatie tussen sensitiviteit en specificiteit....................................................................13
5.3 Overeenkomsten tussen testen...................................................................................14
5.4 Relatie tussen sensitiviteit, specificiteit en prevalentie.................................................14
5.5 Voorspellende waarde.................................................................................................15
5.6 Gebruik van testen.......................................................................................................15
Hoofdstuk 6 bemonsteren van een populatie........................................................................17
Hoofdstuk 7 Observationeel analytisch onderzoek................................................................18
Hoofdstuk 8 Experimenteel analytisch onderzoek.................................................................19
8.3 Protocol van een klinische veldstudie..........................................................................19
Hoofdstuk 9 Risicomaten......................................................................................................21
9.1 maatstaven voor associatie.........................................................................................21
9.2 maatstaven voor effect.................................................................................................22
Hoofdstuk 10 Precisie en accuraatheid.................................................................................23
10.1 Precisie...................................................................................................................... 23
10.2 Accuraatheid, juistheid of validiteit.............................................................................23
Hoofdstuk 11 Causaliteit.......................................................................................................26
11.1 Criteria voor causaliteit..............................................................................................26
Hoofdstuk 12 Evidence Based Veterinary Medicine..............................................................27
1
, 12.1 Wetenschappelijke literatuur......................................................................................27
12.2 Kwaliteit van informatie .............................................................................................27
12.3 Systematische review en meta-analyse.....................................................................28
12.4 Publicatiebias ............................................................................................................28
Hoofdstuk 13 Risicoanalyse en dierziektebestrijding.............................................................29
13.1 Risicoanalyse.............................................................................................................29
13.2 Uitbraakonderzoek.....................................................................................................30
13.3 Dierziektebestrijding..................................................................................................31
Les 13 Afrikaanse varkenspest (aantekeningen)...................................................................32
Les 14 (aantekeningen).........................................................................................................33
Soorten epidemiologische studies op een rijtje.....................................................................34
Informatie over het examen...................................................................................................37
2
, Hoofdstuk 1 Basis epidemiologische
concepten
Inleiding
Epidemologie: bestuderen van het verloop en effect van ziekte in een populatie.
Ziekten zoals ze zich voordoen in het veld
o Infecteuze ziekten
o Metabole ziekten
o Zoönosen: ziektes die voor kunnen komen bij dieren en mensen.
Wel een controlegroep kwantitatieve uitkomst.
Productie karakteristieken; optimale productie (van bv melk)
(Dier)welzijn optimaliseren
Preventieve DGK
Economie van de diergezondheidszorg
Beleidsondersteunend
Veterinaire volksgezondheid; “one health”: mens en dier.
Data:
o Verzamelen
o Kwaliteit nagaan
o Verwerken
o Vertalen in interventies: vertalen in (actieve) handeling om een probleem op te
lossen.
o Bouwen van simulatiemodellen
Teller: aantal zieke dieren.
Noemer: populatie. De epidemiologie is de studie van de noemer.
1.1 Oorzaken van ziekte in een historisch perspectief
De postulaten van Koch (19e eeuw): Tips voor examen:
1. Agens (= bacterie/virus/parasiet/stof die je ziek maakt) aanwezigPostulaten
bij alle dieren
hoefdie
je ziekte
niet
hebben.
uit je hoofd te kennen,
2. Agens komt niet voor bij dieren met een andere ziekte of bij niet-zieke dieren.
maar moet je wel
3. Agens kan in reincultuur uit zieke dieren worden geïsoleerd.
4. Wanneer een agens dat uit een ziek dier wordt geïsoleerd, wordtkunnen herkennen.
ingebracht bij een
gezond dier, gaat dit dier dezelfde symptomen ontwikkelen.
1.2 Het multifactoriële karakter van de ziekte
Multifactoriële ziekten, factoren:
Voeding (veel invloed) Parasieten
Management Virussen
Klimaat Bacteriën
Huisvesting Toeval
Genetica
3
