AFPF LEERDOELEN BLOK 2A
Sanne van Houwelingen
VERPLEEGKUNDE JAAR 2 Hoge school Utrecht
,Casus 1, deel 1
Lichamelijke, psychosociale en maatschappelijke factoren
benoemen die tot overgewicht en obesitas kunnen leiden
Lichamelijk
- Meer energieopname dan energieverbruik
- Hoogenergetische voeding
- Gebrek aan lichaamsbeweging
- Erfelijke aanleg + gemeenschappelijke leefstijl
- Leptine: Stof die het lichaamsgewicht regelt
o Leptine wordt in vetweefsel geproduceerd
o Vetcellen functioneren niet alleen als vetopslag, maar ook als hormoonklier
o Leptine verhoogt stofwisseling en beïnvloedt verzadigingsgevoel in de hypothalamus.
o Gewichtstoename leidt tot stijging van de hoeveelheid leptine in het bloed, waardoor
normaal gesproken de eetlust wordt geremd. Men veronderstelt dat leptine-resistentie
een rol speelt bij het ontstaan van obesitas. De hypothalamus is dan minder gevoelig
voor leptine.
- Basaalmetabolisme
- Basaalmetabolisme is de stofwisseling die nodig is om de minimale hoeveelheid energie te
leveren die noodzakelijk is voor primaire levensprocessen van een organisme. Onder deze
levensprocessen vallen onder andere ademen, hartslag, en alle processen die op cel en
weefselniveau doorgaan tijdens rust.
o Genetisch bepaald, Schildklierhormoon +, Man +, Spierweefsel +, Koorts, stress, ziekte +,
Jongeren +, Ondervoeding –, Lang en dun +, Leptine +
Maatschappelijk
- Voorbeeldgedrag van de ouders
- Plaats die eten inneemt in het gezin
- Dik makende gewoonten die zijn aangeleerd bij de opvoeding
- Niet sporten, veel snoepen, veel tv kijken etc.
- Invloeden van reclame en modebeeld
- Cultuurverschillen
o Obesitas komt vaker voor bij mensen van Turkse, Antilliaanse, Marokkaanse en
Surinaamse afkomst.
- Sociaaleconomische status
o Mensen met lager sociaaleconomische status hebben vaker obesitas.
Psychosociaal
- Emotie-eters (stemmen beïnvloeden eten)
- Externe eters: eten als je eten ziet ga je eten
- Depressie serotoninegebrek
- Eetbuistoornis Binge Eating Disorder
- Zelfbeeld
- Rolmodellen tijdens de adolescentie
2
,Benoemen welke ziektes een verhoogde kans hebben te
ontstaan bij mensen met obesitas.
- Diabetes mellitus type 2
- Gewrichtsklachten: artrose
- Hart- en vaatziekten: myocard infarct, hartfalen, beroerte
- Slaapapneu
- Kanker: slokdarm-, alvleesklier-, dikke darm-, galblaas-, borst-, baarmoeder- en nierkanker
- Galstenen
- Onvruchtbaarheid
- Depressie
- Angststoornissen
Behandeling van overgewicht en obesitas verklaren
Het behandelen van obesitas is lastig. Het lichaam heeft bij caloriebeperking allerlei mechanismen om
gewichtsvermindering tegen te gaan setpoint.
Obesitas is en chronische ziekte, daarom moeten er realistische doelen gesteld worden. Een
gewichtsverlies van 5-10% is al een hele prestatie en gezondheidswinst. Gedurende de behandeling
moet er ook gedacht worden aan de psychologische factoren die de ongezonde leefstijl in stand houden.
Gedurende de behandeling wordt er gericht op het veranderen van de leerstijl.
Er zijn drie pijlers:
1. Dieet
2. Lichaamsbeweging
3. Psychologische factoren
Energieopname naar beneden
De energieopname gaat naar beneden en zo wordt het hongergevoel gestimuleerd door de
hypothalamus. Dieetadviezen kunnen zijn:
- Vezelrijke gezonde voeding
- Regelmatig eten
- Zo min mogelijk frisdrank, alcohol, koekjes en snoep.
De medicatie zou kunnen worden aangepast en de eventuele depressie moet worden behandeld.
Psychosociale factoren:
- Er moeten realistische doelen worden gesteld: 5-10% gewichtsreductie is al goed.
- De patiënt moet inzicht krijgen in zijn eigen gedrag:
o Dagboek voeding en bewegen
- Het aanleren van gezond een eetgedrag
- Inzicht krijgen in psychische en sociale factoren: eten als een reactie op stress, eetgedrag binnen
het gezin (systeem)
- Cognitieve gedragstherapie: aanleren van realistische gedachten en zelfcontrole
- Aanpak psychiatrische stoornis, bijvoorbeeld eetbuistoornis, depressie
Bij BMI >40
- bij een BMI van boven de 40 kan een operatie overwogen worden.
3
, Energieverbruik omhoog
Basaalmetabolisme omhoog
- Lichaamsbeweging meer spierweefsel
- Langzaam afvallen dit voorkomt jojo-effect
o Jojo effect = het steeds afvallen en dan weer aankomen
- Eventuele onderliggende ziekte behandelen, onder andere hypothyreoïdie
Lichamelijke inspanning omhoog
- Minimaal één uur per dag matig intensieve lichaamsbeweging
- Goede voorbeeld ouders voor kinderen: sporten en fietsen in plaats van
gebruik tv, computerspelletjes en auto
Bijzondere omstandigheden
- Stimuleren borstvoeding na zwangerschap
De oorzaken, pathofysiologie, symptomen, diagnostiek,
behandeling en (late) complicaties van DM1 (bij kinderen)
en DM2 beschrijven
Oorzaak: DM1 bij kinderen
Bij DM1 wordt meer dan 90% van de insuline producerende cellen van de alvleesklier definitief
vernietigd. De alvleesklier produceert hierdoor weinig of geen insuline. Bij 10% van alle mensen met
diabetes heeft type 1. De aandoening bestaat in de meeste gevallen voor het 30 e levensjaar.
Er wordt aangenomen dat het immuunsysteem onder invloed van een omgevingsfactor (zoals een
virusinfectie of een voedingsfactor) de insuline producerende cellen in de alvleesklier vernietigt.
Door erfelijke aanleg kunnen sommige mensen gevoeliger zijn voor deze omgevingsfactor.
Oorzaak: DM2
Bij DM2 blijft de alvleesklier wel insuline produceren, soms zelfs in grotere hoeveelheden dan normaal.
Het lichaam ontwikkelt echter weerstand tegen de effecten van insuline waardoor er onvoldoende
insuline is om aan de behoeften van het lichaam te voldoen.
- Gewoonlijk komt DM2 voor na het 30e levensjaar.
- Ongeveer 15% van de mensen van 70 jaar en ouder overlijdt aan DM2.
- Bepaalde etnische groepen hebben een verhoogd risico van DM2
Overgewicht is de belangrijkste risicofactor voor het ontstaan van DM2. Overgewicht zorgt ervoor dat
de weerstand tegen insuline wordt verhoogd, om deze reden hebben deze mensen een zeer grote
hoeveelheid insuline nodig om de normale bloedglucose spiegels te handhaven.
Bepaalde aandoeningen en geneesmiddelen kunnen het gebruik van insuline door het lichaam
beïnvloeden en DM2 veroorzaken.
- Hoge corticosteroïdenspiegels
- Zwangerschap zwangerschapsdiabetes.
- Te veel groeihormoon produceren
- Mensen met bepaalde tumoren die hormonen afscheiden.
- Ernstige of terugkerende alvleesklierontsteking
Pathofysiologie
Insuline
Glycogeen
Glucose
4
Sanne van Houwelingen
VERPLEEGKUNDE JAAR 2 Hoge school Utrecht
,Casus 1, deel 1
Lichamelijke, psychosociale en maatschappelijke factoren
benoemen die tot overgewicht en obesitas kunnen leiden
Lichamelijk
- Meer energieopname dan energieverbruik
- Hoogenergetische voeding
- Gebrek aan lichaamsbeweging
- Erfelijke aanleg + gemeenschappelijke leefstijl
- Leptine: Stof die het lichaamsgewicht regelt
o Leptine wordt in vetweefsel geproduceerd
o Vetcellen functioneren niet alleen als vetopslag, maar ook als hormoonklier
o Leptine verhoogt stofwisseling en beïnvloedt verzadigingsgevoel in de hypothalamus.
o Gewichtstoename leidt tot stijging van de hoeveelheid leptine in het bloed, waardoor
normaal gesproken de eetlust wordt geremd. Men veronderstelt dat leptine-resistentie
een rol speelt bij het ontstaan van obesitas. De hypothalamus is dan minder gevoelig
voor leptine.
- Basaalmetabolisme
- Basaalmetabolisme is de stofwisseling die nodig is om de minimale hoeveelheid energie te
leveren die noodzakelijk is voor primaire levensprocessen van een organisme. Onder deze
levensprocessen vallen onder andere ademen, hartslag, en alle processen die op cel en
weefselniveau doorgaan tijdens rust.
o Genetisch bepaald, Schildklierhormoon +, Man +, Spierweefsel +, Koorts, stress, ziekte +,
Jongeren +, Ondervoeding –, Lang en dun +, Leptine +
Maatschappelijk
- Voorbeeldgedrag van de ouders
- Plaats die eten inneemt in het gezin
- Dik makende gewoonten die zijn aangeleerd bij de opvoeding
- Niet sporten, veel snoepen, veel tv kijken etc.
- Invloeden van reclame en modebeeld
- Cultuurverschillen
o Obesitas komt vaker voor bij mensen van Turkse, Antilliaanse, Marokkaanse en
Surinaamse afkomst.
- Sociaaleconomische status
o Mensen met lager sociaaleconomische status hebben vaker obesitas.
Psychosociaal
- Emotie-eters (stemmen beïnvloeden eten)
- Externe eters: eten als je eten ziet ga je eten
- Depressie serotoninegebrek
- Eetbuistoornis Binge Eating Disorder
- Zelfbeeld
- Rolmodellen tijdens de adolescentie
2
,Benoemen welke ziektes een verhoogde kans hebben te
ontstaan bij mensen met obesitas.
- Diabetes mellitus type 2
- Gewrichtsklachten: artrose
- Hart- en vaatziekten: myocard infarct, hartfalen, beroerte
- Slaapapneu
- Kanker: slokdarm-, alvleesklier-, dikke darm-, galblaas-, borst-, baarmoeder- en nierkanker
- Galstenen
- Onvruchtbaarheid
- Depressie
- Angststoornissen
Behandeling van overgewicht en obesitas verklaren
Het behandelen van obesitas is lastig. Het lichaam heeft bij caloriebeperking allerlei mechanismen om
gewichtsvermindering tegen te gaan setpoint.
Obesitas is en chronische ziekte, daarom moeten er realistische doelen gesteld worden. Een
gewichtsverlies van 5-10% is al een hele prestatie en gezondheidswinst. Gedurende de behandeling
moet er ook gedacht worden aan de psychologische factoren die de ongezonde leefstijl in stand houden.
Gedurende de behandeling wordt er gericht op het veranderen van de leerstijl.
Er zijn drie pijlers:
1. Dieet
2. Lichaamsbeweging
3. Psychologische factoren
Energieopname naar beneden
De energieopname gaat naar beneden en zo wordt het hongergevoel gestimuleerd door de
hypothalamus. Dieetadviezen kunnen zijn:
- Vezelrijke gezonde voeding
- Regelmatig eten
- Zo min mogelijk frisdrank, alcohol, koekjes en snoep.
De medicatie zou kunnen worden aangepast en de eventuele depressie moet worden behandeld.
Psychosociale factoren:
- Er moeten realistische doelen worden gesteld: 5-10% gewichtsreductie is al goed.
- De patiënt moet inzicht krijgen in zijn eigen gedrag:
o Dagboek voeding en bewegen
- Het aanleren van gezond een eetgedrag
- Inzicht krijgen in psychische en sociale factoren: eten als een reactie op stress, eetgedrag binnen
het gezin (systeem)
- Cognitieve gedragstherapie: aanleren van realistische gedachten en zelfcontrole
- Aanpak psychiatrische stoornis, bijvoorbeeld eetbuistoornis, depressie
Bij BMI >40
- bij een BMI van boven de 40 kan een operatie overwogen worden.
3
, Energieverbruik omhoog
Basaalmetabolisme omhoog
- Lichaamsbeweging meer spierweefsel
- Langzaam afvallen dit voorkomt jojo-effect
o Jojo effect = het steeds afvallen en dan weer aankomen
- Eventuele onderliggende ziekte behandelen, onder andere hypothyreoïdie
Lichamelijke inspanning omhoog
- Minimaal één uur per dag matig intensieve lichaamsbeweging
- Goede voorbeeld ouders voor kinderen: sporten en fietsen in plaats van
gebruik tv, computerspelletjes en auto
Bijzondere omstandigheden
- Stimuleren borstvoeding na zwangerschap
De oorzaken, pathofysiologie, symptomen, diagnostiek,
behandeling en (late) complicaties van DM1 (bij kinderen)
en DM2 beschrijven
Oorzaak: DM1 bij kinderen
Bij DM1 wordt meer dan 90% van de insuline producerende cellen van de alvleesklier definitief
vernietigd. De alvleesklier produceert hierdoor weinig of geen insuline. Bij 10% van alle mensen met
diabetes heeft type 1. De aandoening bestaat in de meeste gevallen voor het 30 e levensjaar.
Er wordt aangenomen dat het immuunsysteem onder invloed van een omgevingsfactor (zoals een
virusinfectie of een voedingsfactor) de insuline producerende cellen in de alvleesklier vernietigt.
Door erfelijke aanleg kunnen sommige mensen gevoeliger zijn voor deze omgevingsfactor.
Oorzaak: DM2
Bij DM2 blijft de alvleesklier wel insuline produceren, soms zelfs in grotere hoeveelheden dan normaal.
Het lichaam ontwikkelt echter weerstand tegen de effecten van insuline waardoor er onvoldoende
insuline is om aan de behoeften van het lichaam te voldoen.
- Gewoonlijk komt DM2 voor na het 30e levensjaar.
- Ongeveer 15% van de mensen van 70 jaar en ouder overlijdt aan DM2.
- Bepaalde etnische groepen hebben een verhoogd risico van DM2
Overgewicht is de belangrijkste risicofactor voor het ontstaan van DM2. Overgewicht zorgt ervoor dat
de weerstand tegen insuline wordt verhoogd, om deze reden hebben deze mensen een zeer grote
hoeveelheid insuline nodig om de normale bloedglucose spiegels te handhaven.
Bepaalde aandoeningen en geneesmiddelen kunnen het gebruik van insuline door het lichaam
beïnvloeden en DM2 veroorzaken.
- Hoge corticosteroïdenspiegels
- Zwangerschap zwangerschapsdiabetes.
- Te veel groeihormoon produceren
- Mensen met bepaalde tumoren die hormonen afscheiden.
- Ernstige of terugkerende alvleesklierontsteking
Pathofysiologie
Insuline
Glycogeen
Glucose
4
