Vorming: het proces van verwerving van een bepaalde identiteit
H1: Cultuur
Cultuur: het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen, waarden en normen die
mensen als lid van een groep en samenleving hebben verworven. Ook wel: beschaving
Cultuur komt tot uiting in de manier waarop mensen met elkaar omgaan, normen en waarden, taal,
historische gebouwen, boeken, etc.
Cultuur is behalve materieel ook immaterieel. Cultuur bevordert saamhorigheid.
Culturen zijn altijd relatief:
- Ze zijn tijd- en plaatsgebonden
- Ze veranderen onder invloed van wijzigende omstandigheden
Dominante cultuur: overheersende cultuur in een samenleving
Subcultuur: cultuur die in bepaalde opzichten afwijkt van de overheersende cultuur, maar op vele
punten is ingepast in de overheersende cultuur
Verschillen subcultuur van platteland en stad:
- Mensen uit een dorp komen elkaar vaker tegen
- De dorpelingen kennen elkaar meestal van gezicht
- Dorpelingen letten er meer op dat iedereen zich aan de normen houdt
- Op het platteland helpen mensen elkaar meer
Tegen- of contracultuur: culturen die zich verzetten tegen de overheersende cultuur
Normatief: de leden van een samenleving of gemeenschap of groepering zich behoren te gedragen
krachtens hun lidmaatschap volgens de voorschriften van hun (sub)cultuur
Collectief ideaal: de meest juist geachte manier van samenleven
Multiculturele samenleving: samenleving waarin veel verschillende culturen naast elkaar bestaan
Autochtoon: inwoner van Nederland die hier zijn oorsprong/wortels heeft liggen
Allochtoon: een persoon van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren OF een persoon die
op grond van zijn ras of andere duidelijke zichtbare kenmerken zich onderscheidt van de oorspronkelijke
bewoners van een land
Niet-westerse allochtonen: allochtonen met als herkomstgroepering een van de landen in Afrika, Latijns-
Amerika, en Azië (exclusief Indonesië en Japan) of Turkije
Westerse allochtoon: mensen met als herkomstgroepering een van de landen in Europa (exclusief
Turkije), Noord-Amerika en Oceanië, of Indonesië of Japan
Inwoners met een Nederlandse achtergrond: autochtoon
,Inwoners met een migratieachtergrond: allochtoon
Immigranten: binnenkomende landverhuizers
In multiculturele samenlevingen ontstaan botsingen tussen de verschillende culturen. Veel Nederlanders
hebben moeite met het feit dat allochtonen zich niet voldoende aanpassen aan onze normen en
waarden.
Culturele antropologie: een wetenschap die zoekt naar kenmerkende verschillen van volkeren en dan
vooral de westerse en niet-westerse culturen met elkaar vergelijkt.
Vroeger waren de verschillen van land tot land duidelijk aan te geven. Tegenwoordig is dat veel
moeilijker. De wereld is kleiner geworden. Dit komt door:
- Betere transportmiddelen
- Nieuwe communicatiemiddelen
Globalisering: proces van uitbreiding en intensivering van contacten en afhankelijkheden over zeer grote
afstanden en over landgrenzen heen
Etnocentrisme: het centraal stellen van de eigen cultuur bij de benadering en beoordeling van andere
culturen
Referentiekader: het geheel van persoonlijke waarden, normen, kennis, ervaringen, zienswijzen en
opvattingen.
Drie redenen voor jongeren die een subcultuur vormen:
- Welvaart nam toe, jongeren kregen zakgeld
- Ontstaan “wij-gevoel”
- Af zetten tegen ouders (generatieconflict: jongeren verschillen van mening met oudere
generaties)
In 1950 kwam vanuit de VS een teenybop-cultuur. Er ontstonden subculturen van jongeren. Ook in het
gezin veranderde er veel. Er kwam meer geld voor onderwijs. De jongeren gingen studeren, vaak hoger
dan hun ouders. De geïndustrialiseerde wereld vroeg naar geschoolde arbeiders.
In de jaren ’60 tijd van flower-power:
- Jongeren verzetten zich tegen de bestaande maatschappij waarin alles om geld draaide
- Ze demonstreerden tegen het optreden van Amerika in de Vietnamoorlog
Muziekindustrie promoot de muziek voor de bepaalde subculturen.
Jeugdculturen horen bij het proces van opgroeien. Het kan een middel zijn om persoonlijke en sociale
identiteit te ontwikkelen.
Peer groups: leeftijdgenoten
, Mede door de opkomst van verschillende jeugdculturen zijn de verhoudingen tussen de generaties
veranderd. Dit alles kan invloed hebben op de bindingen in een samenleving en daarmee een effect
hebben op de mate van sociale cohesie(: het aantal en de kwaliteit van de bindingen die mensen in een
ruimer socialer kader met elkaar hebben, het gevoel een groep te zijn, lid te zijn van een gemeenschap,
de mate van verantwoordelijkheid voor elkaar welzijn, en de mate waarin anderen daar ook een beroep
op kunnen doen.)
De verhouding tussen jonge en oude generaties is informeler dan 50 jaar geleden. Men komt ook sterker
op voor eigen belangen. Sterke groepspinding en daarnaast het onderhouden van banden buiten de
eigen groep kunnen leiden tot conflicten en insluiting en uitsluiting tot gevolg hebben.
Waarden: algemene en gezamenlijke opvattingen en voorstellingen binnen een maatschappij of
groepering omtrent hetgeen goed, correct en daarom waard om na te streven is.
De waarden van een samenleving blijken uit:
- Uitspraken en boodschappen van politici, opvoeders en geestelijke leiders
- De Grondwet en de daaraan gekoppelde wetten
Normen: wetten, regels en gewoonten waarvan men aanneemt dat mensen zich eraan behoren te
houden. Specifieke gedragsregels die voortkomen uit waarden.
Normen ontstaan vanuit godsdienstige geboden en verboden en uit gewoontevorming in het
maatschappelijk verkeer. Door de ontkerkelijking zijn veel (oude) normen en waarden verdwenen en
daarvoor in de plaats zijn geen duidelijk herkenbare, algemeen aanvaarde nieuwe normen en waarden
teruggekomen. Regels en grenzen zijn essentieel voor het goed functioneren in de samenleving.
Mensen ontwikkelen hun eigen normen en waarden en hierdoor kunnen misverstanden ontstaan.
Gewoonten: gedragswijzen die mensen er bijna automatisch op nahouden
Institutionalisering: het proces waarbij een complex van waarden en min of meer geformaliseerde regels
vastgelegd wordt in standaard gedragspatronen, die het gedrag van mensen en hun onderlinge relaties
reguleren.
Institutie: vast, collectief gedragspatroon
Bindingen: relaties en onderlinge afhankelijkheden tussen mensen in een gezin of familie, tussen leden
van een groep, in de maatschappij en op het niveau van de staat.
Sociale cohesie: het aantal en de kwaliteit van de bindingen die mensen in een ruimer sociaal kader met
elkaar hebben, het gevoel een groep te zijn, lid te zijn van een gemeenschap, de mate van
verantwoordelijkheid voor elkaars welzijn, en de mate waarin andere daar ook een beroep op kunnen
doen.
Het belang van onderlinge sociale cohesie in een bepaalde groep kan strijdig zijn met het belang van
sociale cohesie in de samenleving. In een prioriteitswijk waar veel Marokkanen wonen is de sociale
cohesie groot. De vraag is echter of de sociale cohesie in de totale maatschappij bevordert of juist niet.
H1: Cultuur
Cultuur: het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen, waarden en normen die
mensen als lid van een groep en samenleving hebben verworven. Ook wel: beschaving
Cultuur komt tot uiting in de manier waarop mensen met elkaar omgaan, normen en waarden, taal,
historische gebouwen, boeken, etc.
Cultuur is behalve materieel ook immaterieel. Cultuur bevordert saamhorigheid.
Culturen zijn altijd relatief:
- Ze zijn tijd- en plaatsgebonden
- Ze veranderen onder invloed van wijzigende omstandigheden
Dominante cultuur: overheersende cultuur in een samenleving
Subcultuur: cultuur die in bepaalde opzichten afwijkt van de overheersende cultuur, maar op vele
punten is ingepast in de overheersende cultuur
Verschillen subcultuur van platteland en stad:
- Mensen uit een dorp komen elkaar vaker tegen
- De dorpelingen kennen elkaar meestal van gezicht
- Dorpelingen letten er meer op dat iedereen zich aan de normen houdt
- Op het platteland helpen mensen elkaar meer
Tegen- of contracultuur: culturen die zich verzetten tegen de overheersende cultuur
Normatief: de leden van een samenleving of gemeenschap of groepering zich behoren te gedragen
krachtens hun lidmaatschap volgens de voorschriften van hun (sub)cultuur
Collectief ideaal: de meest juist geachte manier van samenleven
Multiculturele samenleving: samenleving waarin veel verschillende culturen naast elkaar bestaan
Autochtoon: inwoner van Nederland die hier zijn oorsprong/wortels heeft liggen
Allochtoon: een persoon van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren OF een persoon die
op grond van zijn ras of andere duidelijke zichtbare kenmerken zich onderscheidt van de oorspronkelijke
bewoners van een land
Niet-westerse allochtonen: allochtonen met als herkomstgroepering een van de landen in Afrika, Latijns-
Amerika, en Azië (exclusief Indonesië en Japan) of Turkije
Westerse allochtoon: mensen met als herkomstgroepering een van de landen in Europa (exclusief
Turkije), Noord-Amerika en Oceanië, of Indonesië of Japan
Inwoners met een Nederlandse achtergrond: autochtoon
,Inwoners met een migratieachtergrond: allochtoon
Immigranten: binnenkomende landverhuizers
In multiculturele samenlevingen ontstaan botsingen tussen de verschillende culturen. Veel Nederlanders
hebben moeite met het feit dat allochtonen zich niet voldoende aanpassen aan onze normen en
waarden.
Culturele antropologie: een wetenschap die zoekt naar kenmerkende verschillen van volkeren en dan
vooral de westerse en niet-westerse culturen met elkaar vergelijkt.
Vroeger waren de verschillen van land tot land duidelijk aan te geven. Tegenwoordig is dat veel
moeilijker. De wereld is kleiner geworden. Dit komt door:
- Betere transportmiddelen
- Nieuwe communicatiemiddelen
Globalisering: proces van uitbreiding en intensivering van contacten en afhankelijkheden over zeer grote
afstanden en over landgrenzen heen
Etnocentrisme: het centraal stellen van de eigen cultuur bij de benadering en beoordeling van andere
culturen
Referentiekader: het geheel van persoonlijke waarden, normen, kennis, ervaringen, zienswijzen en
opvattingen.
Drie redenen voor jongeren die een subcultuur vormen:
- Welvaart nam toe, jongeren kregen zakgeld
- Ontstaan “wij-gevoel”
- Af zetten tegen ouders (generatieconflict: jongeren verschillen van mening met oudere
generaties)
In 1950 kwam vanuit de VS een teenybop-cultuur. Er ontstonden subculturen van jongeren. Ook in het
gezin veranderde er veel. Er kwam meer geld voor onderwijs. De jongeren gingen studeren, vaak hoger
dan hun ouders. De geïndustrialiseerde wereld vroeg naar geschoolde arbeiders.
In de jaren ’60 tijd van flower-power:
- Jongeren verzetten zich tegen de bestaande maatschappij waarin alles om geld draaide
- Ze demonstreerden tegen het optreden van Amerika in de Vietnamoorlog
Muziekindustrie promoot de muziek voor de bepaalde subculturen.
Jeugdculturen horen bij het proces van opgroeien. Het kan een middel zijn om persoonlijke en sociale
identiteit te ontwikkelen.
Peer groups: leeftijdgenoten
, Mede door de opkomst van verschillende jeugdculturen zijn de verhoudingen tussen de generaties
veranderd. Dit alles kan invloed hebben op de bindingen in een samenleving en daarmee een effect
hebben op de mate van sociale cohesie(: het aantal en de kwaliteit van de bindingen die mensen in een
ruimer socialer kader met elkaar hebben, het gevoel een groep te zijn, lid te zijn van een gemeenschap,
de mate van verantwoordelijkheid voor elkaar welzijn, en de mate waarin anderen daar ook een beroep
op kunnen doen.)
De verhouding tussen jonge en oude generaties is informeler dan 50 jaar geleden. Men komt ook sterker
op voor eigen belangen. Sterke groepspinding en daarnaast het onderhouden van banden buiten de
eigen groep kunnen leiden tot conflicten en insluiting en uitsluiting tot gevolg hebben.
Waarden: algemene en gezamenlijke opvattingen en voorstellingen binnen een maatschappij of
groepering omtrent hetgeen goed, correct en daarom waard om na te streven is.
De waarden van een samenleving blijken uit:
- Uitspraken en boodschappen van politici, opvoeders en geestelijke leiders
- De Grondwet en de daaraan gekoppelde wetten
Normen: wetten, regels en gewoonten waarvan men aanneemt dat mensen zich eraan behoren te
houden. Specifieke gedragsregels die voortkomen uit waarden.
Normen ontstaan vanuit godsdienstige geboden en verboden en uit gewoontevorming in het
maatschappelijk verkeer. Door de ontkerkelijking zijn veel (oude) normen en waarden verdwenen en
daarvoor in de plaats zijn geen duidelijk herkenbare, algemeen aanvaarde nieuwe normen en waarden
teruggekomen. Regels en grenzen zijn essentieel voor het goed functioneren in de samenleving.
Mensen ontwikkelen hun eigen normen en waarden en hierdoor kunnen misverstanden ontstaan.
Gewoonten: gedragswijzen die mensen er bijna automatisch op nahouden
Institutionalisering: het proces waarbij een complex van waarden en min of meer geformaliseerde regels
vastgelegd wordt in standaard gedragspatronen, die het gedrag van mensen en hun onderlinge relaties
reguleren.
Institutie: vast, collectief gedragspatroon
Bindingen: relaties en onderlinge afhankelijkheden tussen mensen in een gezin of familie, tussen leden
van een groep, in de maatschappij en op het niveau van de staat.
Sociale cohesie: het aantal en de kwaliteit van de bindingen die mensen in een ruimer sociaal kader met
elkaar hebben, het gevoel een groep te zijn, lid te zijn van een gemeenschap, de mate van
verantwoordelijkheid voor elkaars welzijn, en de mate waarin andere daar ook een beroep op kunnen
doen.
Het belang van onderlinge sociale cohesie in een bepaalde groep kan strijdig zijn met het belang van
sociale cohesie in de samenleving. In een prioriteitswijk waar veel Marokkanen wonen is de sociale
cohesie groot. De vraag is echter of de sociale cohesie in de totale maatschappij bevordert of juist niet.
