Notities taalontwikkeling:
Hoorcollege P3.1
Visie op taalverwerving:
Jaren 50: behaviorisme > aangeleerd gedrag door middel van belonen
Chomsky methode:
Jaren 60: Chomsky > mens is uitgerust met een LAD (Language Acquisition Device),
aangeboren taalverwervingsmethode.
Taal beschikt over universele principes met een biologische basis
LAD-mechanisme:
1. Taalaanbod van de omgeving
2. Taal verwervend kind (met aangeboren taalverwervingsmechanisme)
3. Adequaat taalgedrag in de omgevingstaal
Uitganspunten van Chomsky:
Taal wordt al vroeg verworven, ondanks complexe systeem
Taal is niet alleen imitatie
Kinderen passen taalregels ook toe als ze niet kloppen
Enkele taalgebieden in hersenen aan te wijzen
Pathologie S-TOS tegenover bijvoorbeeld Williamssyndroom
Ontwikkeling gebarentalen in oerwoudgebieden
Kinderen met weinig taalinput, leren ook complexe talen
Er zijn universele structuurregels van taal: Universele Grammatica (UG)
1
,Williams Syndroom: erfelijke aangeboren aandoening waarbij kinderen een
ontwikkelingsachterstand hebben in combinatie met gedragsproblemen, vaak een
aangeboren hartafwijking in combinatie met typische uiterlijke kenmerken.
Soorten taalaanbod:
Omgevingsgeluid: klank/betekenis koppeling en discriminatie
Omgevingstaal: eerste jaren nauwelijks van invloed
Verzorgerstaal: essentieel in taalverwerving
Autofeedback: stimulans om te vocaliseren
Monitoring: vanaf 4-5 jaar functie van autofeedback
Taalaanbod door verzorgers:
Protoconversaties: een-op-een situaties, volwassene initieert.
Kind: kijkt naar vader
Vader: ‘ja dat is papa, lieve papa hé?’
Modeling: aan uiting kind wordt betekenis gegeven
Kind: ‘da’
Vader: ‘wat is daar?’
Expansie: uitbreiden van de (niet correcte) uiting
Kind: ‘toel isse pot’
Vader: ‘ja, de stoel is kapotgegaan’
2
, Correctie: verbetering van de uiting
Kind: ‘toel isse pot’
Vader: ‘nee, dat is een kruk’
Recast: impliciet verbeteren van de uiting
Vader: ‘ja de stoel/kruk is kapot’.
Voorwaarden taalontwikkeling:
Wat heb je nodig om taal te kunnen ontwikkelen?
Voldoende gehoor
Stimulerende omgeving
Geen mentale retardatie (verstandelijk beperkt, cognitieve ontwikkeling moet ‘goed’
zijn)
Geen anatomische afwijkingen spraakorganen
Fasen in de taalontwikkeling:
De pre linguale periode (0-1 jaar)
De vroeg linguale periode (2 – 2;6 jaar)
De differentiatiefase (2;6 – 5 jaar)
De voltooiingsfase (5 – 10 jaar)
Taalontwikkeling:
Communicatie: Vocaal: Luisterontwikkeling:
0-6 weken Interesse in Huilen, schreien Stemherkenning,
menselijke stem klankdiscriminatie
6 weken – 4 Joint attention, Vocaliseren Klinkerperceptie,
maanden Protoconversaties lettergreepperceptie
4 – 6 maanden Interactie met Vocaal spel Medeklinkerperceptie
voorwerken,
Protoconversaties
8 – 12 maanden Dialogen Brabbelen, syllaben, Moedertaalfilter
intonatie
Vroeg linguale fase (1;0 – 2;6 jaar):
Begint bij produceren eerste woord
Leeftijd kan flink verschillen
Overgang naar gebruik betekenisvolle taal
Protowoorden vaak gebruikt in aanloop:
3
Hoorcollege P3.1
Visie op taalverwerving:
Jaren 50: behaviorisme > aangeleerd gedrag door middel van belonen
Chomsky methode:
Jaren 60: Chomsky > mens is uitgerust met een LAD (Language Acquisition Device),
aangeboren taalverwervingsmethode.
Taal beschikt over universele principes met een biologische basis
LAD-mechanisme:
1. Taalaanbod van de omgeving
2. Taal verwervend kind (met aangeboren taalverwervingsmechanisme)
3. Adequaat taalgedrag in de omgevingstaal
Uitganspunten van Chomsky:
Taal wordt al vroeg verworven, ondanks complexe systeem
Taal is niet alleen imitatie
Kinderen passen taalregels ook toe als ze niet kloppen
Enkele taalgebieden in hersenen aan te wijzen
Pathologie S-TOS tegenover bijvoorbeeld Williamssyndroom
Ontwikkeling gebarentalen in oerwoudgebieden
Kinderen met weinig taalinput, leren ook complexe talen
Er zijn universele structuurregels van taal: Universele Grammatica (UG)
1
,Williams Syndroom: erfelijke aangeboren aandoening waarbij kinderen een
ontwikkelingsachterstand hebben in combinatie met gedragsproblemen, vaak een
aangeboren hartafwijking in combinatie met typische uiterlijke kenmerken.
Soorten taalaanbod:
Omgevingsgeluid: klank/betekenis koppeling en discriminatie
Omgevingstaal: eerste jaren nauwelijks van invloed
Verzorgerstaal: essentieel in taalverwerving
Autofeedback: stimulans om te vocaliseren
Monitoring: vanaf 4-5 jaar functie van autofeedback
Taalaanbod door verzorgers:
Protoconversaties: een-op-een situaties, volwassene initieert.
Kind: kijkt naar vader
Vader: ‘ja dat is papa, lieve papa hé?’
Modeling: aan uiting kind wordt betekenis gegeven
Kind: ‘da’
Vader: ‘wat is daar?’
Expansie: uitbreiden van de (niet correcte) uiting
Kind: ‘toel isse pot’
Vader: ‘ja, de stoel is kapotgegaan’
2
, Correctie: verbetering van de uiting
Kind: ‘toel isse pot’
Vader: ‘nee, dat is een kruk’
Recast: impliciet verbeteren van de uiting
Vader: ‘ja de stoel/kruk is kapot’.
Voorwaarden taalontwikkeling:
Wat heb je nodig om taal te kunnen ontwikkelen?
Voldoende gehoor
Stimulerende omgeving
Geen mentale retardatie (verstandelijk beperkt, cognitieve ontwikkeling moet ‘goed’
zijn)
Geen anatomische afwijkingen spraakorganen
Fasen in de taalontwikkeling:
De pre linguale periode (0-1 jaar)
De vroeg linguale periode (2 – 2;6 jaar)
De differentiatiefase (2;6 – 5 jaar)
De voltooiingsfase (5 – 10 jaar)
Taalontwikkeling:
Communicatie: Vocaal: Luisterontwikkeling:
0-6 weken Interesse in Huilen, schreien Stemherkenning,
menselijke stem klankdiscriminatie
6 weken – 4 Joint attention, Vocaliseren Klinkerperceptie,
maanden Protoconversaties lettergreepperceptie
4 – 6 maanden Interactie met Vocaal spel Medeklinkerperceptie
voorwerken,
Protoconversaties
8 – 12 maanden Dialogen Brabbelen, syllaben, Moedertaalfilter
intonatie
Vroeg linguale fase (1;0 – 2;6 jaar):
Begint bij produceren eerste woord
Leeftijd kan flink verschillen
Overgang naar gebruik betekenisvolle taal
Protowoorden vaak gebruikt in aanloop:
3
