Communicatie hoorcolleges 1 t/m 8 (CB/MIC jaar 1)

Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1




COMMUNICATIE HOORCOLLEGE 1
T/M 8

Hoorcollege 1
Wat is communicatie?
Communicatie is het proces waarbij de zender een boodschap
overbrengt naar één of meer ontvangers
 Intentioneel versus non-intentioneel
 Geslaagd versus niet geslaagd
 Verbaal versus non-verbaal

Verbaal versus non-verbaal
 Verbaal 7%
 Toon 38%
 Non-verbaal 55%

Incongruentie in communicatie
Wanneer woorden, toon en lichaamstaal niet overeenkomen

Vormen van communicatie
 Intrapersoonlijke communicatie: communiceren met jezelf
 Interpersoonlijke communicatie: communicatie tussen een kleine groep
 Massacommunicatie: zenden van een boodschap naar een grote massa

Intrapersoonlijk
Hoe jij jezelf ziet heeft te maken met verschillende dingen:
 Gezinssituatie
 Sociale omgeving
 Fysieke omgeving

Interpersoonlijk
 Hoe communiceer jij met anderen
 Inhoud, toon en lichaamstaal
 Welke onderliggende boodschappen?
 Welke interpretatie en betekenis geven we hieraan
 Hoe komen we tot die interpretatie en betekenis?

In een boodschap kunnen feitelijke, expressieve, relationele en appellerende kenmerken zitten

 Feitelijk: constatering dat X de afwas niet gedaan heeft en dat dit al
vaker is voorgekomen
 Expressief: wij wonen hier ook en X houdt geen rekening met ons
 Relationeel: vind jij hetzelfde als ik? Zender probeert
 groep te vormen met ontvanger
 Appellerend: er moet iets gebeuren. Heb je een voorstel?




1

,Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1




Model Schulz von Ton:
 Hoe breng je een boodschap?
 Hoe interpreteer je een boodschap?
 Je geeft altijd een stukje van jezelf

Metacommunicatie
Communicatie over communicatie


Basisbehoeften volgens Maslow




Het communicatiemodel




Het meest eenvoudige communicatiemodel: zender - boodschap - medium - ontvanger

De boodschap kan:
Zakelijk: feiten
Expressief: gevoel en emotie
Relationeel: band zender - ontvanger
Appelerend: invloed uitoefenen op ontvanger




2

, Communicatie hoorcolleges Maud Exel Creative Business leerjaar 1


Er zijn tegenwoordig heel veel media om uit te kiezen. Realiseer je wel dat niet alle media hetzelfde kunnen. En
niet alle boodschappen worden op de juiste manier geïnterpreteerd. “Je spoort niet” zeggen op een lachende
manier is anders dan getypt: Je spoort niet. Maar als je "Je spoort niet ;-)" typt is het alweer anders.

Encoderen is het omzetten van de boodschap. Hoe zorg je dat de ontvanger je begrijpt: (beeld)taal.
Decoderen is het begrijpen van de boodschap.

Ruis kan ervoor zorgen dat de ontvanger geen aandacht meer heeft voor de boodschap.


Theorie van Ruler
Bij het zenden van een boodschap kan een zender kiezen voor de volgende strategieën:
 Eenrichtingsverkeer: zender staat centraal, ontvanger is niet in beeld. Weinig aandacht voor of de
boodschap aankomt
 Gecontroleerd eenrichtingsverkeer: ontvanger is in beeld, maar niet gelijkwaardig. Zender probeert
ontvanger te sturen of kennis over te dragen
 Tweerichtingsverkeer: geen duidelijk onderscheid in zender/ontvanger, organisatie beschouwt publiek
als gelijkwaardig en gaat de dialoog aan

Eenrichtingsverkeer
Communicatie wordt gezien als een eenzijdig proces met alleen aandacht voor de activiteit van de zender en de
boodschap. De boodschap wordt niet gericht aan een bepaalde ontvanger die vooraf in beeld is. Er wordt
vanuit gegaan dat de ontvanger de boodschap precies zo overneemt als de zender bedoeld heeft.

Gecontroleerd eenrichtingsverkeer
Communicatie wordt gezien als een proces tussen een actieve zender en daarop reagerende ontvangers. Er is
sprake van een eenzijdig resultaat dat vooraf door de zender is vastgesteld. Het verschil met het eenzijdig
proces is dat er een ontvanger in beeld is. Er wordt wel vanuit gegaan dat de effecten zich vooral voordoen bij
de ontvanger. De zender stelt vooraf vast welk resultaat hij verwacht: verandering in de kennis, de houding of
het gedrag van de ontvanger. In de huidige tijd van social media is dit een lastig vol te houden strategie. Voor je
het weet ren je van communicatiebrandje naar communicatiebrandje.

Tweerichtingsverkeer
Communicatie wordt gezien als een proces van niet-eenrichtingsverkeer. Dat betekent dat het niet één
bepaalde kant op gaat (van zender naar ontvanger en andersom) en niet eenvoudig in goede banen te leiden is.
Het interactief proces heeft als doel het bereiken van wederzijds begrip door middel van dialoog. Het gaat bij
deze opvatting niet om rollen (zender, ontvanger) maar om activiteiten (zenden, ontvangen). Diederik Samson
communiceert niet alleen met de doelgroep, maar hij blijft in gesprek, hij anticipeert op zijn volgers.
Tweerichtingsverkeer is essentieel in de politiek.


Hoorcollege 2
Basisbegrippen
 Communicatie: alle inhoudelijke communicatie, verbaal én non-verbaal
 Metacommunicatie: alle communicatie over communicatie, verbaal én non-verbaal. Geeft aan hoe de
inhoud moet worden opgevat, hoe men zichzelf en de relatie tot de ander ziet en wat men van de ander
wilt.
 Verbale communicatie: woordentaal
 Non-verbale communicatie: lichaamstaal

Korte geschiedenis
 Darwin (1872): gaf zijn observaties van lichaamstaal in 'the expression of emotions in man and
animals'.
 Freud: lichaamstaal om zijn patiënten te begrijpen. Hij stelde dat alle gedrag betekenis heeft. Waar of
niet, aan (bijna) alle gedrag wordt betekenis toegekend.



3