Psychological Science H11 – Health and wellbeing
Paragraaf 11.2 – Wat is stress?
Stress is een reactetype die meestal een onaangename toestand omvat, zoals angst of spanning. Een
stressor is iets in de omgeving dat als bedreigend of veeleisend wordt ervaren en daarom stress
veroorzaakt. Stress veroorzaakt een ‘coping reactee’ een poging om de stressor te vermijden, te
ontvluchten of te minimaliseren.
Stress kan verdeeld worden in twee typen’ eustress is de stress van positeve gebeurtenissen en
distress is de stress van negateve gebeurtenissen. Zowel eustress als distress veroorzaken
spanningen in het lichaam. Het aantal stressvolle gebeurtenissen die een persoon ervaart, ongeacht
of deze positef of negatef zijn, voorspelt gezondheidsuitkomsten. Uiteraard zijn sommige
gebeurtenissen stressvoller dan anderen.
Stressors kunnen ook verdeeld worden in twee categorieën’ major life stressors (grote stressfactoren
als de dood van een familielid, de scheiding van ouders etc.) en daily hassles (zoals drukte en chaos
op de weg, omgaan met lastge mensen). Het efect van meerdere daily hassles samen kan gelijk
staan aan het efect van een major life stressor.
Een stressor actveert twee systemen’ een snel werkende respons van het sympathische
zenuwstelsel en een trager reagerende respons als gevolg van een complex systeem dat bekend staat
als de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as).
Stress begint in de hersenen met het waarnemen van enkele stressvolle gebeurtenissen. De
hypothalamus actveert als eerst het sympathische zenuwstelsel, die de bijnieren actveert om
epinefrine (adrenaline) en norepinephrine (noradrenaline) vrij te maken, waardoor de hartslag,
bloeddruk en ademhaling toenemen en het lichaam klaar is voor acte. egelijkertjd, in de HPA-as,
stuurt de hypothalamus een chemische boodschap naar de hypofyse. Op zijn beurt maakt de
hypofyse een hormoon dat door de bloedbaan uiteindelijk de bijnieren bereikt. De bijnier scheidt
vervolgens cortsol. Cortsol verhoogt de hoeveelheid glucose in de bloedbaan. Al deze actes helpen
het lichaam om zich voor te breiden op het reageren op de stressor. Omdat hormonen langdurige
efecten hebben, heef stress ook nog invloed op organen nadat de stressor is verwijderd.
Stress in de jonge kindertjd is een risico factor voor het ontwikkelen van psychologische stoornissen
later in het leven. Opkomend onderzoek suggereert daarnaast de mogelijkheid dat stress die door
moeders wordt ervaren via epigenetca kan worden doorgegeven aan hun nakomelingen.
Mannen en vrouwen reageren verschillend op stress. Bij mannen is er over het algemeen sprake van
een vecht-of-vlucht reacte. rouwen daarentegen reageren op stress door hun nakomelingen te
beschermen en te verzorgen, en door bondgenootschappen aan te gaan met sociale groepen om de
risicoes voor individuen, inclusief zichzelf, te verkleinen’ de tend-and-befriend reacte. Oxytocine, een
hormoon die belangrijk is voor moeders bij de binding aan een pasgeborenen, speelt een belangrijke
rol in de manier waarop een vrouw op stress reageert. Stress veroorzaakt namelijk een hoger
oxytocine niveau, waardoor vrouwen extra worden gestmuleerd om binding te zoeken met sociale
groepen.
Het general adaptaton syndrome (ontwikkeld door Hans Selye) is de benaming voor het consistente
patroon van (niet-specifeke) fysiologische reactes op stress. Dit patroon bestaat uit drie stadia’
alarm, weerstand en uitputng. De alarmfase is een noodreacte die het lichaam voorbereidt om te
vechten of te vluchten. In deze fase is er een korte vermindering van stressbestendigheid. ijdens de
weerstandsfase bereidt het lichaam zich voor op langere, aanhoudende verdediging van de stressor.
Wanneer het lichaam de uitputngsfase bereikt, falen verschillende fysiologische en
Paragraaf 11.2 – Wat is stress?
Stress is een reactetype die meestal een onaangename toestand omvat, zoals angst of spanning. Een
stressor is iets in de omgeving dat als bedreigend of veeleisend wordt ervaren en daarom stress
veroorzaakt. Stress veroorzaakt een ‘coping reactee’ een poging om de stressor te vermijden, te
ontvluchten of te minimaliseren.
Stress kan verdeeld worden in twee typen’ eustress is de stress van positeve gebeurtenissen en
distress is de stress van negateve gebeurtenissen. Zowel eustress als distress veroorzaken
spanningen in het lichaam. Het aantal stressvolle gebeurtenissen die een persoon ervaart, ongeacht
of deze positef of negatef zijn, voorspelt gezondheidsuitkomsten. Uiteraard zijn sommige
gebeurtenissen stressvoller dan anderen.
Stressors kunnen ook verdeeld worden in twee categorieën’ major life stressors (grote stressfactoren
als de dood van een familielid, de scheiding van ouders etc.) en daily hassles (zoals drukte en chaos
op de weg, omgaan met lastge mensen). Het efect van meerdere daily hassles samen kan gelijk
staan aan het efect van een major life stressor.
Een stressor actveert twee systemen’ een snel werkende respons van het sympathische
zenuwstelsel en een trager reagerende respons als gevolg van een complex systeem dat bekend staat
als de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as).
Stress begint in de hersenen met het waarnemen van enkele stressvolle gebeurtenissen. De
hypothalamus actveert als eerst het sympathische zenuwstelsel, die de bijnieren actveert om
epinefrine (adrenaline) en norepinephrine (noradrenaline) vrij te maken, waardoor de hartslag,
bloeddruk en ademhaling toenemen en het lichaam klaar is voor acte. egelijkertjd, in de HPA-as,
stuurt de hypothalamus een chemische boodschap naar de hypofyse. Op zijn beurt maakt de
hypofyse een hormoon dat door de bloedbaan uiteindelijk de bijnieren bereikt. De bijnier scheidt
vervolgens cortsol. Cortsol verhoogt de hoeveelheid glucose in de bloedbaan. Al deze actes helpen
het lichaam om zich voor te breiden op het reageren op de stressor. Omdat hormonen langdurige
efecten hebben, heef stress ook nog invloed op organen nadat de stressor is verwijderd.
Stress in de jonge kindertjd is een risico factor voor het ontwikkelen van psychologische stoornissen
later in het leven. Opkomend onderzoek suggereert daarnaast de mogelijkheid dat stress die door
moeders wordt ervaren via epigenetca kan worden doorgegeven aan hun nakomelingen.
Mannen en vrouwen reageren verschillend op stress. Bij mannen is er over het algemeen sprake van
een vecht-of-vlucht reacte. rouwen daarentegen reageren op stress door hun nakomelingen te
beschermen en te verzorgen, en door bondgenootschappen aan te gaan met sociale groepen om de
risicoes voor individuen, inclusief zichzelf, te verkleinen’ de tend-and-befriend reacte. Oxytocine, een
hormoon die belangrijk is voor moeders bij de binding aan een pasgeborenen, speelt een belangrijke
rol in de manier waarop een vrouw op stress reageert. Stress veroorzaakt namelijk een hoger
oxytocine niveau, waardoor vrouwen extra worden gestmuleerd om binding te zoeken met sociale
groepen.
Het general adaptaton syndrome (ontwikkeld door Hans Selye) is de benaming voor het consistente
patroon van (niet-specifeke) fysiologische reactes op stress. Dit patroon bestaat uit drie stadia’
alarm, weerstand en uitputng. De alarmfase is een noodreacte die het lichaam voorbereidt om te
vechten of te vluchten. In deze fase is er een korte vermindering van stressbestendigheid. ijdens de
weerstandsfase bereidt het lichaam zich voor op langere, aanhoudende verdediging van de stressor.
Wanneer het lichaam de uitputngsfase bereikt, falen verschillende fysiologische en
