samenvatting verbintenissenrecht (cijfer 9)

Hoorcollege week 1
Onderwerpen verbintenissen:
- wat is een verbintenis?
- Bronnen van verbintenissen
- Civiele verbintenis vs natuurlijke verbintenis
- Inhoud van verbintenissen
- Pluraliteit van crediteuren en debiteuren
- Indeling van verbintenissen




wat is een verbintenis? (Verschil verbintenis en een overeenkomst.) – rechtsfeitenschema nodig

een rechtsfeit is een feit waaraan een regel van objectief recht een rechtgevolg verbind. Dus regel van
objectiefrecht + rechtsfeit = Rechtsgevolg. Rechtsgevolg kan zijn:
- er ontstaat een verbintenis
- er gaat een verbintenis teniet
- de inhoud van een verbintenis veranderd

Rechtsfeiten (zorgen voor rechtsgevolgen) zijn onder te verdelen in:
1. Menselijke handelingen  moet je in actie voor komen. 2 soorten:
 Rechtshandelingen  de rechtsgevolgen zijn beoogd (de bedoeling) 2 soort:
- Eenzijdige rechtshandelingen (erkennen kind)
- Meerzijdige rechtshandelingen (overeenkomst)
 Feitelijke handelingen  de rechtsgevolgen zijn niet beoogd (niet de bedoeling) 2
soort:
- Onrechtmatige daad
- Rechtmatige daad – zijn er 3:
o Zaakwaarneming
o Onverschuldigde betaling
o Ongerechtvaardigde verrijking
2. Blote rechtsfeiten  hoef je niks voor te doen (bij geboorte heb je vb: recht op naam. Voor
dit recht hoef je geen handeling te hebben verricht)

Verschil overeenkomst en verbintenis =
Een overeenkomst is een afspraak maar er ontstaat uit een afspraak (overeenkomst) een verbintenis
= Het recht van de een en de plicht van de ander.
Een verbintenis is een rechtsverhouding tussen 2 ( of meer) partijen (debiteur en crediteur) waarbij
de crediteur/schuldeiser recht heeft op de prestatie en de debiteur/schuldenaarde plicht heeft die
prestatie te verrichten

Bronnen van verbintenissen – verbintenissen kunnen ontstaan uit:
- Uit een overeenkomst
- Uit de wet:
 Rechtmatige daad
 Onrechtmatig daad

,Boek 6 BW gaat over verbintenissen

- Civiele verbintenis vs natuurlijke verbintenis

Civiele verbintenis
Crediteur Debiteur
Vorderingsrecht = recht op de prestatie Schuld/plicht
Rechtsvordering = mogelijkheid om naar de Aansprakelijkheid
rechter te stappen
Verhaalsrecht = je als crediteur verhalen op het Uitwinbaarheid – debiteur kan daar niks aan
vermogen van de debiteurwanneer > als de doen.
prestatie na de uitspraak nog steeds uitblijft dan
kun je vragen of deurwaarde beslag legt op het
vermogen van de debiteur.

Natuurlijke verbintenis art 6:3 BW  een rechtens niet-afdwingbare verbintenis. Je kunt er dus niet
mee naar de rechter.
Natuurlijke verbintenis
Crediteur Debiteur
Vorderingsrecht Plicht/Schuld

Oorzaak kan zijn:
a) De wet heeft bepaald dat het een natuurlijke verbintenis is
b) In de overeenkomst door de partijen is bepaald dat het een natuurlijke verbintenis is
c) Dringende verplichting van moraal en fatsoen – als iemand zich moreeel verplicht voelt om
iets te doen. He hoeft niet maar de debiteur doet het toch.

Waardoor wordt de inhoud van verbintenissen bepaald en waardoor de uitvoering van de verbintenis
wordt bepaald? – inhoud verbintenissen

Art 6:2 BW
Art 6:248 BW
 rechtsgevolgen van overeenkomsten  is het ontstaan/tenietgaan/veranderen van verbintenis.
Hoe weten we wat de inhoud en uitvoering van een verbintenis is:
 wat de partijen onderling afspreken (art 6:248 lid 1)
 Bepaald door de Wet  dwingend recht (bepalingen waarvan je niet mag afwijken) en
aanvullend recht (moet je zelf afspraken over maken of hoofdregel opvolgen)
 gewoonterecht
 redelijkheid en billijkheid - 2x genoemd in art 6:248 BW.
- Aanvullende werking  (art 6:2 lid 1 BW, art 6:248 lid 1 BW) is er een leemte (gat) in de
overeenkomst, dan doen wat redelijk en billijk is.
- Beperkende werking  (art 6:2 lid 2 BW, art 6:248 lid 2 BW) een regel in de
overeenkomst is niet van toepassing als dat niet redelijk en billijk is. er kan dan dus geen
beroep worden gedaan op die regel in de overeenkomst.


Exoneratieclausule = is een clausule in de overeenkomst waarmee je je aansprakelijkheid uitsluit of
beperkt.

, het kan in strijd zijn met de redelijkheid en billijkheid om je op een geldige clausule te beroepen. Je
moet dan wel laten zien waarom het in jouw geval in strijd is met de redelijkheid en billijkheid. = lid 2
van art 6:2.

- Indeling van verbintenissen

Pluraliteit van crediteuren (art 6:15 BW) – er zijn dan 2 of meer schuldeisers bij een verbintenis
betrokken en elke schuldeiser heeft een zelfstandig vorderingsrecht voor een gelijk deel tenzij uit de
wet, gewoonte of rechtshandeling voortvloeit dat de prestatie
a) Hen voor ongelijke delen toekomt of
b) Dat zij samen 1 vorderingsrecht hebben (ondeelbare prestatie of prestatie voor een
gemeenschap)

pluraliteit van de debiteuren: er zijn 2 of meer schuldenaren bij een verbintenis betrokken.
Hoofdregel: elke debiteur levert een gelijk deel van de prestatie.

Hoofdelijke verbintenis art 6:6 e.v. BW – hoofdelijk – de crediteur kan zelf bepalen wie van de
debiteuren hij aanspreekt voor de gehele presentatie. (kan dus alleen als er meer dan 1 debiteur is)
Redenen:
a) Ondeelbare presentatie
b) Afgesproken in overeenkomst
c) De Wet
Regres = bijdrageplicht (art 6:10 BW): onderlinge verhaalsmogelijkheid van medeschuldenaren: zij
hebben de plicht bij te dragen aan de debiteur die meer heeft gepresenteerd dan waartoe hij
eigenlijk verplicht was.

Alternatieve verbintenis art 6:17 BW – de debiteur is verplicht tot 1 van de 2 of meer verschillende
prestaties ter keuze van hemzelf, de schuldeiser of een derde.

Voorwaardelijke verbintenis (art 6:21 e.v. BW) – een verbintenis is afhankelijk van het in vervulling
gaan van een voorwaarde. Die voorwaarde is een toekomstige onzekere gebeurtenis:
a) Opschortende voorwaarde  de verbintenis wordt pas van kracht als de voorwaarde is
vervuld.
b) Ontbindende voorwaarde  de verbintenis gaat teniet zodra de voorwaarde is vervuld.

Verbintenis met een tijdsbepaling heeft als voorwaarde een toekomstige zekere gebeurtenis
a) Opschortende
b) Ontbindende

Hoorcollege week 2
Verbintenissen kunnen ontstaan uit (de bronnen):
- Uit een overeenkomst
- Uit de wet:
 Rechtmatige daad
 Onrechtmatig daad