Stuvia blok 1.5
Verteer & Verweer
Maastricht University
Geneeskunde
1
,Casus 1: Uit je neus?!
Anatomie en fysiologie van de mond
Algemene functies
Een belangrijke, maar lang niet de enige functie van de mond is het opnemen van voedsel. Bij de
meeste dieren is de bek tevens het belangrijkste grijporgaan. Door de in de evolutie ontstane
rechtopstaande houding, waarbij de voorste – nu bovenste – ledematen vrijkwamen, is deze functie
bij de mens nagenoeg overbodig geworden. Datzelfde geldt voor de mond als verdedigingsorgaan.
Voor de mens is de mond echter van groot belang geworden voor de intermenselijke communicatie.
Hij vormt een belangrijk onderdeel van het spraakorgaan: klinkers en medeklinkers worden door de
mond gevormd. Ook de grote tastgevoeligheid van lippen en tong speelt een rol bij de intermenselijke
communicatie, in het bijzonder bij de seksuele communicatie. Verder speelt de mond een rol bij de
doorgang van de ademlucht wanneer de passage van de lucht door de neus tekortschiet, en ook bij
het blazen en zuigen.
Met betrekking tot de voedselopname kunnen de volgende eigenschappen en functies van de mond
worden onderscheiden:
• Met het gebit kan het voedsel worden afgebeten en vermalen
• De tast en smaak maken het mogelijk het voedsel te keuren alvorens het wordt doorgeslikt
• Door toevoeging van waterrijk speeksel en slijm wordt het transport vergemakkelijkt
• Toevoeging van koolhydraat- en vetsplitsende enzymen maken reeds een begin van vertering
mogelijk
• De continue speekselproductie in rust doorspoelt als het ware de mond en houdt hem schoon;
• Het slikmechanisme, waarvan de mond de eerste fase vervult, maakt het transport van het voedsel
naar de maag mogelijk.
Algemene anatomie
2
, De lippen zijn rood omdat het epitheel dunner
is dan de huid en de onderlaag sterker
doorbloed is. De mondholte wordt bekleed
door een meerlagig plaveiselepitheel waarvan
de cellen niet verhoornen (parakeratotisch), in
tegenstelling tot het harde gehemelde
(palatum durum) en het tandvlees (gingiva)
waarvan de cellen wel verhoornen
(orthokeratotisch). De verhoornde gebieden
ondervinden het meeste druk of slijtage
tijdens het kauwen. Aan de achterrand van het
zachte gehemelte hangt de huig (uvula).
De farynx verbindt de mondholte met de holten van het spijsverteringkanaal en van de luchtwegen.
De farynx heeft trilhaarepitheel met slijmbekercellen. Hierin liggen ook de tonsillen, als onderdeel van
een krans van kymfoïd weefsel rond de keelingang, de ring van Waldeyer. Daaronder vindt men de
circulaire en longitudinale spieren van de farynx, die een functie hebben bij het slikken (zie later).
3
Verteer & Verweer
Maastricht University
Geneeskunde
1
,Casus 1: Uit je neus?!
Anatomie en fysiologie van de mond
Algemene functies
Een belangrijke, maar lang niet de enige functie van de mond is het opnemen van voedsel. Bij de
meeste dieren is de bek tevens het belangrijkste grijporgaan. Door de in de evolutie ontstane
rechtopstaande houding, waarbij de voorste – nu bovenste – ledematen vrijkwamen, is deze functie
bij de mens nagenoeg overbodig geworden. Datzelfde geldt voor de mond als verdedigingsorgaan.
Voor de mens is de mond echter van groot belang geworden voor de intermenselijke communicatie.
Hij vormt een belangrijk onderdeel van het spraakorgaan: klinkers en medeklinkers worden door de
mond gevormd. Ook de grote tastgevoeligheid van lippen en tong speelt een rol bij de intermenselijke
communicatie, in het bijzonder bij de seksuele communicatie. Verder speelt de mond een rol bij de
doorgang van de ademlucht wanneer de passage van de lucht door de neus tekortschiet, en ook bij
het blazen en zuigen.
Met betrekking tot de voedselopname kunnen de volgende eigenschappen en functies van de mond
worden onderscheiden:
• Met het gebit kan het voedsel worden afgebeten en vermalen
• De tast en smaak maken het mogelijk het voedsel te keuren alvorens het wordt doorgeslikt
• Door toevoeging van waterrijk speeksel en slijm wordt het transport vergemakkelijkt
• Toevoeging van koolhydraat- en vetsplitsende enzymen maken reeds een begin van vertering
mogelijk
• De continue speekselproductie in rust doorspoelt als het ware de mond en houdt hem schoon;
• Het slikmechanisme, waarvan de mond de eerste fase vervult, maakt het transport van het voedsel
naar de maag mogelijk.
Algemene anatomie
2
, De lippen zijn rood omdat het epitheel dunner
is dan de huid en de onderlaag sterker
doorbloed is. De mondholte wordt bekleed
door een meerlagig plaveiselepitheel waarvan
de cellen niet verhoornen (parakeratotisch), in
tegenstelling tot het harde gehemelde
(palatum durum) en het tandvlees (gingiva)
waarvan de cellen wel verhoornen
(orthokeratotisch). De verhoornde gebieden
ondervinden het meeste druk of slijtage
tijdens het kauwen. Aan de achterrand van het
zachte gehemelte hangt de huig (uvula).
De farynx verbindt de mondholte met de holten van het spijsverteringkanaal en van de luchtwegen.
De farynx heeft trilhaarepitheel met slijmbekercellen. Hierin liggen ook de tonsillen, als onderdeel van
een krans van kymfoïd weefsel rond de keelingang, de ring van Waldeyer. Daaronder vindt men de
circulaire en longitudinale spieren van de farynx, die een functie hebben bij het slikken (zie later).
3
