SAMENVATTING GPR 2023/2024 (meest recent) - Literatuur en hoorcolleges

SAMENVATTING GPR 2023/2024

INHOUD

- LITERATUUR WEEK 1 EN 2
- HC 1
- HC 2 (GEEN SLIDES, MAAR ENKEL TEKSTEN BEHANDELD)
- LITERATUUR WEEK 3 EN 4
- HC 3
- HC 4
- LITERATUUR WEEK 5
- HC 5
- LITERATUUR WEEK 6
- HC 6
- BEANTWOORDING VRAGEN MBT LEERDOELEN




1

, LITERATUUR WEEK 1 EN 2

Wallinga, ‘The common history of European legal scholarship’

Het ‘Corpus Iuris Civilis’ van keizer Justinianus was in de middeleeuwen het belangrijkste
juridische raamwerk. The most important element in legal training from the Middle Ages tot
the times of the national codification. Het Romeinse recht was van subsidiair van aard.
In de tijd van de Glossatoren (ca. 1100-1260) was het met name een middel om voor
educatie aan de universiteit, waarbij veel energie werd gestoken in het leesbaar maken en
toegankelijker met hun commentaren door middel van een systeem van referenties.
De School van Orleans, welke in de 13e eeuw bloeide, heeft de weg vrijgemaakt voor
een vrijere vorm van het interpreteren van teksten. De commentatoren (of Post-Glossatoren,
ca. 1260-1500) bouwde voort op de methode van de Glossatoren en de School van Orleans,
en begonnen met het gebruikmaken van het Corpus Iuris Civilis in de juridische praktijk, en
ook het te gebruiken als een bron van recht.
Juridisch humanisme (ca. 1500-1750) begon de autoriteit van het Romeinse recht uit
te dagen door de tekstuele basis van Corpus Iuris Civilis in twijfel te trekken door middel van
een meer fundamentele methode van tekstuele kritiek te gebruiken.
Naast het Romeinse recht was er ook het canonieke recht in de middeleeuwen,
waardoor het Romeinse recht niet een volledige monopolie had.
Een derde benadering voor het recht betreft het ‘natuurrecht’. Hetgeen al aanwezig is
in het canonieke recht en moraal theologie, in de vorm van algemene principes met een
essentiële theologische achtergrond. In de 17 e eeuw heeft Hugo de Groot het geseculariseerd
door er een rationele benadering van het recht van te maken. Zodoende werd het een
concurrent van het Romeinse recht van de universiteiten. Zodoende heeft het de weg gebaand
voor codificaties dat uiteindelijke de uitkomst van de verlichting waren.

Vragen die in dit artikel centraal staan:
- Als het Romeinse recht zo belangrijk was in het juridische onderwijs, wat voor plek
had het in de praktijk, waar het met het statuten- en gewoonterecht moest
concurreren?
- Hoe hebben juridische geleerden, die in het Romeinse recht getraind waren,
bijgedragen aan de codificaties van het privaatrecht.

De juridische wetenschap begon aan de universiteit van Bologna, in de schaduw van een
machtsspel tussen de Germaanse keizer en de paus. De centrale tekst hier was het ‘Corpus
Iuris Civilis’ van de Oost-Romeinse keizer Justinianus (526-565). Bestaande uit: Codex
Justinianus, de Instituten, Digesten en Novellen.
Justinianus wilde de oude glorie van het Romeinse rijk herstellen (westen was bij de
Germanen), maar tevens rekende hij het tot zijn taken orde op zaken te stellen in de tamelijk
wanordelijke toestand waarin zich de bronnen van het geldende recht bevonden. De nieuwe
keizer zou, met de wet in de ene hand en het wapen in de andere triomferen over alle interne
en externe vijanden.

Codex Justinianus
Het keizerrecht en het juristenrecht niet in een wetboek te codificeren maar beide onderdelen
apart codificeren:

1. 528 Werd een commissie benoemd tot hervorming van dit onderdeel van het recht.
2. Daarin nam een jurist deel die is te beschouwen als het brein achter de hele
onderneming
 minister Tribonianus

De oude verzamelingen waren inmiddels achterhaald. De oude constituties bevatten, veel dat
men zonder verlies aan rechtskracht weg kon laten. Maar deze diende wel aangepast te
worden. De commissie kreeg de opdracht, al het keizerrecht met exclusieve werking op te
nemen in een wetboek (allereerst gepubliceerd in 529):




2