Samenvatting ontwikkelingspsychologie voor pedagogen

Leerdoelen
ontwikkelingspsychologie
Week 1
Wat is de relatie tussen nature en nurture in de ontwikkeling?
 Nature (nativisme): genetica bepaalt ons gedrag. Persoonlijkheid en
mogelijkheden liggen in onze natuur
 Nurture (behaviorisme): onze omgeving, opvoeding en levenservaring
bepalen ons gedrag. We worden opgevoed om te gedragen volgens
bepaald gedrag
De relatie tussen nature en nurture in de ontwikkeling verwijst naar de vraag of
de genetische factoren (nature) of omgevingsfactoren (nurture) een grotere
invloed hebben op de ontwikkeling van een individu. Onderzoek heeft
aangetoond dat zowel genetische factoren als omgevingsfactoren van invloed
zijn op de ontwikkeling van een individu en dat ze onderling met elkaar
samenhangen.


Welke methodes worden gebruikt om de invloed van genen en de
omgeving te beschrijven?
Er zijn verschillende methoden die worden gebruikt om de invloed van genen en
omgeving te beschrijven, waaronder:
 Tweelingenonderzoek: Hierbij worden eeneiige en twee-eiige tweelingen
bestudeerd om te kijken naar de overeenkomsten in eigenschappen en de
mate van erfelijkheid.
 Adoptieonderzoek: Hierbij worden de eigenschappen van geadopteerde
kinderen vergeleken met die van hun biologische en adoptieouders om te
kijken naar de invloed van genen en omgeving.
 Familiaire aggregatie: Hierbij wordt gekeken naar de mate waarin bepaalde
eigenschappen of ziekten voorkomen in families om te kijken naar de rol
van genetische en omgevingsfactoren.
 Genetische associatiestudies: Hierbij wordt gezocht naar associaties tussen
bepaalde genvarianten en eigenschappen of ziekten om te kijken naar de
rol van genetische factoren.
 Omgevingsonderzoek: Hierbij wordt gekeken naar de invloed van
omgevingsfactoren, zoals voeding, leefstijl en blootstelling aan bepaalde
stoffen, op eigenschappen of ziekten.
 Epigenetische studies: Hierbij wordt gekeken naar de rol van
omgevingsfactoren bij het aan- of uitzetten van genen, waardoor deze al
dan niet tot uiting komen in een bepaalde eigenschap of ziekte.


Welke factoren beïnvloeden de prenatale ontwikkeling en hoe wordt dit
toegepast?
 Genetica/gen stress
- Erfelijke factoren, zoals het DNA van de ouders kunnen de ontwikkeling
van het nog niet geboren kind beïnvloeden

,  Fysieke omgeving/cardiovasculaire
- De fysieke omgeving waarin het ongeboren kind zich bevindt, de
moeder, baarmoeder en de placenta kunnen invloed hebben op de
groei en de ontwikkeling van het kind
 Hormonale omgeving
- Hormonen kunnen de ontwikkeling van het ongeboren kind beïnvloeden
door te communiceren met het zenuwstelsel en lichaam van het kind
 Psychosociale omgeving/stress
- De psychosociale omgeving, zoals emoties en stress bij de moeder
kunnen de ontwikkeling van het kind beïnvloeden door de fysieke en
hormonale omgeving van het kind te beïnvloeden


Hoe heeft de mentale staat van de moeder invloed op de foetus en op
de latere ontwikkeling?
De mentale staat van de moeder kan zowel tijdens de zwangerschap als na de
geboorte van de baby invloed hebben op de ontwikkeling van de foetus en het
kind. Hieronder staan enkele manieren waarop de mentale toestand van de
moeder invloed kan hebben:
 Prenatale ontwikkeling: De emotionele stress, angst, depressie of andere
mentale aandoeningen van de moeder tijdens de zwangerschap kunnen de
ontwikkeling van de foetus beïnvloeden. Studies suggereren dat hoge
niveaus van stresshormonen, zoals cortisol, die door de moeder worden
geproduceerd als reactie op stress, de groei van de foetus kunnen
beïnvloeden en het risico op vroeggeboorte kunnen verhogen.
 Gedragsproblemen: Kinderen van moeders die tijdens de zwangerschap
veel stress of angst ervaren, hebben een hoger risico op
gedragsproblemen, zoals ADHD en gedragsstoornissen.
 Emotionele ontwikkeling: De emotionele toestand van de moeder kan van
invloed zijn op de emotionele ontwikkeling van het kind. Een moeder die
tijdens de zwangerschap veel stress ervaart, kan bijvoorbeeld een baby
krijgen die minder responsief is op emoties van anderen en meer angstig
of prikkelbaar is.
 Cognitieve ontwikkeling: Studies suggereren dat de mentale toestand van
de moeder tijdens de zwangerschap van invloed kan zijn op de cognitieve
ontwikkeling van het kind. Kinderen van moeders die tijdens de
zwangerschap veel stress ervaren, kunnen bijvoorbeeld een lagere
cognitieve ontwikkeling hebben en slechter presteren op taakgerichte
tests.
 Postnatale depressie: Een moeder die lijdt aan postnatale depressie kan
moeite hebben om haar baby te verzorgen en te hechten, wat kan leiden
tot een verhoogd risico op emotionele en gedragsproblemen bij het kind.
Kortom, de mentale toestand van de moeder kan een belangrijke rol spelen in de
ontwikkeling van het kind, zowel tijdens de zwangerschap als na de geboorte. Het
is daarom belangrijk om mentale gezondheidsproblemen tijdig te herkennen en
te behandelen.


Wat is de rol van genen en ervaring in de ontwikkeling van het brein?

,De ontwikkeling van het brein wordt beïnvloed door zowel genen als ervaringen.
Genen bepalen de basisstructuur en -functie van het brein, terwijl ervaringen de
verbindingen tussen de neuronen in het brein verfijnen en versterken.
Tijdens de vroege ontwikkeling van het brein worden neuronen aangelegd en
beginnen ze te communiceren met elkaar door middel van synapsen. Genen
bepalen hoe deze neuronen en synapsen zich ontwikkelen en welke functies ze
uitvoeren. Bijvoorbeeld, bepaalde genetische mutaties kunnen leiden tot
afwijkingen in de structuur en werking van de hersenen, wat kan resulteren in
neurologische aandoeningen zoals autisme of schizofrenie.
Ervaringen, zoals interacties met de omgeving en stimulatie, spelen echter ook
een cruciale rol in de ontwikkeling van het brein. Tijdens de vroege kinderjaren
kan bijvoorbeeld blootstelling aan taal en sociale interacties de ontwikkeling van
de hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor taal en sociale vaardigheden
bevorderen. Aan de andere kant kan een gebrek aan stimulatie, zoals bij kinderen
die in een taalarme omgeving opgroeien, leiden tot een vertraagde ontwikkeling
van deze gebieden.
Op latere leeftijd kunnen ervaringen, zoals leren en oefenen, de verbindingen
tussen de neuronen in het brein verfijnen en versterken. Bijvoorbeeld,
regelmatige lichaamsbeweging kan de verbindingen tussen neuronen in de
hippocampus versterken, wat kan leiden tot verbeteringen in het geheugen en de
leerprestaties.
Kortom, genen en ervaringen spelen beide een belangrijke rol in de ontwikkeling
van het brein. Terwijl genen de basisstructuur en -functie van het brein bepalen,
spelen ervaringen een cruciale rol in het vormgeven van de specifieke
capaciteiten en vaardigheden van het individu.


Wat zijn de belangrijkste processen in de ontwikkeling van het brein
o.a. tijdens foetale ontwikkeling en puberteit en hoe hangen deze
samen met gedrag?
De ontwikkeling van het brein is een complex proces dat begint tijdens de foetale
ontwikkeling en doorgaat tot in de adolescentie en volwassenheid. Tijdens deze
periode vinden er verschillende belangrijke processen plaats die verband houden
met het gedrag. Hieronder worden enkele van de belangrijkste processen in de
ontwikkeling van het brein beschreven en hoe deze verband houden met gedrag.
 Neurogenese: Tijdens de foetale ontwikkeling worden nieuwe neuronen
aangemaakt in de hersenen. Deze neuronen migreren vervolgens naar hun
juiste locatie en beginnen synapsen te vormen. Dit proces van
neurogenese speelt een cruciale rol bij het vormen van de hersenstructuur
en -functie.
 Synaptogenese: Na de geboorte worden er miljarden nieuwe synapsen
gevormd tussen neuronen in de hersenen, waardoor complexe netwerken
ontstaan. Dit proces van synaptogenese speelt een belangrijke rol bij de
ontwikkeling van cognitieve en sociale vaardigheden.
 Migratie: de nieuwe neuronen verplaatsen zich naar hun uiteindelijke
locatie in de hersenen, waar ze zich verder zullen ontwikkelen.

,  Differentiatie: de neuronen ontwikkelen zich tot specifieke soorten
hersencellen, zoals neuronen die betrokken zijn bij motorische functies of
neuronen die betrokken zijn bij cognitieve functies.
 Myelinisatie: Myeline is een vettige stof die de zenuwcellen in de hersenen
omhult en de signaaloverdracht tussen de neuronen versnelt. Tijdens de
vroege kindertijd vindt er een snelle toename van myelinisatie plaats, wat
bijdraagt aan de ontwikkeling van motorische vaardigheden en de
verwerking van sensorische informatie.
 Pruning: Tijdens de adolescentie vindt er pruning plaats, waarbij zwakke
synapsen worden geëlimineerd om de hersenen te verfijnen en efficiënter
te maken. Dit proces speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van
cognitieve vaardigheden en emotionele regulatie.
 Hormonale veranderingen: Tijdens de puberteit vinden er belangrijke
hormonale veranderingen plaats, zoals de toename van
geslachtshormonen. Deze hormonen beïnvloeden de ontwikkeling van de
hersengebieden die betrokken zijn bij emotieregulatie, sociale interactie en
seksueel gedrag.