Absolutisme
H5 §1
Kenmerkende aspecten:
23: het streven van vorsten naar absolute macht
24: de bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en
cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek
26: de wetenschappelijke revolutie
1600-1800: koningen regeren met bijna volle macht (absolutisme)
1600-1700: wetenschappelijke revolutie
1633: de katholieke kerk roept Galilei ter verantwoording voor zijn
wetenschappelijke opvattingen
1642-1649: de Engelse burgerij en lagere adel komt in opstand tegen de koning
en hoge adel
1648-1653: opstand van burgerij en adel tegen Franse koning Lodewijk XIV
1655: Jan steen schildert Een Burger van Delft
1661: De Franse koning Lodewijk XIV laat een groot paleis bouwen bij
Versailles
1672: Willem lll werd stadhouder
1685: Lodewijk XIV verklaarde het Edict van Nantes als ongeldig en vervolgde
protestanten
1687: Isaac Newton legt op basis van wiskunde uit hoe de zwaartekracht werkt
1688: De glorious revolution, waarbij het Engelse parlement en protestanten de strijd
met hun vorst definitief hadden gewonnen.
1689: de Nederlandse stadhouder Willem lll wordt koning van Engeland,
Schotland en Ierland.
1614-1789: Franse koningen riepen geen vergaderingen van de Staten Generaal
bijeen
Ontstaan absolutisme:
Begin 17e eeuw streefden Franse koningen naar uitbreiding van hun macht en
versterking van het centraal gezag. Vanaf 1614 riepen zij geen vergaderingen van
de Staten-Generaal bijeen. Dit duurde tot 1789.
De koninklijke adviseurs, de kardinalen Richelieu en Mazarin, probeerden de macht
van de adel nog verder te beperken. Dit deden ze door het ambtenarenapparaat uit
te breiden, zodat adellijke bestuurders en rechters steeds minder taken hadden. Ook
hefden ze de belastingen rechtstreeks, zonder tussenkomst van de adel.
, Toen Lodewijk XIV in 1661, na de dood van Mazarin, de macht kreeg, zette hij het
proces van centralisatie verder door. De koning had alle macht en stond boven de
wet, dit werd absolutisme genoemd. Dit kwam vooral voor in Europa.
Invloed op 4 terreinen:
Bij het absolutisme zijn 4 terreinen te onderscheiden:
● politiek: De koning nam alle beslissingen zelf en accepteerde geen
tegenspraak. Hij stelde ambtenaren aan die rechtstreeks aan hem
rappoorteerden kondigde nieuwe wetten af en voerde censuur in. Kritiek uiten
werd lastiger.
● militair: Lodewijk XIV besteedde veel aandacht aan de opbouw van een
staand leger van beroepssoldaten. Hij maakte een einde aan de gewoonte
om rangen in het leger te verkopen aan de adel. Voortaan werd dit op basis
van geschiktheid verleend. Een goed betaald en uitgerust leger was een
betrouwbaar instrument in handen van de koning, die ook de macht van de
adel beperkte.
● economisch: de economische kant van het absolutisme heet mercantilisme.
Dit moest zorgen voor voldoende reserves voor bijvoorbeeld het leger. Het
was belangrijk een grote goud en zilver voorraad te hebben, de export te
vergroten voor hogere opbrengsten en import te beperken.
● religieus: Lodewijk streefde naar eenvormigheid. Hij was katholiek, maar er
waren ook protestantse gemeenschappen in Frankrijk. In 1685 verklaarde
Lodewijk het Edict van Nantes als ongeldig en ging hij over tot vervolging.
Protestanten (hugenoten) moesten vluchten naar protestantse gebieden in
Europa, waaronder de Nederlandse Republiek.
Volgens de leer van het droit divin was de koning plaatsvervanger van God op
aarde. Daarom was de vorst schuldig aan God. Hij stond boven de wet en zijn macht
was absoluut.
Ook buiten Frankrijk deden vorsten pogingen om de macht te centraliseren.
Rusland:
Rusland ontwikkelde zich in de 17e eeuw tot een absolute monarchie. Van 1613 tot
1917 was de macht in handen van 1 familie, de Romanovs. De tsaren beperkten de
zeggenschap van de adel en geestelijkheid en ze schaften allerlei vormen van
zelfbestuur af. Wel trokken ze militaire en administratieve taken naar zich toe en
werd het leger moderner en verbeterd. De kerk kwam in handen van de staat. De
tsaar Peter de Grote had de grootste invloed op deze veranderingen. Hij regeerde
van 1682 tot 1725. Hij hoopte dat Rusland zijn achterstand op West-Europa zo kon
inlopen.
H5 §1
Kenmerkende aspecten:
23: het streven van vorsten naar absolute macht
24: de bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en
cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek
26: de wetenschappelijke revolutie
1600-1800: koningen regeren met bijna volle macht (absolutisme)
1600-1700: wetenschappelijke revolutie
1633: de katholieke kerk roept Galilei ter verantwoording voor zijn
wetenschappelijke opvattingen
1642-1649: de Engelse burgerij en lagere adel komt in opstand tegen de koning
en hoge adel
1648-1653: opstand van burgerij en adel tegen Franse koning Lodewijk XIV
1655: Jan steen schildert Een Burger van Delft
1661: De Franse koning Lodewijk XIV laat een groot paleis bouwen bij
Versailles
1672: Willem lll werd stadhouder
1685: Lodewijk XIV verklaarde het Edict van Nantes als ongeldig en vervolgde
protestanten
1687: Isaac Newton legt op basis van wiskunde uit hoe de zwaartekracht werkt
1688: De glorious revolution, waarbij het Engelse parlement en protestanten de strijd
met hun vorst definitief hadden gewonnen.
1689: de Nederlandse stadhouder Willem lll wordt koning van Engeland,
Schotland en Ierland.
1614-1789: Franse koningen riepen geen vergaderingen van de Staten Generaal
bijeen
Ontstaan absolutisme:
Begin 17e eeuw streefden Franse koningen naar uitbreiding van hun macht en
versterking van het centraal gezag. Vanaf 1614 riepen zij geen vergaderingen van
de Staten-Generaal bijeen. Dit duurde tot 1789.
De koninklijke adviseurs, de kardinalen Richelieu en Mazarin, probeerden de macht
van de adel nog verder te beperken. Dit deden ze door het ambtenarenapparaat uit
te breiden, zodat adellijke bestuurders en rechters steeds minder taken hadden. Ook
hefden ze de belastingen rechtstreeks, zonder tussenkomst van de adel.
, Toen Lodewijk XIV in 1661, na de dood van Mazarin, de macht kreeg, zette hij het
proces van centralisatie verder door. De koning had alle macht en stond boven de
wet, dit werd absolutisme genoemd. Dit kwam vooral voor in Europa.
Invloed op 4 terreinen:
Bij het absolutisme zijn 4 terreinen te onderscheiden:
● politiek: De koning nam alle beslissingen zelf en accepteerde geen
tegenspraak. Hij stelde ambtenaren aan die rechtstreeks aan hem
rappoorteerden kondigde nieuwe wetten af en voerde censuur in. Kritiek uiten
werd lastiger.
● militair: Lodewijk XIV besteedde veel aandacht aan de opbouw van een
staand leger van beroepssoldaten. Hij maakte een einde aan de gewoonte
om rangen in het leger te verkopen aan de adel. Voortaan werd dit op basis
van geschiktheid verleend. Een goed betaald en uitgerust leger was een
betrouwbaar instrument in handen van de koning, die ook de macht van de
adel beperkte.
● economisch: de economische kant van het absolutisme heet mercantilisme.
Dit moest zorgen voor voldoende reserves voor bijvoorbeeld het leger. Het
was belangrijk een grote goud en zilver voorraad te hebben, de export te
vergroten voor hogere opbrengsten en import te beperken.
● religieus: Lodewijk streefde naar eenvormigheid. Hij was katholiek, maar er
waren ook protestantse gemeenschappen in Frankrijk. In 1685 verklaarde
Lodewijk het Edict van Nantes als ongeldig en ging hij over tot vervolging.
Protestanten (hugenoten) moesten vluchten naar protestantse gebieden in
Europa, waaronder de Nederlandse Republiek.
Volgens de leer van het droit divin was de koning plaatsvervanger van God op
aarde. Daarom was de vorst schuldig aan God. Hij stond boven de wet en zijn macht
was absoluut.
Ook buiten Frankrijk deden vorsten pogingen om de macht te centraliseren.
Rusland:
Rusland ontwikkelde zich in de 17e eeuw tot een absolute monarchie. Van 1613 tot
1917 was de macht in handen van 1 familie, de Romanovs. De tsaren beperkten de
zeggenschap van de adel en geestelijkheid en ze schaften allerlei vormen van
zelfbestuur af. Wel trokken ze militaire en administratieve taken naar zich toe en
werd het leger moderner en verbeterd. De kerk kwam in handen van de staat. De
tsaar Peter de Grote had de grootste invloed op deze veranderingen. Hij regeerde
van 1682 tot 1725. Hij hoopte dat Rusland zijn achterstand op West-Europa zo kon
inlopen.
