Samenvatting Module 2: Omgeving (colleges)

Module Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)


Module Openbare Geestelijke
Gezondheidszorg (OGGZ)
(College 12 tm 16)
College 12: 24 Sept. ’18 – Dr. O. Floris – Gedwongen opnames: Wet BOPZ....................................................................2
College 13: 25 Sept. ’18 – Dr. M. Slockers – Streetwise met de straatdokter..................................................................5
College 14: 27 Sept. ’18 – Dr. C. L. Mulder – Bemoeizorg................................................................................................7
College 15: 28 Sept. ’18 – Dr. Ozcan Erdem – Onderzoek Depressie GGD.....................................................................10
College 16: 28 Sept. ’18 – Dr. P. Bisscheroux – Depressie prevente implementate: mentaal gezondheidsbeleid.......11




1

, Module Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)

College 12: 24 Sept. ’18 – Dr. O. Floris – Gedwongen opnames:
Wet BOPZ
Sommige gevallen zonder “informed consent”  gedwongen opnames/behandeling
Bij: Psychogeriatrische patenten/psychiatrische patiënten/verstandelijk beperkte patiënten

Demografische ontwikkelingen (WANNEER?)
► 1884  Krankzinnigenwet: aandoening  nu scheldwoord.
Krankzinnige verblijven in krankzinnige inrichtingen.
► 1971  1e ontwerp wet BOPZ: Vervanger krankzinnige wet
 Bijzondere opneming psychiatrisch ziekenhuis (Bijzonder omdat je geen toestemming geeft,
maar er liggen ook vele vrijwillig in een psychiatrisch ziekenhuis).
► 1979 (Europees hof)  Winterwerp-arrest:
Opname tegen wil in (rechtmatige detentie) onder 3 voorwaardes.
 De stoornis van de geestesvermogens moet op grond van betrouwbare en objectieve
medische gegevens zijn aangetoond, tenzij sprake is van een noodgeval.
 De stoornis moet zodanig zijn dat vrijheidsbeneming gerechtvaardigd is.
 De voortzetting van vrijheidsbeneming is alleen rechtmatig zolang de stoornis voortduurt.
 + Novelle: Wet BOPZ ook van toepassing op de verstandelijke gehandicapten zorg
en de psychogeriatrie.
► 1994  Inwerkingtreding wet BOPZ: Inclusief grofweg de 3 voorwaardes van het Winterwerp-arrest
en inclusief de Novelle kanttekening (+verstandelijke gehandicapten & psychogeriatrie)

Voorwaardes voor gedwongen opname: (voortgekomen uit voorwaardes Winterwerp-arrest):
 Gevaarscriterium: (Art. 2 lid 2 sub a en b: causaal verband)
Stoornis van geestvermogens (ook verslavingen), die gevaar doet veroorzaken (causaal verband,
door geestvermogens stoornis  gevaar).
 Gevaar volgens de wet is:
 Suïcidaliteit/automutilatie
 Maatschappelijk te gronde gaan (bv. geen onderdak)
 Ernstige zelfverwaarlozing (bv. hygiëne)
 Hinderlijk gedrag dat agressie oproept
 Een ander letsel toebrengen of doden (Gevaar voor sociaal en maatschappelijk bestaan
van betrokkene, Gevaar voor lichamelijke en geestelijke gezondheid van ‘omstanders’)
 Psychische gezondheid ander
 Verwaarlozing van een ander (bv. kinderverwaarlozing)
 Algemene veiligheid (bv. Gevaarlijk gedrag in verkeer)
 Creëren van chronisch explosieve situaties
 Moet ten gevolge van een stoornis zijn veroorzaakt.

 Bereidheidscriterium:
Alleen betrokkene ZELF kan blijk geven van bereidheid = toestemming, dus GEEN vervangende
bereidheid of toestemming van mentor of curator of ouders/voogd. Wanneer dit niet gebeurd 
opname

 Ultimum-remedium-criterium:
Dat gevaar kan niet anders dan door opname worden afgewend.

Juridisch kader
Wetten die recht op vrijheid, onaantastbaarheid… tenzij/behoudens… (bv. tenzij je gevaar vormt voor jezelf
of andere)
Art. 5 EVRM: Recht op vrijheid….
Art.10 GW: Een ieder heeft recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer, behoudens
…
Art. 11 GW: Een ieder heeft recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam, behoudens…
2