Samenvatting module 2:
Epidemiology and Evidence-based Practice: designs
Samenvatting module 2:
Epidemiology and Evidence-based
Practice: designs
1
, Samenvatting module 2:
Epidemiology and Evidence-based Practice: designs
Inhoudsopgave
1. Causaal onderzoek .............................................................................................................................. 4
1.1 College 1: Studying intervention ................................................................................................... 4
1.1.1 Leerdoelen .............................................................................................................................. 4
1.1.2 Basisbeginselen RCT ............................................................................................................... 4
1.1.3 Randomisatie .......................................................................................................................... 5
1.1.4 Blindering ............................................................................................................................... 6
1.1.5 Uitkomsten ............................................................................................................................. 6
1.1.6 Problemen met de analyse ..................................................................................................... 7
1.1.7 Ondersoorten RCT .................................................................................................................. 8
1.2 College 2: Causal research II: Philosophy of causation ............................................................... 10
1.2.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 10
1.2.2 Causaliteit ............................................................................................................................. 10
1.2.2.1 Filosofie van causaliteit ................................................................................................. 10
1.2.2.2 Criteria causaliteit volgens Bradford Hill ....................................................................... 11
1.2.3 Voldoende & noodzakelijke oorzaak .................................................................................... 12
1.2.3.1 Definities........................................................................................................................ 12
1.2.3.2 Directed Acyclic Graph’s (DAG’s)................................................................................... 13
1.2.3.3 Confounding & effectmodificatie .................................................................................. 14
1.3 College 3: Causal research III: Studying risk & harm ................................................................... 16
1.3.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 16
1.3.2 Beperkingen RCT .................................................................................................................. 16
1.3.3 Observationeel onderzoek ................................................................................................... 16
1.3.3.1 Risk & harm. .................................................................................................................. 16
1.3.3.2 Cohort studies ............................................................................................................... 17
1.3.3.3 Case-control studies .......................................................................................................... 18
1.3.4 Bedreigingen interne validiteit bij observationele onderzoek ............................................. 19
1.4 College 4: Causal research IV: Critical appraisal of studies on causality ..................................... 21
1.4.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 21
1.4.2 Redenen voor critical appraisal ............................................................................................ 21
1.4.2 Interne validiteit, generaliseerbaarheid & importance........................................................ 21
2. Probabilistisch onderzoek ................................................................................................................. 23
2.1 College 6: Probabilistic research I: Studying prognosis ............................................................... 23
2
, Samenvatting module 2:
Epidemiology and Evidence-based Practice: designs
2.1.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 23
2.1.2 Design & analyse prognostisch onderzoek .......................................................................... 23
2.1.4 Kaplan-Meier survivalanalyse............................................................................................... 25
2.1.4 Interne & externe validiteit .................................................................................................. 27
2.2 College 7: Probabilistic research II: Studying diagnosis............................................................... 28
2.2.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 28
2.2.2 Diagnostisch onderzoek ....................................................................................................... 28
2.2.3 Diagnostische accuratesse ................................................................................................... 30
2.2.2.1 Prevalentie, sensitiviteit & specificiteit ......................................................................... 31
2.2.2.2 Voorspellende waarden ................................................................................................ 31
2.2.2.3 Likelihood ratio’s ........................................................................................................... 32
2.2.2.4 ROC-curve ...................................................................................................................... 34
2.3 College 8: Probabilistic research III: Modelling prediction.......................................................... 36
2.3.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 36
2.3.2 Klinische predictiemodellen ................................................................................................. 36
2.3.3 Ontwikkeling predictiemodel ............................................................................................... 37
2.3.4 Niveau van bewijs bij predictiemodellen ............................................................................. 38
2.4 College 9: Probabilistic research IV: Critical appraisal ................................................................ 40
2.4.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 40
2.4.2 Critical appraisal van prognostisch onderzoek ..................................................................... 40
2.4.3 Critical appraisal van diagnostische accuratesse onderzoek ............................................... 41
3
, Samenvatting module 2:
Epidemiology and Evidence-based Practice: designs
1. Causaal onderzoek
1.1 College 1: Studying intervention
1.1.1 Leerdoelen
• De student begrijpt de voordelen van een RCT.
• De student is bekend met mogelijke problemen tijdens de uitvoering van een RCT.
• De student is bekend met mogelijke problemen bij de analyse en interpretatie van een RCT.
• De student kan met behulp van eenvoudige gegevens een intention-to-treat analyse en een
per-protocol analyse uitvoeren.
• De student kan een onderzoeksdesign kiezen en beschrijven naar aanleiding van een vraag
naar de effectiviteit van een therapeutische interventie.
• De student kan de diverse vormen van gerandomiseerd onderzoek (parallel, cross-over,
cluster, factorieel) onderscheiden en bij elke vorm kenmerken en voor-/nadelen benoemen.
1.1.2 Basisbeginselen RCT
Een RCT wordt gebruikt om het effect van een ‘nieuwe’ interventie op een systematische manier te
vergelijken met een placebo of een ‘oude’ interventie. Hiermee probeert men antwoord te geven op de
vraag of een patiënt geneest dankzij de interventie of ondanks de interventie. Dit wil men toetsen
door een counterfactual. Dit komt neer op de vraag: Wat gebeurt er met patiënt X als ik hem
behandel met behandeling A of B? Omdat we een patiënt niet wel en niet kunnen behandelen is dit
uiteraard in de praktijk (vrijwel) nooit te toetsen bij een individuele patiënt, daarom gebruikt men
counterfactuals om het contrast tussen twee groepen aan te duiden. Hierbij wordt dus de ene groep
behandeld met interventie A (‘nieuwe’ interventie, interventiegroep) en de andere groep met
interventie B (‘oude’ interventie, controlegroep). Het effect van een interventie is de invloed van de
interventie op het beloop van de ziekte. Dit kan worden geïllustreerd met de volgende formule:
OET = NC + NSF + ME + ET
OEC = NC + NSF + ME
OET - OEC = ET
OET = Observed Effect (treatment group)
OEC = Observed Effect (comparison)
NC = Natural Course
NSF = Non-Specific Factors
ME = Measurement Errors
ET = Effect of Treatment
4
Epidemiology and Evidence-based Practice: designs
Samenvatting module 2:
Epidemiology and Evidence-based
Practice: designs
1
, Samenvatting module 2:
Epidemiology and Evidence-based Practice: designs
Inhoudsopgave
1. Causaal onderzoek .............................................................................................................................. 4
1.1 College 1: Studying intervention ................................................................................................... 4
1.1.1 Leerdoelen .............................................................................................................................. 4
1.1.2 Basisbeginselen RCT ............................................................................................................... 4
1.1.3 Randomisatie .......................................................................................................................... 5
1.1.4 Blindering ............................................................................................................................... 6
1.1.5 Uitkomsten ............................................................................................................................. 6
1.1.6 Problemen met de analyse ..................................................................................................... 7
1.1.7 Ondersoorten RCT .................................................................................................................. 8
1.2 College 2: Causal research II: Philosophy of causation ............................................................... 10
1.2.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 10
1.2.2 Causaliteit ............................................................................................................................. 10
1.2.2.1 Filosofie van causaliteit ................................................................................................. 10
1.2.2.2 Criteria causaliteit volgens Bradford Hill ....................................................................... 11
1.2.3 Voldoende & noodzakelijke oorzaak .................................................................................... 12
1.2.3.1 Definities........................................................................................................................ 12
1.2.3.2 Directed Acyclic Graph’s (DAG’s)................................................................................... 13
1.2.3.3 Confounding & effectmodificatie .................................................................................. 14
1.3 College 3: Causal research III: Studying risk & harm ................................................................... 16
1.3.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 16
1.3.2 Beperkingen RCT .................................................................................................................. 16
1.3.3 Observationeel onderzoek ................................................................................................... 16
1.3.3.1 Risk & harm. .................................................................................................................. 16
1.3.3.2 Cohort studies ............................................................................................................... 17
1.3.3.3 Case-control studies .......................................................................................................... 18
1.3.4 Bedreigingen interne validiteit bij observationele onderzoek ............................................. 19
1.4 College 4: Causal research IV: Critical appraisal of studies on causality ..................................... 21
1.4.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 21
1.4.2 Redenen voor critical appraisal ............................................................................................ 21
1.4.2 Interne validiteit, generaliseerbaarheid & importance........................................................ 21
2. Probabilistisch onderzoek ................................................................................................................. 23
2.1 College 6: Probabilistic research I: Studying prognosis ............................................................... 23
2
, Samenvatting module 2:
Epidemiology and Evidence-based Practice: designs
2.1.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 23
2.1.2 Design & analyse prognostisch onderzoek .......................................................................... 23
2.1.4 Kaplan-Meier survivalanalyse............................................................................................... 25
2.1.4 Interne & externe validiteit .................................................................................................. 27
2.2 College 7: Probabilistic research II: Studying diagnosis............................................................... 28
2.2.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 28
2.2.2 Diagnostisch onderzoek ....................................................................................................... 28
2.2.3 Diagnostische accuratesse ................................................................................................... 30
2.2.2.1 Prevalentie, sensitiviteit & specificiteit ......................................................................... 31
2.2.2.2 Voorspellende waarden ................................................................................................ 31
2.2.2.3 Likelihood ratio’s ........................................................................................................... 32
2.2.2.4 ROC-curve ...................................................................................................................... 34
2.3 College 8: Probabilistic research III: Modelling prediction.......................................................... 36
2.3.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 36
2.3.2 Klinische predictiemodellen ................................................................................................. 36
2.3.3 Ontwikkeling predictiemodel ............................................................................................... 37
2.3.4 Niveau van bewijs bij predictiemodellen ............................................................................. 38
2.4 College 9: Probabilistic research IV: Critical appraisal ................................................................ 40
2.4.1 Leerdoelen ............................................................................................................................ 40
2.4.2 Critical appraisal van prognostisch onderzoek ..................................................................... 40
2.4.3 Critical appraisal van diagnostische accuratesse onderzoek ............................................... 41
3
, Samenvatting module 2:
Epidemiology and Evidence-based Practice: designs
1. Causaal onderzoek
1.1 College 1: Studying intervention
1.1.1 Leerdoelen
• De student begrijpt de voordelen van een RCT.
• De student is bekend met mogelijke problemen tijdens de uitvoering van een RCT.
• De student is bekend met mogelijke problemen bij de analyse en interpretatie van een RCT.
• De student kan met behulp van eenvoudige gegevens een intention-to-treat analyse en een
per-protocol analyse uitvoeren.
• De student kan een onderzoeksdesign kiezen en beschrijven naar aanleiding van een vraag
naar de effectiviteit van een therapeutische interventie.
• De student kan de diverse vormen van gerandomiseerd onderzoek (parallel, cross-over,
cluster, factorieel) onderscheiden en bij elke vorm kenmerken en voor-/nadelen benoemen.
1.1.2 Basisbeginselen RCT
Een RCT wordt gebruikt om het effect van een ‘nieuwe’ interventie op een systematische manier te
vergelijken met een placebo of een ‘oude’ interventie. Hiermee probeert men antwoord te geven op de
vraag of een patiënt geneest dankzij de interventie of ondanks de interventie. Dit wil men toetsen
door een counterfactual. Dit komt neer op de vraag: Wat gebeurt er met patiënt X als ik hem
behandel met behandeling A of B? Omdat we een patiënt niet wel en niet kunnen behandelen is dit
uiteraard in de praktijk (vrijwel) nooit te toetsen bij een individuele patiënt, daarom gebruikt men
counterfactuals om het contrast tussen twee groepen aan te duiden. Hierbij wordt dus de ene groep
behandeld met interventie A (‘nieuwe’ interventie, interventiegroep) en de andere groep met
interventie B (‘oude’ interventie, controlegroep). Het effect van een interventie is de invloed van de
interventie op het beloop van de ziekte. Dit kan worden geïllustreerd met de volgende formule:
OET = NC + NSF + ME + ET
OEC = NC + NSF + ME
OET - OEC = ET
OET = Observed Effect (treatment group)
OEC = Observed Effect (comparison)
NC = Natural Course
NSF = Non-Specific Factors
ME = Measurement Errors
ET = Effect of Treatment
4
