Samenvatting Compendium van het personen- en familierecht - Personen- en familierecht (PFR)

Compendium Personen- en familierecht


Hoofdstuk 1
Inhoud van Boek 1: personen- en familierecht
 Personenrecht
 De regels betreffende de rechtspositie van de persoon als zodanig
- Begin en einde van:
 Persoonlijkheid
 Naam
 Woonplaats
 Familierecht
 Regelt Rechtsverhoudingen die uit de samenlevingsvormen, te weten huwelijk en
geregistreerd partnerschap en die uit afstamming voortvloeien
- Sluiten of ontbinden van:
 Huwelijk
 Geregistreerd partnerschap
- Rechtspositie van kinderen
 Het over hen uitgeoefende gezag
- Vermogensrechtelijke gevolgen van het huwelijk en het geregistreerd
partnerschap
 Familievermogensrecht
 Huwelijks- en partnerschapsgoederenrecht
 (intestaat) erfrecht (boek 4 BW)
- Jeugdrecht



Hoofdstuk 2
Het begrip persoon
 Rechtssubjecten
 Natuurlijke personen (boek 1 BW)
 Rechtspersonen
 Art. 1:1 BW
 Ieder die zich in Nederland bevindt (ongeacht zijn nationaliteit, is vrij
 Ieder is gelijkelijk rechtsbevoegd
Begin en einde van de persoonlijkheid
 De persoonlijkheid vangt aan met het levend ter wereld komen, dus met de geboorte
 Een kind waarvan een vrouw zwanger is, als reeds geboren wordt aangemerkt zo
dikwijls deszelfs belang dat vordert (art. 1:2 BW)
 De persoonlijkheid eindigt door de dood

,  De (vermogensrechtelijke) rechten en verplichtingen waarvan de overledene
drager was, gaan dan (voor zover zij blijven bestaan) over op zijn erfgenamen
Bloed- en aanverwantschap
 Bloedverwantschap
 Bloedverwantschap in de rechte linie
- De betrekking tussen personen van wie de een van de ander afstamt
 Bloedverwantschap in de zijlinie
- De betrekking tussen personen die een gemeenschappelijke stamvader
hebben
 Familierechtelijke betrekking
- Rechtsverhouding tussen de bloedverwanten
 Het bestaan van juridische bloedverwanten betekent het bestaan van een
rechtsverhouding tussen de bloedverwanten
 Art. 1:3 lid 1 BW
- Berekening van de graad van bloedverwantschap
 Aanverwantschap
 Bloedverwantschap is gebaseerd op de geboorte
 Aanverwantschap berust op het huwelijk of het geregistreerd partnerschap
- De graad van aanverwantschap is gelijk aan de graad van bloedverwantschap
tussen andere echtgenoot/partner en diens bloedverwant (art. 1:3 lid 2 BW)
Het Marckx-arrest; positieve verplichtingen
 Eerbiediging van het familie- en gezinsleven
 Positieve verplichtingen voor de Staat
 Inbreuken op het recht op eerbiediging van het familie- en gezinsleven kunnen
gerechtvaardigd zijn en moeten ook gerechtvaardigd worden
 Daar waar zowel de rechten van ouders op grond van art. 8 EVRM als die van een kind
in het geding zijn, behoren de afweging uiteindelijk de rechten van het kind de
doorslag te geven
Wanneer is er familie- en gezinsleven
 Valt soms samen met het bestaan van bloedverwantschap
 Tussen een moeder en haar kind bestaat een bloedverwantschap
- Tevens een rechtens relevant familie- en gezinsleven
 Tussen de man met wie de moeder is gehuwd ten tijde van de geboorte van het
kind, en het kind bestaat (in het algemeen) familie- en gezinsleven en
bloedverwantschap
 Tussen het kind en de man die het heeft erkend, bestaat behalve een juridisch
relevante afstammingsrelatie, ook familie- en gezinsleven
 Tussen het kind en zijn biologische vader (die niet de echtgenoot is van de
moeder en het kind ook niet erkend heeft) kan familie- en gezinsleven bestaan,
mits er ‘bijzondere of bijkomende omstandigheden; zijn

, - Het enkele biologische vaderschap is niet voldoende om familie- en
gezinsleven aan te nemen (Lebbink-arrest)
 De intentie om familie- en gezinsleven te hebben kan al voldoende zijn om
familie- en gezinsleven aan te nemen
 Tussen nauwe verwanten kan een band bestaan die familie- en gezinsleven omvat
 Tussen pleegouders en hun pleegkind bestaat geen bloedverwantschap
- Familie- en gezinsleven kan worden aangenomen door nauwe band
 Tussen (al dan niet samenwonende) echtgenoten bestaat familie- en gezinsleven
- Mits er een ‘wettig en serieus huwelijk’ is
 Familie- en gezinsleven kan door latere gebeurtenissen worden verbroken



Hoofdstuk 4
Functie van de naam
 Individualiseren van een persoon
 Middel tot identificatie
 De naam
 Zowel geslachtsnaam als de voornaam
Verkrijging en wijziging van de geslachtsnaam
 Ouders kunnen de geslachtsnaam van hun kind kiezen (art. 1:5 BW)
 Ouders kunnen voor een gecombineerde geslachtsnaam voor hun kind kiezen
 Regels van de naamskeuze
 De ouders kiezen één van hun beider namen of een gecombineerde naam
- De combinatie bestaat ui hun beider namen in een zelf te kiezen volgorde
 De keuze die de ouders voor hun beider eerste kind doen geldt voor alle volgende
kinderen van deze ouders
- Zo veel mogelijk eenheid van naam in het gezin (art. 1:5 lid 8 BW)
 Uitzondering bij adoptie
 Oorspronkelijke naam van het adoptiekind
 Combinatie van de oorspronkelijke naam met die van een van de
adoptanten
 Naamskeuze ten overstaan van iedere ambtenaar van de burgerlijke stand of bij
de geboorteaangifte ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand van
de gemeente waar het kin is geboren
 De naamskeuze bij de geboorteaangifte wordt opgenomen in de akte van
geboorte (art. 1:5 lid 4 BW)
 Als de ouders geen naamskeuze maken dan krijgt het kind de naam van de vader
(art. 1:5 lid 5 BW) of de naam van de duomoeder in een huwelijk of geregistreerd
partnerschap van twee vrouwen (art. 1:5 lid 5 jo. art. 5 lid 1 BW)
 Bij adoptie keuze ter gelegenheid van de rechterlijke uitspraak tot adoptie
- In de uitspraak wordt opgenomen welke keuze is gedaan (art. 1:5 lid 3 BW)
- Bij geen keuze krijgt het adoptiekind de naam van de adoptievader

, - Het adoptiekind houdt de naam die het heeft indien:
 Adoptanten zijn gehuwd en van dezelfde geslacht en maken geen keuze
 Geen keuze bij eenpersoonsadoptie
 Bij erkenning geschiedt de naamskeuze ter gelegenheid van de erkenning
- Geen keuze = naam van de geboortemoeder (art. 1:5 lid 2 BW)
 Zonder keuze bij gerechtelijke vaststelling van het ouderschap, houdt het kind de
naam van de geboortemoeder (art. 1:5 lid 2 BW)
 Ouderschap ontkennen (art. 1:198 lid 2 of art. 1:199 onder b BW) en hertrouwd
op het tijdstip van de geboorte van het kind
- Moeder en haar nieuwe echtgenoot of geregistreerde partner kunnen ter
gelegenheid van de ontkenning naamskeuze doen
 Geen keuze = de naam van de vader (art. 1:5 lid 6 BW) of van de
duomoeder bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap van twee
vrouwen (art. 1:5 lid 6 jo. art. 1:5 lid 13 BW)
 De ouder en niet-ouder ouder kunnen naamskeuze doen voor het kind dat binnen
hun huwelijk of geregistreerd partnerschap wordt geboren en waarover zij van
rechtswege gezamenlijk het gezag uitoefenen (art. 1:253sa BW)
- De regels voor ouder en niet-ouder zijn grotendeels hetzelfde als die van twee
ouders
 Een eenmaal door de ouder gedane keuze kan door hen niet worden herzien
 Het kind kan, nadat het meerderjarig is geworden, de naam wijzigen
 Alleen een geslachtsnaam uit de combinatie van de ouder kan worden doorgegeven
 Geldt ook voor adoptiekind (art. 5 lid 14)
 Voorlopige geslachtsnaam bij onbekende vader (art. 1:5 lid 10 en art. 1:19 BW)
- De definitieve vaststelling van de geslachtsnaam geschiedt dan door de Koning
 Ook indien de geboorteakte ontbreekt (art. 1:7 lid 2 BW)
Bewijs van de geslachtsnaam
 Afschrift van de geboorte akte
 Geslachtsnaam opgenomen
 De vermelding van de geslachtsnaam in de geboorteakte levert tegen eenieder
dwingend bewijs op (art. 1:6 BW)
Verkrijging en wijziging van voornamen
 Verkrijging bij de geboorte
 De namen opgenomen in de akte (art. 1:4 lid 1 BW)
 De keuze van voornamen is vrij, behoudens de beperkingen van art. 1:4 lid 2 BW
 De ambtenaar van de burgerlijke stand geeft de voornamen ambtshalve indien:
 De namen niet zijn opgegeven (art. 1:4 lid BW)
 De namen zijn geweigerd
- Geen beroepsmogelijkheid tegen de beslissing van de ambtenaar
 Wel de vraag of de weigering terecht was
 Wijziging op verzoek van de betrokken persoon of zijn wettelijke vertegenwoordiger