Samenvatting – Handboek van de amateurarcheoloog
Inleiding
Verdrag van Malta (1998) en de invoering van de nieuwe Wet Archeologische Monumentenzorg
(2007) → nieuwe situatie. Rechten, plichten en mogelijkheden voor amateurarcheologie
veranderd. Opgravingsbevoegdheid in handen van grote bedrijven, gemeenten en instellingen.
H1: Amateurarcheologie in Nederland
Amateurarcheologen in Nederland op verschillende geografische niveaus verenigd:
• Lokaal in oudheidkundige clubs / historische of heemkundeverengingen;
• Regionaal;
• Provinciaal;
• Landelijk.
AWN (De Archeologische Werkgemeenschap voor Nederland) (opgericht in 1951) = met 24
regionale afdelingen en nog meer lokale werkgroepen door Nederland verspreid. Ook
themageoriënteerde werkgroepen:
• Landelijke Werkgroep Archeologie Onder Water;
• Werkgroep Steentijd.
Regionaal zijn de volgende verenigingen:
• De Archeologische Vereniging Limburg;
• De Drents Prehistorische Vereniging;
• Het Archeologysk Wurkferban fan de Fryske Academy.
Voor Jongeren → De Nederlandse Jeugdbond voor Geschiedenis
VAEE (De Vereniging voor Archeologische Experimenten en Educatie) = een platform voor alle
geïnteresseerden in archeologische experimenten en educatie, met verschillende werkgroepen.
Amateurarcheoloog = Liefhebber en beoefenaar van archeologie, zonder dat daar financiële
verdiensten tegenover staan. De amateurs zijn kennisleveranciers, verrichten onderzoek waar
de beroepsarcheologen niet aan toe komen, assisteren bij opgravingen en zijn vaak de
wegbereiders van hun betaalde collega’s.
Destructieve Archeologie = wordt de grond geroerd (op de schop genomen), er is sprake van
verstoring van bodemarchief. Dit werk (proefsleuven en -putten en opgravingen) is eenmalig en
kan over het algemeen niet herhaald worden. Zorgvuldigheid is belangrijk.
Non-destructieve Archeologie = tast het bodemarchief niet of in zeer geringe mate aan. Dit werk
wordt gedaan door middel van veldverkenning en grondboringen.
,Veldverkenning → aan oppervlakte aanwijzingen, bijv. in de vorm van scherven en andere
vondsten, voor vindplaatsen gezocht.
Grondboringen → leveren boorkolommen op die geologische en/of antropogene gelaagdheid
aan het licht brengen. Antropogene lagen zijn door toedoen van de mens ontstaan.
De nieuwe Wet Archeologische Monumentenzorg (2007):
• Gaat uit van het principe dat het bodemarchief het meest gebaat is bij behoud in situ (in
de grond);
• Alleen partijen met een opgravingsbevoegdheid mogen archeologisch onderzoek
uitvoeren;
Door de veranderingen in het archeologisch bestel maakten het nodig een kwaliteitssysteem te
ontwikkelen met daarin de volgende elementen:
• Een Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) → onderhouden door de Stichting
Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB);
• Een vergunning → verleend door de minister, die toelating tot de opgravingsmarkt van
instellingen/bedrijven regelt;
• Een beroepsregister van individuelen archeologen → ontwikkeld door Nederlandse
Vereniging van Archeologen (NVvA);
De Erfgoedinspectie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap (OCW) is
verantwoordelijk voor de inspectie op de naleving van de Wet Archeologische Monumentenzorg
en de geldende kwaliteitsnormen (KNA):
• Opgravingsdocumentatie;
• Inhoudelijke kwaliteit van door opgravingsbevoegde instellingen en bedrijven verzorgde
rapporten.
Onder speciale voorwaarden en omstandigheden is het voor amateurarcheologen in twee
situaties mogelijk om zelfstandig onderzoek te verrichten onder de opgravingsbevoegdheid van
de RCE (Rijksdienst Cultureel Erfgoed):
1. Toevalsvondsten → geen andere handelwijze mogelijk dan de archeologische resten op
te graven, omdat deze dezelfde dag of de dag erop zullen worden vergraven. Vervolgens
zal de amateurarcheoloog z.s.m. contact moeten zoeken met de bevoegde overheid.
Deze melding gaat gepaard met het invullen en toezenden van het hiertoe beschikbare
aanvraagformulier.
2. Negatief selectieadvies → situaties waarbij de provinciaal of gemeentelijk archeoloog of
de RCE heeft aangegeven dat er geen professionele opgraving dient plaats te vinden.
Amateurarcheologen die onder water onderzoek willen verrichten dienen dit eerst aan het RCE
te melden.
,
Inleiding
Verdrag van Malta (1998) en de invoering van de nieuwe Wet Archeologische Monumentenzorg
(2007) → nieuwe situatie. Rechten, plichten en mogelijkheden voor amateurarcheologie
veranderd. Opgravingsbevoegdheid in handen van grote bedrijven, gemeenten en instellingen.
H1: Amateurarcheologie in Nederland
Amateurarcheologen in Nederland op verschillende geografische niveaus verenigd:
• Lokaal in oudheidkundige clubs / historische of heemkundeverengingen;
• Regionaal;
• Provinciaal;
• Landelijk.
AWN (De Archeologische Werkgemeenschap voor Nederland) (opgericht in 1951) = met 24
regionale afdelingen en nog meer lokale werkgroepen door Nederland verspreid. Ook
themageoriënteerde werkgroepen:
• Landelijke Werkgroep Archeologie Onder Water;
• Werkgroep Steentijd.
Regionaal zijn de volgende verenigingen:
• De Archeologische Vereniging Limburg;
• De Drents Prehistorische Vereniging;
• Het Archeologysk Wurkferban fan de Fryske Academy.
Voor Jongeren → De Nederlandse Jeugdbond voor Geschiedenis
VAEE (De Vereniging voor Archeologische Experimenten en Educatie) = een platform voor alle
geïnteresseerden in archeologische experimenten en educatie, met verschillende werkgroepen.
Amateurarcheoloog = Liefhebber en beoefenaar van archeologie, zonder dat daar financiële
verdiensten tegenover staan. De amateurs zijn kennisleveranciers, verrichten onderzoek waar
de beroepsarcheologen niet aan toe komen, assisteren bij opgravingen en zijn vaak de
wegbereiders van hun betaalde collega’s.
Destructieve Archeologie = wordt de grond geroerd (op de schop genomen), er is sprake van
verstoring van bodemarchief. Dit werk (proefsleuven en -putten en opgravingen) is eenmalig en
kan over het algemeen niet herhaald worden. Zorgvuldigheid is belangrijk.
Non-destructieve Archeologie = tast het bodemarchief niet of in zeer geringe mate aan. Dit werk
wordt gedaan door middel van veldverkenning en grondboringen.
,Veldverkenning → aan oppervlakte aanwijzingen, bijv. in de vorm van scherven en andere
vondsten, voor vindplaatsen gezocht.
Grondboringen → leveren boorkolommen op die geologische en/of antropogene gelaagdheid
aan het licht brengen. Antropogene lagen zijn door toedoen van de mens ontstaan.
De nieuwe Wet Archeologische Monumentenzorg (2007):
• Gaat uit van het principe dat het bodemarchief het meest gebaat is bij behoud in situ (in
de grond);
• Alleen partijen met een opgravingsbevoegdheid mogen archeologisch onderzoek
uitvoeren;
Door de veranderingen in het archeologisch bestel maakten het nodig een kwaliteitssysteem te
ontwikkelen met daarin de volgende elementen:
• Een Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) → onderhouden door de Stichting
Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB);
• Een vergunning → verleend door de minister, die toelating tot de opgravingsmarkt van
instellingen/bedrijven regelt;
• Een beroepsregister van individuelen archeologen → ontwikkeld door Nederlandse
Vereniging van Archeologen (NVvA);
De Erfgoedinspectie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap (OCW) is
verantwoordelijk voor de inspectie op de naleving van de Wet Archeologische Monumentenzorg
en de geldende kwaliteitsnormen (KNA):
• Opgravingsdocumentatie;
• Inhoudelijke kwaliteit van door opgravingsbevoegde instellingen en bedrijven verzorgde
rapporten.
Onder speciale voorwaarden en omstandigheden is het voor amateurarcheologen in twee
situaties mogelijk om zelfstandig onderzoek te verrichten onder de opgravingsbevoegdheid van
de RCE (Rijksdienst Cultureel Erfgoed):
1. Toevalsvondsten → geen andere handelwijze mogelijk dan de archeologische resten op
te graven, omdat deze dezelfde dag of de dag erop zullen worden vergraven. Vervolgens
zal de amateurarcheoloog z.s.m. contact moeten zoeken met de bevoegde overheid.
Deze melding gaat gepaard met het invullen en toezenden van het hiertoe beschikbare
aanvraagformulier.
2. Negatief selectieadvies → situaties waarbij de provinciaal of gemeentelijk archeoloog of
de RCE heeft aangegeven dat er geen professionele opgraving dient plaats te vinden.
Amateurarcheologen die onder water onderzoek willen verrichten dienen dit eerst aan het RCE
te melden.
,
