Samenvatting hoofdstuk 2: morfologie van de landplanten: basisorganen- 2.1 en 2.2

Hoofdstuk 2: morfologie v/d
landplanten

- basisorganen
Inleiding
 Morfologie: de uitwendige
studie van de organen
 Anatomie: de studie van
de inwendige schikking en
aanwezigheid van
weefseltypes en celtypes
 Histologie: weefselleer
 Cytologie: cellenleer



De basismorfologie van planten:

 Wortel
 Blad
 Stengel Scheut

Structuren die van deze basisorganen af te leiden zij = secundaire structuren
 Bloemen, vruchten, knoppen

Termen:

 Homologe structuren: structuren die oorspronkelijk hetzelfde bouwplan
en dezelfde functie hadden, maar andere functies en vormen gekregen
hebben en er dus ook anders uitzien
 een bloemblaadje is homoloog aan een groen loofblad
 Analoge structuren: structuren die een gelijkende/dezelfde functie
hebben en daardoor op elkaar gelijken, maar evolutionair afzonderlijk tot
stand zijn gekomen
 Convergente evolutie: de ontwikkeling van dezelfde eigenschap bij
verschillende, niet duidelijk met elkaar verwante taxonomische groepen
 leid tot analoge structuren

,De morfologie van de wortel
Wortel: meestal het ondergronds gedeelte v/d plant
 Kan meestal niet zelfstandig verder leven (kan geen stengel genereren)  een
stengel, dat nieuwe bijwortels kan vormen als het is afgesneden
 Draagt geen bladeren (in tegenstelling tot de stengel)

De wortelhals en het hypocotyl vormen de overgang van wortel naar stengel




Opbouw van een wortelsysteem
Allorhizisch wortelsysteem Homorhizisch wortelsysteem

, Het wortelsysteem bestaat uit hoofd- Het wortelsysteem bestaat enkel uit
en bijwortels bijwortels
 de hoofdwortel is de uitgegroeide  de radicula is afgestorven en
primaire wortel v/d kiemplant vervangen door een heleboel
bijwortels
 het is een fibreus wortelsysteem




De plaatsen waar meer bijwortels
groeien wijzen op een doorlaatbare
laag
 kunnen genoeg water en mineralen
opnemen




 Radicula: de primaire wortel van de kiemplant
 Adventiefwortels: de bijwortels van een plant met als functie
ondersteuning
 meestal boven de grond

Opm.: er zijn planten zonder wortels
 zeldzaam

,Algemeen schema eudicotyle plant
 eudicotyle = met allorhizisch wortelsysteem




Functies v/d wortel
 Opname van water en minerale voedingsstoffen: hierdoor is er nood
aan een voldoende groot opp. om deze opname te verzorgen
 Reden dat een wortel vanuit de wortelhaarzone bepaalde
rhizodermiscellen uitgroeien tot wortelharen
Rhizodermis: de buitenste laag v/d wortel
 is niet beschermd door een cuticula (=waslaagje) ( stengel, waarbij
het epidermis wel bedekt is door een cuticula
 Verankering en stabilisatie: .. soms groeit het wortelstelsel vooral
horizontaal uit, soms is er een diep groeiende penwortel
 bij waterplanten zorgen de wortels soms voor stabilisatie v/d plant
 Er zijn ook trekwortels: wortels die zichzelf kunnen verkorten door het
zijdelings strekken v/d cellen, met als gevolg dat knollen dieper worden
getrokken en extra verankerd worden
 Stapelen van reservestoffen: de mate waarin een plant aan
fotosynthese doet is afhankelijk v/d hoeveelheid licht
 in de lente/zomer zal er meer suiker aangemaakt kunnen worden, wat
dan kan opgeslagen kan worden voor herfst/winter
 Synthese van bepaalde stoffen: zie hoofdstuk 1
 plantenhormonen, alkaloïden
 Perceptie v/d zwaartekracht: in de calyptra liggen statocyten, die
zwaartekracht kunnen waarnemen en de groei v/d wortel dirigeren naar
het midden v/d Aarde, zodat de verankering optimaal is

, * Calyptra = wortelmutsje: omhulsel aan de uiteinden v/d wortel, met
als functie het
beschermen v/d wortel
* Statocyten: cellen met statolieten( bijzonder type plasten), die de
zwaartekracht
kunnen waarnemen

Opname van water en minerale voedingsstoff en en
waarnemen v/d zwaartekracht
Belangrijke functie wortel: opname voedsel
 het transport in wortels is anders georganiseerd in wortels dan in stengels:
VAATBUNDELS

Wortels Stengels
De vaatbundels zijn in het midden De vaatbundels zijn in een krans,
geconcentreerd zonder dat ze echt verbonden zijn
= lekkere deel bij de wortel
 de omringende wortel = schors


Overgangszone= hypocotyl
 zit onder de cotylen = kiembladeren (zitten altijd tegenover elkaar, als
ze er zijn)

Meristeem (groeiweefsel)
 aan de uiteinden v/d wortel
moeten penetreren i/d bodem + is belangrijk voor de plant  moeten beschermd
worden
 wortelmuts

Wortels nemen de zwaartekracht waar
 groeien naar het centrum v/d Aarde, omdat ze zo max. verankering hebben
(ook na bv. omvallen v/d boom)
 hebben hier speciale cellen voor  zitten ook i/h wortelmutsje

 Het contactopp. Tussen bodem en wortel moet maximaal zijn

 Kiemwortel vertakt om meer opp. Te hebben + meer stabiliteit
wortelhaartjes


Een wortel moet een ev. Zoeken met in contact staan met het substraat waarin
hij groeit en bescherming
 kan niet zo’n waslaag hebben als de stengel, want contact is mogelijk
 is de achilleshiel van planten: parasieten enz. infecteren de planten via hun
wortels



Verankering en stabilisatie