Samenvatnindieetlee
week ¾ COPD en ondervoeding
Uitnlandelijkenp evalenteeijje rn lijktndatninnhetnziekenhuirn15ntotn25%,ninnhetnve pleeihuirn10ntotn15%n
enninndenthuirzo in15ntotn30%nvanndenpatintennonde voednir.nRirieoi oepennzijnnoude en,neh onirehn
ziekennennpatintenn ondneennope ate.n nde voedenpatintennhe rtellennminde nrnelnvanneennziekten
ojnope atenennhe ennmee neomplieater.nKenme kennvannonde voedenpatintennzijnnve liernvann
liehaamriewiehtnennrpie marra,ndalininvanndenwee rtand,nve hooidenkanrnopneomplieater,nzoalrn
injeeternenndeeu iturnenneennve t aaidenwondienezini.nsezenrituatenkanntotneennneiateven
iezondheidrrpi aalnleiden.nsitnve oo zaaktneennlanie enopnameduu ,nve hooidnmedieijnie uik,n
toenamenvanndenzo ieomplexiteitnennajnamenvanndenkwaliteitnvannleven.n
Wanneer is er sprake van ondervoeding?
Innhetnaliemeennwo dtne nierp okennove naannziektenie elatee denonde voedininwannee ne n ijn
ziektenrp akenirnvannon edoeldniewiehtrve liernvannmee ndann10%ninndenlaatrten6nmaandennojnmee n
dann5%ninndenlaatrtenmaand.nVe de nirne nooknrp akenvannonde voedinin ijneennBodynMarrnIndexn(BMIn
(iewiehtn/nlenite2))nvannkleine ndann18,5.n ude enn(>65njaa )nzijnnonde voedn ijneennBMInvann<n20ki/
m2
Tabel 1. Nieuwe criteria en naamgeving ondervoedingssyndromen. 1,2
Basiscriteria BMI <18,5 kg/m2
ondervoeding Onbedoeld gewichtsverlies (>10% in onbepaalde tijd of >5% laatste 3
maanden), altijd gecombineerd met:
- Een lage BMI (<20 kg/m2 bij leeftijd <70 jaar en <22 kg/m2 bij leeftijd
≥70 jaar) OF
- Een lage VVMI (<15 kg/m2 bij vrouwen en <17 kg/m2 bij mannen).
Ziektegerelateer Ziektegerelateerd Ziektegerelateerd Ondervoedin
de e ondervoedingn e ondervoeding g zonder
ondervoeding met inflammatie - zonder ziekte
, met inflammatie Chronische ziekte inflammatie
-
Acute ziekte /
trauma
Inflammatie Ja Ja Nee Nee
Insulineresistentie Ja Ja Nee Nee
Verminderde Ja Ja Ja Ja
functionaliteit
Voorbeelden IC-patiënten, Chronische fase Dysfagie, ALS, Armoede,
trauma, van een Ziekte van eenzaamheid,
exacerbatie van inflammatoire Parkinson, CVA, verwaarlozing,
een inflammatoire ziekte (bijv. Crohn, anorexia nervosa rouw
ziekte reuma) of
oncologische ziekte
1. Wat is screening op ondervoeding ?
htp://www.rtuu i oeponde voedini.nl/wpceontent/uploadr/2015/02/Riehtlijnsre eenensens ehan
delinisvansonde voedinisjunis2011.pdj
2. Wat is nutritional assessment?
pniert uetu ee denwijzen epalennvannvoedinirtoertandnennene iie ehoefenmetn ehulpnvanneenn
aantalno jeetevenmetnien.nHie meenkan,naanievuldnmetnru jeetevenpa amete rnenninn elatenmetn
rpeeifekenziektekenme ken,neennadequaatn(voedinirc)n ehandelplannvoo ndenpatintnopierteldnenn
uitievoe dnwo den.nsitnie eu tn ijnvoo keu ninneennmultdireiplinai enretni.n(diitrtnvoe tnden
nut itonalnarrermentnuit).n
De belangrijkste doelen van Nutritional Assessment zijn:
Het tijdig opsporen van ondervoede patiënten of patiënten met een verhoogd risico op
ondervoeding, zodat zo snel mogelijk een adequaat voedingsbeleid kan worden gestart.
Het nauwkeurig vaststellen van de mate van ondervoeding, waardoor een adequate bepaling
van de individuele voedingsbehoefte mogelijk is.
Diagnostische doeleinden.
Het monitoren van veranderingen in de voedingstoestand tijdens voedingsinterventie.
Het verzamelen van gegevens voor wetenschappelijk onderzoek.
Meer aandacht voor de voedingstoestand van een patiënt.
Verbetering van de uitvoering van Nutritional Assessment aan de hand van gesignaleerde
knelpunten.
htp://www.nut itonalarrerrment.azm.nl/watiirina.htmn
3. Wat moet je als diëtist hier van weten en hoe wil je dit gaan gebruiken?
Jenmoetnwetennhoenjenopneenniert uetu ee denwijzenkann epalennwatndenvoedinirtoertandnenn
ene iie ehoefenirnvannjeneliintnzodatnjenaanievuldnmetnve rehillendenmethodiekennennhulpmiddelenn
eennierehiktn ehandelplannkannoprtellennennuitvoe ennramennmetnjeneliint.n
Hoe ga je dit gebruiken?
, 4. Maak een overzicht van de screeningsinstrumenten die worden gebruikt -> welke doelgroep, wie
voert de screening uit en de voor- en nadelen:
1.nDe MUST (Malnutrition Universal Screening Tool)nirneennievalidee dnre eeninirinrt umentn
ontwikkeldndoo nBAPEN,neennB itreno ianiratendienziehninzetnvoo ndenhe kennininvannonde voedini.n
InnZiekenhuirnGelde renValleinwo dtnditninrt umentnie uiktnomnhetn irieonopnonde voedininten
riinale enn ijnvolwarrennpatintenndienlanie ndann24nuu nwo dennopienomen.
n2.nDe SNAQ (Short Nutritional Assessment Questionnaire)nirnontwikkeldnennievalidee dndoo nden
V ijenUnive riteitninnAmrte dam.nsitninrt umentnirn edoeldnvoo nie uikn ijnopnameninnhetnziekenhuir.
Hetn ertaatnuitnd ienv aien,nwaa meenopneennrnellenenneenvoudiienmanie nhetn irieonopnonde voedini
kannwo denninierehat.
3.nDe SNAQRC (Short Nutritional Assessment Questionnaire for Residential Care)nirnontwikkeldnenn
ievalidee dndoo ndenV ijenUnive riteitninnAmrte damn.nsitninrt umentnirn edoeldnomnonde voedinininn
ve zo iinircnennve pleeihuizennopntenrpo en.nsenmethodenwe ktnmetneennrtopliehtnreo e.
4. De SNAQ65+ irnontwikkeldnennievalidee dnvoo nzeljrtandiinwonendenoude en.nsitninrt umentnirn
metnnamen edoeldnvoo nriinale ininvannonde voedinindoo nhuira tr(arrirtent)nojn
p aktjkonde rteune nenndoo ndenthuirzo i.n
5.nGewicht/gewichtsverlies 65- sitninrt umentnirn edoeldnvoo nriinale ininvannonde voedinin ijn
menrennjonie ndann65njaa ndoo nzo ive lene rnuitndenhuira trp aktjknennthuirzo inennirnajieleidnvann
denMUST.nHetninrt umentnwo dtnooknwelnalrnSNAQ65cnaanieduid.n
6.nDe MNA® (Mini Nutritional Assessment)nirneennievalidee dninrt umentnvoo noude enn(65njaa nenn
oude ).nsenMNAnirntoepar aa n innennallenie iedennvanndeniezondheidrzo i.
Hetninrt umentn ertaatnuitn2ndelen.nHetnee rtendeelnirn ertemdnvoo nre eenini.nsitndeelnwo dtnookn
aanieduidnalrnMNMA®SF.nAlrne nvolienrndezenre eeninin irieonopnonde voedininir,nwo dtnieadviree dn
hetntweedeniedeelteneveneenrninntenvullen.nMetndenaanvullendenv aiennwo dtnaanvullendnonde zoekn
ve ieht.
Se eeninind.m.v.ndezeninrt umentennwo dennnietndoo ndendiitrtniere eend,ndenv aiennzijnnzon
iemaaktndatniede eenndezenv aiennopnelkniezondheidrie iednkannrtellennaannpatinten.n
Refeeding syndroom
Hie meenwo dtn edoeldnhetn edenrealanaanneomplieaterndatnkannontrtaannalrnievolinvannmeta olen
ennjunetonelenve ande iniennnanrta tennvannvollediienvoedinin ijne nrtinonde voedenpatinten.nnnnnnnn
Klinische symptomen, met name:
-hypojorjatemie,nhypokaliimienennhypomaineriimie
cilueorecintole ante
cmanijertnwo dennvannthiaminen(B1)defeiinte
cve minde deno iaanjunetenennove vullini
cnve hoiininvanninrulinenrpieielrndoo ninnamenvannkoolhyd atenn(liehaamniaatnee rtnallernoprlaann
omdatnden ere vernweinzijn)n
cndend ienelekt olytennjorjo ,nmaineriumnennkaliumniaannmeendeneelninnwaa doo ndezenont ekenninn
hetn loed.n
week ¾ COPD en ondervoeding
Uitnlandelijkenp evalenteeijje rn lijktndatninnhetnziekenhuirn15ntotn25%,ninnhetnve pleeihuirn10ntotn15%n
enninndenthuirzo in15ntotn30%nvanndenpatintennonde voednir.nRirieoi oepennzijnnoude en,neh onirehn
ziekennennpatintenn ondneennope ate.n nde voedenpatintennhe rtellennminde nrnelnvanneennziekten
ojnope atenennhe ennmee neomplieater.nKenme kennvannonde voedenpatintennzijnnve liernvann
liehaamriewiehtnennrpie marra,ndalininvanndenwee rtand,nve hooidenkanrnopneomplieater,nzoalrn
injeeternenndeeu iturnenneennve t aaidenwondienezini.nsezenrituatenkanntotneennneiateven
iezondheidrrpi aalnleiden.nsitnve oo zaaktneennlanie enopnameduu ,nve hooidnmedieijnie uik,n
toenamenvanndenzo ieomplexiteitnennajnamenvanndenkwaliteitnvannleven.n
Wanneer is er sprake van ondervoeding?
Innhetnaliemeennwo dtne nierp okennove naannziektenie elatee denonde voedininwannee ne n ijn
ziektenrp akenirnvannon edoeldniewiehtrve liernvannmee ndann10%ninndenlaatrten6nmaandennojnmee n
dann5%ninndenlaatrtenmaand.nVe de nirne nooknrp akenvannonde voedinin ijneennBodynMarrnIndexn(BMIn
(iewiehtn/nlenite2))nvannkleine ndann18,5.n ude enn(>65njaa )nzijnnonde voedn ijneennBMInvann<n20ki/
m2
Tabel 1. Nieuwe criteria en naamgeving ondervoedingssyndromen. 1,2
Basiscriteria BMI <18,5 kg/m2
ondervoeding Onbedoeld gewichtsverlies (>10% in onbepaalde tijd of >5% laatste 3
maanden), altijd gecombineerd met:
- Een lage BMI (<20 kg/m2 bij leeftijd <70 jaar en <22 kg/m2 bij leeftijd
≥70 jaar) OF
- Een lage VVMI (<15 kg/m2 bij vrouwen en <17 kg/m2 bij mannen).
Ziektegerelateer Ziektegerelateerd Ziektegerelateerd Ondervoedin
de e ondervoedingn e ondervoeding g zonder
ondervoeding met inflammatie - zonder ziekte
, met inflammatie Chronische ziekte inflammatie
-
Acute ziekte /
trauma
Inflammatie Ja Ja Nee Nee
Insulineresistentie Ja Ja Nee Nee
Verminderde Ja Ja Ja Ja
functionaliteit
Voorbeelden IC-patiënten, Chronische fase Dysfagie, ALS, Armoede,
trauma, van een Ziekte van eenzaamheid,
exacerbatie van inflammatoire Parkinson, CVA, verwaarlozing,
een inflammatoire ziekte (bijv. Crohn, anorexia nervosa rouw
ziekte reuma) of
oncologische ziekte
1. Wat is screening op ondervoeding ?
htp://www.rtuu i oeponde voedini.nl/wpceontent/uploadr/2015/02/Riehtlijnsre eenensens ehan
delinisvansonde voedinisjunis2011.pdj
2. Wat is nutritional assessment?
pniert uetu ee denwijzen epalennvannvoedinirtoertandnennene iie ehoefenmetn ehulpnvanneenn
aantalno jeetevenmetnien.nHie meenkan,naanievuldnmetnru jeetevenpa amete rnenninn elatenmetn
rpeeifekenziektekenme ken,neennadequaatn(voedinirc)n ehandelplannvoo ndenpatintnopierteldnenn
uitievoe dnwo den.nsitnie eu tn ijnvoo keu ninneennmultdireiplinai enretni.n(diitrtnvoe tnden
nut itonalnarrermentnuit).n
De belangrijkste doelen van Nutritional Assessment zijn:
Het tijdig opsporen van ondervoede patiënten of patiënten met een verhoogd risico op
ondervoeding, zodat zo snel mogelijk een adequaat voedingsbeleid kan worden gestart.
Het nauwkeurig vaststellen van de mate van ondervoeding, waardoor een adequate bepaling
van de individuele voedingsbehoefte mogelijk is.
Diagnostische doeleinden.
Het monitoren van veranderingen in de voedingstoestand tijdens voedingsinterventie.
Het verzamelen van gegevens voor wetenschappelijk onderzoek.
Meer aandacht voor de voedingstoestand van een patiënt.
Verbetering van de uitvoering van Nutritional Assessment aan de hand van gesignaleerde
knelpunten.
htp://www.nut itonalarrerrment.azm.nl/watiirina.htmn
3. Wat moet je als diëtist hier van weten en hoe wil je dit gaan gebruiken?
Jenmoetnwetennhoenjenopneenniert uetu ee denwijzenkann epalennwatndenvoedinirtoertandnenn
ene iie ehoefenirnvannjeneliintnzodatnjenaanievuldnmetnve rehillendenmethodiekennennhulpmiddelenn
eennierehiktn ehandelplannkannoprtellennennuitvoe ennramennmetnjeneliint.n
Hoe ga je dit gebruiken?
, 4. Maak een overzicht van de screeningsinstrumenten die worden gebruikt -> welke doelgroep, wie
voert de screening uit en de voor- en nadelen:
1.nDe MUST (Malnutrition Universal Screening Tool)nirneennievalidee dnre eeninirinrt umentn
ontwikkeldndoo nBAPEN,neennB itreno ianiratendienziehninzetnvoo ndenhe kennininvannonde voedini.n
InnZiekenhuirnGelde renValleinwo dtnditninrt umentnie uiktnomnhetn irieonopnonde voedininten
riinale enn ijnvolwarrennpatintenndienlanie ndann24nuu nwo dennopienomen.
n2.nDe SNAQ (Short Nutritional Assessment Questionnaire)nirnontwikkeldnennievalidee dndoo nden
V ijenUnive riteitninnAmrte dam.nsitninrt umentnirn edoeldnvoo nie uikn ijnopnameninnhetnziekenhuir.
Hetn ertaatnuitnd ienv aien,nwaa meenopneennrnellenenneenvoudiienmanie nhetn irieonopnonde voedini
kannwo denninierehat.
3.nDe SNAQRC (Short Nutritional Assessment Questionnaire for Residential Care)nirnontwikkeldnenn
ievalidee dndoo ndenV ijenUnive riteitninnAmrte damn.nsitninrt umentnirn edoeldnomnonde voedinininn
ve zo iinircnennve pleeihuizennopntenrpo en.nsenmethodenwe ktnmetneennrtopliehtnreo e.
4. De SNAQ65+ irnontwikkeldnennievalidee dnvoo nzeljrtandiinwonendenoude en.nsitninrt umentnirn
metnnamen edoeldnvoo nriinale ininvannonde voedinindoo nhuira tr(arrirtent)nojn
p aktjkonde rteune nenndoo ndenthuirzo i.n
5.nGewicht/gewichtsverlies 65- sitninrt umentnirn edoeldnvoo nriinale ininvannonde voedinin ijn
menrennjonie ndann65njaa ndoo nzo ive lene rnuitndenhuira trp aktjknennthuirzo inennirnajieleidnvann
denMUST.nHetninrt umentnwo dtnooknwelnalrnSNAQ65cnaanieduid.n
6.nDe MNA® (Mini Nutritional Assessment)nirneennievalidee dninrt umentnvoo noude enn(65njaa nenn
oude ).nsenMNAnirntoepar aa n innennallenie iedennvanndeniezondheidrzo i.
Hetninrt umentn ertaatnuitn2ndelen.nHetnee rtendeelnirn ertemdnvoo nre eenini.nsitndeelnwo dtnookn
aanieduidnalrnMNMA®SF.nAlrne nvolienrndezenre eeninin irieonopnonde voedininir,nwo dtnieadviree dn
hetntweedeniedeelteneveneenrninntenvullen.nMetndenaanvullendenv aiennwo dtnaanvullendnonde zoekn
ve ieht.
Se eeninind.m.v.ndezeninrt umentennwo dennnietndoo ndendiitrtniere eend,ndenv aiennzijnnzon
iemaaktndatniede eenndezenv aiennopnelkniezondheidrie iednkannrtellennaannpatinten.n
Refeeding syndroom
Hie meenwo dtn edoeldnhetn edenrealanaanneomplieaterndatnkannontrtaannalrnievolinvannmeta olen
ennjunetonelenve ande iniennnanrta tennvannvollediienvoedinin ijne nrtinonde voedenpatinten.nnnnnnnn
Klinische symptomen, met name:
-hypojorjatemie,nhypokaliimienennhypomaineriimie
cilueorecintole ante
cmanijertnwo dennvannthiaminen(B1)defeiinte
cve minde deno iaanjunetenennove vullini
cnve hoiininvanninrulinenrpieielrndoo ninnamenvannkoolhyd atenn(liehaamniaatnee rtnallernoprlaann
omdatnden ere vernweinzijn)n
cndend ienelekt olytennjorjo ,nmaineriumnennkaliumniaannmeendeneelninnwaa doo ndezenont ekenninn
hetn loed.n
