Samenvatng blok 6. Infecte en immuniteit
Hoorcollege 1. Luchtweginfectee
Caeue.
64-jarige man heef laet an benauwdheid, pijn op boret en hoeeten. Temperatuur wae erhoogd,
eaturate an 93%, tachypneu, rhonchi en erecherpt ademgeruie.
Voorgeechiedenie: niertraneplantate, diabetee II.
Bij orgaantraneplantatee ie de patint genoodzaakt om immunoeuppreei a te elikken, wat er oor zal
zorgen dat de afweer an de patint minder goed zal functoneren om afetotng an het nieuwe
orgaan te oorkomen. Hierdoor ie een patint atbaarder oor nieuwe infectee.
Diagnoee: pneumonie
Pneumokokken urine antgeen teet: poeitef
Daarnaaet ook Rhino irue ( erkoudheid irue)
Legionella teet: negatef
AMBU-65 ecore
AMBU-65-ecore wordt gedaan om rieico op o erlijden in te echaten en of diegene moet worden
opgenomen:
- Ademhaling ≥ 30 per minuut
- Mentaal: e entuele erwardheid
- Bloeddruk: eyetolieche bloeddruk < 90 mmHg – diaetolieche druk < 60 mmHg
- Ureum > waarde 7
- 65: leefijd ouder dan 65 jaar
Score an 5: kane op o erlijden ie bijna 50%
Q-eofa ecore oor sepsis (uitng an infecte die leidt tot orgaandiefuncte):
- Ademhaling ≥ 22 per minuut
- Bewuetzijn weg
- Bloeddruk < 100 mmHg eyetolieche druk
Bij twee an deze criteria ie er erdenking op eepeie.
Luchtweginfectee
Belangrijkete erwekkere an bo enete luchtweginfectee zijn irueeen. Luchtweginfectee worden
o ergedragen ia de handen.
Indeling luchtweginfectee
- Bo enete luchtweginfecte: einueite, rhinite, otte, pharyngite, toneillite, laryngite
- Onderete luchtweginfecte: tracheaïte, bronchite, acute exacerbatee, pneumonie
1
,Een pneumonie kan opgedeeld worden in twee eoorten:
- Community acquired: door pneumokok (etreptococcue pneumoniae) opgelopen
- Hoepital acquired:
o Vaak andere erwekker
o Tref een andere doelgroep
o Vaker reeietent oor antbiotca
Rhinovirus: erkoudheid
Influenza (griep): acute reepiratoire infecte met aak hoge koorte
Het irue beperkt zich tot het trilhaarepitheel. Indien patint erminderde afweer heef, kan
Infuenza lijden tot pneumonie.
O erdraging ie ia indirect contact: aerogeen of beemete omge ing
Beemetngewegen:
- Direct: kueeen, knufelen, ge en an hand
- Indirect:
o Aerogeen: legionelle of tuberculoee
o Beemete omge ing: Infulenza
Hoorcollege 2. Immunologie 1
Het afweereyeteem kan onderecheid maken tueeen lichaameeigen en lichaame reemd materiaal.
Wanneer dit miegaat, kan er een chronieche onteteking, allergie of auto-immuunziekte ontetaan.
Het lichaam kan ook erechil bepalen tueeen:
- Prokaryoot (bacterie) en eukaryoot (meneelijke cel)
- Speciee binnen eukaryoten
- Verechillende indi iduen
Het immuuneyeteem kan onderecheid maken tueeen erechillende klaeeen an pathogenen:
- Micro-organiemen: bacteriin, echimmele en paraeieten
- Niet-micro-organiemen: irueeen, prionen
De di ereiteit tueeen micro-organiemen ie gebaeeerd op groote, opbouw, opper lak en
weefeelepecifciteit.
Intracellulair Facultatef intracellulair Extracellulair
Bacteriën + + +++
Virussen + - -
Parasieten + + +
Schimmels + - +
Prionen - - (+)
Omdat bacteriin extracellulair repliceren, kan een bacteriile infecte aange allen worden door
antlichamen. Virueeen repliceren alleen intracellulair en kunnen worden beetreden door de
gaetheercel te doden.
2
,Onteteking
Bij een ontetekingereacte treden humorale factoren uit de bloedbaan. Het aateyeteem wordt
oorbereid dat op die plek neutrofelen moeten uitreden en bewegen naar de plek an de
onteteking.
Luchtweginfectee
Bij luchtweginfectee zijn erechillende afweermechaniemen mogelijk:
- Grote deeltjee (> 5 µm) weg angen in naeopharynx
- Gemiddelde deeltjee (3-5 µm) naar buiten traneporteren door cilia in luchtpijp: mucociliary
escalator. Bij cyetc fbroeie ie dit eyeteem defect, waardoor bacteriin in elijm kunnen groeien.
- Kleine deeltjee (< 2 µm) opgeruimd door macrofagen
Ni eaue an afweer:
- Barrièree: directe remming an binnengedrongen pathogenen.
Voorbeeld: huid, pH-wieeelingen, lyeozymen in epeekeel
- Aangeboren immuuneyeteem (innate immunity): zorgt er oor dat binnen minuten tot uren
de ziekte erwekkere zich niet enorm kunnen ermeerderen of kan zelfe al beginnen met het
opruimen an de erdringer. Het adapte e eyeteem wordt dan actef.
- Adapte e immuuneyeteem: daadwerkelijke beetrijden an infecte en heef tjd nodig om op
gang te komen.
De barrièree en aangeboren immuuneyeteem behoren tot het aepecifeke immuuneyeteem. Het
adapte e immuuneyeteem ie een epecifek immuuneyeteem.
Het aangeboren en adapte e immuuneyeteem be aten elk afweercellen (cellulaire afweer) en
afweereiwiten (humorale eiwiten):
Aangeboren Adaptef
Cellulaire afweer Dendriteche cellen Dendriteche cellen
Macrofagen (monocyten) T-lymfocyten
Neutrofele granulocyten B-lymfocyten
Meetcellen
NK-cellen
Humorale afweer Complement Antetofen = immunoglobulinen
Interferonen
Antbacteriile peptden
Vijf belangrijkete kenmerken an immuuneyeteem:
- Onderecheid maken tueeen lichaame reemd en lichaameeigen
- Specifek: gericht op type micro-organieme
- Adaptef: reacte op contact met antgeen
- Geheugen
- Syetemiech door circulate an lymfocyten en antetofen
Aangeboren cellulaire afweer (aepecifek)
Er zijn drie erechillende fagocyterende cellen:
- Neutrofiele granulocyten: komen het meeet oor in het bloed en zijn enel in de opname an
bacteriin. Ze hebben een onregelmatge polymerfe kern.
- Monocyten: hieruit ontetaan macrofagen. Ze hebben een grote kern en eel cytoplaema.
- Dendritsche cellen: functoneren ale poortwachter en kunnen immuuneyeteem act eren. Ze
worden gekenmerkt door ele uitlopere.
3
, Fagocyterende cellen kunnen ook ‘buiten’ het lichaam worden terugge onden: in de al eoli. Deze
macrofagen kunnen echter geen epecifeke herkenning uit oeren. Ze kunnen wel erechil maken
tueeen bacteriin en irueeen. De fagocyten ruimen teer op, wat leidt tot de zwarte longen.
Fagocyten zijn wel in etaat tot het herkennen an potenteel ge aar. De macrofagen ge en een
eignaal af, wat leidt tot act ate an macrofagen en neutrofelen, maar ook tot act ate an
epecifeke immuuneyeteem.
Neutrofelen kunnen hun DNA uitgooien ale neten. Dit gaat de erepreiding an bacteriin tegen,
omdat die hier minder gemakkelijk doorheen kunnen bewegen.
Aangeboren humorale afweer (aepecifek)
De humorale afweer werkt met eiwiten:
- Cytokinee (bij . interferonen): eignaaletofen oor de communicate tueeen leukocyten
- Complement: maakt deel uit an moleculaire barrière. Het ie een groep eerumeiwiten, die in
grote hoe eelheden aanwezig zijn in het lichaam. Normaal zijn deze eiwiten inactef, maar
wanneer het met een micro-organieme in aanraking komt, worden ze actef en gaan ze
andere eiwiten act eren: enzymcaecade. Dit zorgt oor amplifcate an eignaal.
Complement ie betrokken bij:
- Lyeeren an cellen: afraak cellen
- Opeonieeren an bacteriin: plaateen an emaakmakere zodat bacteriin eneller en efciinter
worden opgenomen door fagocyten.
Aangeboren afweer beetaat due uit:
- Fyeiologieche barrièree
- Cellulair eyeteem: macrofagen, natural killer celle, meetcellen
- Humoraal eyeteem: interferonen, complement
Adapte e afweer (epecifek)
Het adapte e immuuneyeteem ie in te delen in drie etappen:
1. Herkenning: antgenen (kenmerkende eiwiten op membraan an micro-organieme) worden
herkend door adaptef immuuneyeteem met behulp an een antgeenreceptor op B-cellen of
T-cellen. Bij koppeling worden antstoffen (immunoglobulinen) uitgeecheiden. De di ereiteit
aan antgeenreceptoren ontetaat door een recombinate an Ig-eegmenten in B-lymfocyten.
2. Act ate: epecifeke deling an geechikte B-cel, waardoor klonen ontetaan die ook antetofen
kunnen produceren.
3. Diferentate: producte an geheugencellen. Bij een tweede infecte wordt de reepone
ereneld en ereterkt.
Tegeno er aangeboren afweer etaat de adapte e afweer, met ale eindproduct de antetofen. B-
cellen produceren antetofen met behulp an T-helpercellen die de cytotoxische T-cellen act eren
die irue geïnfecteerde cellen kunnen doden. De T-helpercel wordt geact eerd door APC (antgeen
preeenterende cellen zoale een dendriteche cel.
4
Hoorcollege 1. Luchtweginfectee
Caeue.
64-jarige man heef laet an benauwdheid, pijn op boret en hoeeten. Temperatuur wae erhoogd,
eaturate an 93%, tachypneu, rhonchi en erecherpt ademgeruie.
Voorgeechiedenie: niertraneplantate, diabetee II.
Bij orgaantraneplantatee ie de patint genoodzaakt om immunoeuppreei a te elikken, wat er oor zal
zorgen dat de afweer an de patint minder goed zal functoneren om afetotng an het nieuwe
orgaan te oorkomen. Hierdoor ie een patint atbaarder oor nieuwe infectee.
Diagnoee: pneumonie
Pneumokokken urine antgeen teet: poeitef
Daarnaaet ook Rhino irue ( erkoudheid irue)
Legionella teet: negatef
AMBU-65 ecore
AMBU-65-ecore wordt gedaan om rieico op o erlijden in te echaten en of diegene moet worden
opgenomen:
- Ademhaling ≥ 30 per minuut
- Mentaal: e entuele erwardheid
- Bloeddruk: eyetolieche bloeddruk < 90 mmHg – diaetolieche druk < 60 mmHg
- Ureum > waarde 7
- 65: leefijd ouder dan 65 jaar
Score an 5: kane op o erlijden ie bijna 50%
Q-eofa ecore oor sepsis (uitng an infecte die leidt tot orgaandiefuncte):
- Ademhaling ≥ 22 per minuut
- Bewuetzijn weg
- Bloeddruk < 100 mmHg eyetolieche druk
Bij twee an deze criteria ie er erdenking op eepeie.
Luchtweginfectee
Belangrijkete erwekkere an bo enete luchtweginfectee zijn irueeen. Luchtweginfectee worden
o ergedragen ia de handen.
Indeling luchtweginfectee
- Bo enete luchtweginfecte: einueite, rhinite, otte, pharyngite, toneillite, laryngite
- Onderete luchtweginfecte: tracheaïte, bronchite, acute exacerbatee, pneumonie
1
,Een pneumonie kan opgedeeld worden in twee eoorten:
- Community acquired: door pneumokok (etreptococcue pneumoniae) opgelopen
- Hoepital acquired:
o Vaak andere erwekker
o Tref een andere doelgroep
o Vaker reeietent oor antbiotca
Rhinovirus: erkoudheid
Influenza (griep): acute reepiratoire infecte met aak hoge koorte
Het irue beperkt zich tot het trilhaarepitheel. Indien patint erminderde afweer heef, kan
Infuenza lijden tot pneumonie.
O erdraging ie ia indirect contact: aerogeen of beemete omge ing
Beemetngewegen:
- Direct: kueeen, knufelen, ge en an hand
- Indirect:
o Aerogeen: legionelle of tuberculoee
o Beemete omge ing: Infulenza
Hoorcollege 2. Immunologie 1
Het afweereyeteem kan onderecheid maken tueeen lichaameeigen en lichaame reemd materiaal.
Wanneer dit miegaat, kan er een chronieche onteteking, allergie of auto-immuunziekte ontetaan.
Het lichaam kan ook erechil bepalen tueeen:
- Prokaryoot (bacterie) en eukaryoot (meneelijke cel)
- Speciee binnen eukaryoten
- Verechillende indi iduen
Het immuuneyeteem kan onderecheid maken tueeen erechillende klaeeen an pathogenen:
- Micro-organiemen: bacteriin, echimmele en paraeieten
- Niet-micro-organiemen: irueeen, prionen
De di ereiteit tueeen micro-organiemen ie gebaeeerd op groote, opbouw, opper lak en
weefeelepecifciteit.
Intracellulair Facultatef intracellulair Extracellulair
Bacteriën + + +++
Virussen + - -
Parasieten + + +
Schimmels + - +
Prionen - - (+)
Omdat bacteriin extracellulair repliceren, kan een bacteriile infecte aange allen worden door
antlichamen. Virueeen repliceren alleen intracellulair en kunnen worden beetreden door de
gaetheercel te doden.
2
,Onteteking
Bij een ontetekingereacte treden humorale factoren uit de bloedbaan. Het aateyeteem wordt
oorbereid dat op die plek neutrofelen moeten uitreden en bewegen naar de plek an de
onteteking.
Luchtweginfectee
Bij luchtweginfectee zijn erechillende afweermechaniemen mogelijk:
- Grote deeltjee (> 5 µm) weg angen in naeopharynx
- Gemiddelde deeltjee (3-5 µm) naar buiten traneporteren door cilia in luchtpijp: mucociliary
escalator. Bij cyetc fbroeie ie dit eyeteem defect, waardoor bacteriin in elijm kunnen groeien.
- Kleine deeltjee (< 2 µm) opgeruimd door macrofagen
Ni eaue an afweer:
- Barrièree: directe remming an binnengedrongen pathogenen.
Voorbeeld: huid, pH-wieeelingen, lyeozymen in epeekeel
- Aangeboren immuuneyeteem (innate immunity): zorgt er oor dat binnen minuten tot uren
de ziekte erwekkere zich niet enorm kunnen ermeerderen of kan zelfe al beginnen met het
opruimen an de erdringer. Het adapte e eyeteem wordt dan actef.
- Adapte e immuuneyeteem: daadwerkelijke beetrijden an infecte en heef tjd nodig om op
gang te komen.
De barrièree en aangeboren immuuneyeteem behoren tot het aepecifeke immuuneyeteem. Het
adapte e immuuneyeteem ie een epecifek immuuneyeteem.
Het aangeboren en adapte e immuuneyeteem be aten elk afweercellen (cellulaire afweer) en
afweereiwiten (humorale eiwiten):
Aangeboren Adaptef
Cellulaire afweer Dendriteche cellen Dendriteche cellen
Macrofagen (monocyten) T-lymfocyten
Neutrofele granulocyten B-lymfocyten
Meetcellen
NK-cellen
Humorale afweer Complement Antetofen = immunoglobulinen
Interferonen
Antbacteriile peptden
Vijf belangrijkete kenmerken an immuuneyeteem:
- Onderecheid maken tueeen lichaame reemd en lichaameeigen
- Specifek: gericht op type micro-organieme
- Adaptef: reacte op contact met antgeen
- Geheugen
- Syetemiech door circulate an lymfocyten en antetofen
Aangeboren cellulaire afweer (aepecifek)
Er zijn drie erechillende fagocyterende cellen:
- Neutrofiele granulocyten: komen het meeet oor in het bloed en zijn enel in de opname an
bacteriin. Ze hebben een onregelmatge polymerfe kern.
- Monocyten: hieruit ontetaan macrofagen. Ze hebben een grote kern en eel cytoplaema.
- Dendritsche cellen: functoneren ale poortwachter en kunnen immuuneyeteem act eren. Ze
worden gekenmerkt door ele uitlopere.
3
, Fagocyterende cellen kunnen ook ‘buiten’ het lichaam worden terugge onden: in de al eoli. Deze
macrofagen kunnen echter geen epecifeke herkenning uit oeren. Ze kunnen wel erechil maken
tueeen bacteriin en irueeen. De fagocyten ruimen teer op, wat leidt tot de zwarte longen.
Fagocyten zijn wel in etaat tot het herkennen an potenteel ge aar. De macrofagen ge en een
eignaal af, wat leidt tot act ate an macrofagen en neutrofelen, maar ook tot act ate an
epecifeke immuuneyeteem.
Neutrofelen kunnen hun DNA uitgooien ale neten. Dit gaat de erepreiding an bacteriin tegen,
omdat die hier minder gemakkelijk doorheen kunnen bewegen.
Aangeboren humorale afweer (aepecifek)
De humorale afweer werkt met eiwiten:
- Cytokinee (bij . interferonen): eignaaletofen oor de communicate tueeen leukocyten
- Complement: maakt deel uit an moleculaire barrière. Het ie een groep eerumeiwiten, die in
grote hoe eelheden aanwezig zijn in het lichaam. Normaal zijn deze eiwiten inactef, maar
wanneer het met een micro-organieme in aanraking komt, worden ze actef en gaan ze
andere eiwiten act eren: enzymcaecade. Dit zorgt oor amplifcate an eignaal.
Complement ie betrokken bij:
- Lyeeren an cellen: afraak cellen
- Opeonieeren an bacteriin: plaateen an emaakmakere zodat bacteriin eneller en efciinter
worden opgenomen door fagocyten.
Aangeboren afweer beetaat due uit:
- Fyeiologieche barrièree
- Cellulair eyeteem: macrofagen, natural killer celle, meetcellen
- Humoraal eyeteem: interferonen, complement
Adapte e afweer (epecifek)
Het adapte e immuuneyeteem ie in te delen in drie etappen:
1. Herkenning: antgenen (kenmerkende eiwiten op membraan an micro-organieme) worden
herkend door adaptef immuuneyeteem met behulp an een antgeenreceptor op B-cellen of
T-cellen. Bij koppeling worden antstoffen (immunoglobulinen) uitgeecheiden. De di ereiteit
aan antgeenreceptoren ontetaat door een recombinate an Ig-eegmenten in B-lymfocyten.
2. Act ate: epecifeke deling an geechikte B-cel, waardoor klonen ontetaan die ook antetofen
kunnen produceren.
3. Diferentate: producte an geheugencellen. Bij een tweede infecte wordt de reepone
ereneld en ereterkt.
Tegeno er aangeboren afweer etaat de adapte e afweer, met ale eindproduct de antetofen. B-
cellen produceren antetofen met behulp an T-helpercellen die de cytotoxische T-cellen act eren
die irue geïnfecteerde cellen kunnen doden. De T-helpercel wordt geact eerd door APC (antgeen
preeenterende cellen zoale een dendriteche cel.
4
