LECTURE 5: SCHIZOFRENIE EN ANTIPSYCHOTICA
STAHL, S.M. (2013). STAHL’S ESSENTIAL PSYCHOPHARMACOLOGY. CAMBRIGDE: CAMBRIDGE
UNIVERSITY PRESS
HOOFDSTUK 4: PSYCHOSES EN SCHIZOFRENIE, PAGINA 79-114
Een psychose is een moeilijke term om te defniëren en wordt vaak misbruikt, niet alleen in de media maar
helaas ook onder professionals in de geestelijke gezondheidszorg. Er heerst een stgma op het woord psychose
en bovendien worden mensen die psychotsch zijn vaak gezien als ‘gekken’.
Symptoomdimensies bij schizofrenie
De klinische beschrijving van een psychose
Een psychose is een syndroom (mix van verschillende symptomen) dat geassocieerd kan worden met
verschillende psychiatrische stoornissen. Een psychose bestaat uit wanen en hallucinates. Het bestaat ook uit
symptomen zoals ongeorganiseerde spraak, ongeorganiseerd gedrag en een verstoring van de realiteit. Een
psychose kan dus gezien worden als een set van symptomen waarin een persoon zijn mentale capaciteit,
affecteve respons en het vermogen om realiteit te herkennen is verstoord.
Stoornissen waarbij een psychose een defniirend kenmerk is zijn schizofrenie, een door middelen
uitgelokte psychotsche stoornis, een schizofreniforme stoornis, een schizoaffecteve stoornis, een
waanstoornis, een korte psychotsche stoornis en een psychotsche stoornis door een algemene medische
stoornis. Stoornissen waarbij een psychose slechts een geassocieerd kenmerk is zijn een manie, depressie,
cogniteve stoornissen en de ziekte van Alzheimer.
Een psychose kan zich in verschillende vormen uiten, namelijk paranoïde, gedesorganiseerd/excited en
depressief. Perceptuele stoornissen en motor verstoring kunnen geassocieerd worden met elk soort psychose.
Perceptuele verstoringen zijn bijvoorbeeld het horen van stemmen, het zien van visioenen, hallucinates van
aanraking en smaak of geur. Motor verstoringen zijn bijvoorbeeld een rigide houding en openlijke signalen van
spanning, ongepast grijnzen of lachen, repettef gedrag, in zichzelf praten etc.
Bij een paranoïde psychose heef de patënt paranoïde projectes, een vijandige strijdlust (vijandige
gevoelens) en grandioze expansiveness (overtuiging dat patënt een belangrijk persoon is). Er is een
preoccupate met waanachtge overtuigingen: de overtuiging dat mensen over de patënt praten, de
overtuiging dat anderen tegen de patënt samenspannen en de overtuiging dat er externe krachten zijn die
invloed hebben op iemand zijn actes. Vijandige strijdlust is een verbale uitng van gevoelens van vijandigheid;
een houding van minachtg uiten; het uiten van een vijandige, norse houding; uitng geven aan prikkelbaarheid
en humeurigheid; de neiging om anderen de schuld te geven van problemen; gevoelens van wrok uiten; klagen
en fouten vinden; evenals het uiten van verdenkingen van mensen. Grandioze expansiveness uit zich meer in
het feit dat de patënt denkt superkrachten te hebben, of een goddelijke missie te hebben.
Bij een gedesorganiseerde/opgewekte psychose is er sprake van conceptuele disorganisate,
disoriëntate en prikkelbaarheid. Conceptuele disorganisate kan gekenmerkt worden tot het geven van
antwoorden die niet relevant of incoherent zijn, het gebruik van neologisme of het herhalen van bepaalde
woorden of zinnen. Disoriëntate is het niet weten waar iemand is, het seizoen, het jaar of de eigen leefijd niet
weten. Excitement is het uitdrukken van gevoelens zonder rem. Men spreekt snel, en er is een verhoogde
stemming en een houding van superioriteit.
Een depressieve psychose wordt gekenmerkt door psychomotorische retardate, apathie en jezelf
bestraffen en de schuld geven. Psychomotorische retardate en apathie manifesteren zich vaak door vertraagde
spraak; onverschilligheid voor de toekomst; een vaste gelaatsuitdrukking; vertraagde bewegingen;
tekortkomingen in de recente herinnering; het blokkeren in spraak; apathie ten opzichte van zichzelf of
iemands problemen; een slordig uiterlijk; lage of gefuisterde spraak; en het niet beantwoorden van vragen.
‘Self- punishment’ en schuld gaat over de neiging zichzelf de schuld te geven; bezorgdheid over specifeke
zaken; bezorgdheid over vage toekomstge gebeurtenissen; een houding van zelfspot, die zich manifesteert in
een depressieve bui; gevoelens van schuld en wroeging; preoccupate met zelfmoordgedachten, ongewenste
ideeën en specifeke angsten; en zich onwaardig of zondig voelen.
1
,Schizofrenie is meer dan een psychose
Schizofrenie is de meest bekende psychotsche stoornis. Schizofrenie en psychose zijn echter geen synoniemen.
De levensverwachtng van een patënt met schizofrenie is ongeveer 20-30 jaar korter dan gemiddeld. Dit komt
niet alleen door de verhoogde kans op suïcide, maar ook door co morbiditeit met een premature
cardiovasculaire ziekte. Deze premature cardiovasculaire ziekte wordt niet alleen door genen en lifestyle
factoren veroorzaakt maar ook door de behandeling met ant psychotsche drugs. Dit komt doordat
antpsychotca zorgen voor een verhoogde incidente van obesitas en type II diabetes.
Schizofrenie is per defnite een stoornis die zes maanden of langer moet duren, inclusief ten minste
één maand van waanideeën, hallucinates, ongeorganiseerde spraak, ernstg ongeorganiseerd of katatonisch
gedrag of negateve symptomen. Positeve symptomen van psychose en schizofrenie zijn bijvoorbeeld wanen
[misinterpretate van perceptes of ervaringen], hallucinates [kan auditef, visueel, geur, smaak of gevoel
sensates zijn], verstoringen of verergeringen in taal en communicate, gedisorganiseerde spraak,
gedisorganiseerd gedrag, katatonisch gedrag en agitate. Positeve symptomen zijn symptomen die er normaal
niet zijn. Negateve symptomen zijn onder andere een vlak affect, emotonele terugtrekking, passiviteit,
apathetc sociale terugtrekking, moeilijkheden met abstract denken, een gebrek aan spontaniteit, stereotype
denken, alogie: beperkingen in de vloeiendheid en producte van gedachten en spraak, avoliton: beperkingen
in initatef of doelgericht gedrag, anhedonie: gebrek aan plezier en verstoringen in de aandacht. Negateve
symptomen zijn symptomen die er wel zouden moeten zijn.
Bij schizofrenie zijn er vijf typen negateve symptomen die allemaal beginnen met de leter A, namelijk:
Alogie: verstoring in de communicate
Affecteve vervlakking: minder intense emotonele expressie
Asociality: verminderde sociale drive en interacte
Anhedonie: verminderd vermogen om plezier te maken
Avoliton: verminderde motvate of volhouding bij doelgericht gedrag.
De negateve symptomen bepalen uiteindelijk of een patënt goed functoneert of dat hij een slechte uitkomst
heef.De negateve symptomen kunnen worden geobserveerd en uitgevraagd. De huidige behandelingen met
antpsychotca zijn beperkt in hun vermogen om negateve symptomen te behandelen, maar psychosociale
interventes samen met antpsychotca kunnen behulpzaam zijn bij het verminderen van negateve symptomen.
Op dit moment doet men onderzoek naar het behandelen van negateve symptomen in een prodromale fase
van schizofrenie om zo het ontstaan van de ziekte te proberen voorkomen.
Voorbij de positeve en negateve symptomen van schizofrenie
Velen studies categoriseren de symptomen van deze ziekte ook in vijf dimensies, niet alleen positef en
negatef, maar ook nog cogniteve symptomen, agressieve symptomen en affecteve symptomen. Agressieve
symptomen zoals assaultveness, verbaal gewelddadig gedrag en openhartg geweld kunnen optreden bij
positeve symptomen zoals wanen en hallucinates en worden verward met positeve symptomen.
Gedragsinterventes kunnen bijzonder nutg zijn om geweld icm impulsiviteit te voorkomen. Bepaalde
antpsychotsche middelen, zoals clozapine, of zeer hoge doses standaard antpsychotca, of soms gelijktjdig
het gebruik van twee antpsychotca, kunnen ook nutg zijn voor agressieve symptomen en geweld bij
sommige patënten.
Het kan ook moeilijk zijn om de symptomen van formele cogniteve stoornissen te scheiden van de
symptomen van affecteve disfuncte en van negateve symptomen, maar onderzoek probeert de specifeke
gebieden van hersendisfuncte voor elk symptoomdomein bij schizofrenie te lokaliseren in de hoop een betere
behandeling te ontwikkelen. In het bijzonder worden neuropsychologische beoordelingsbaterijen ontwikkeld
om cogniteve symptomen te kwantfceren, om cogniteve verbetering te detecteren na behandeling met een
aantal nieuwe psychotrope geneesmiddelen die momenteel worden getest. Cogniteve symptomen van
schizofrenie zijn verminderde aandacht en verminderde informateverwerking en dit manifesteert zich als
verminderde verbale vloeiendheid (vermogen om spontane spraak te produceren), problemen met serieel
leren (van een lijst met items of een reeks van gebeurtenissen) en verminderde waakzaamheid voor executef
functoneren (problemen met het in stand houden en de aandacht vestgen, concentreren, prioriteiten stellen
en gedrag moduleren op basis van sociale signalen).
Belangrijke cogniteve symptomen van schizofrenie zijn vermeld in tabel 4-6. Deze omvaten geen
symptomen van demente en geheugenstoornissen die kenmerkend zijn voor de ziekte van Alzheimer, maar
cogniteve symptomen van schizofrenie benadrukken "executeve disfuncte", waaronder problemen die
doelen vertegenwoordigen en handhaven, aandachtsbronnen toewijzen, prestates evalueren en bewaken en
deze vaardigheden benuten om problemen op te lossen. Cogniteve symptomen van schizofrenie zijn
2
, belangrijk om te herkennen en te monitoren, omdat ze het enige sterke correlaat zijn van het functoneren in
de echte wereld, zelfs sterker dan negateve symptomen.
Symptomen van schizofrenie zijn niet noodzakelijk uniek bij schizofrenie
Het is belangrijk om te erkennen dat verschillende andere ziekten dezelfde symptomen laten zien. Zowel de
positeve, negateve, affecteve, cogniteve, en agressieve symptomen komen ook voor bij andere stoornissen.
Positeve symptomen kunnen bijvoorbeeld ook voorkomen bij een bipolaire stoornis, schizofracteve stoornis,
psychotsche depressie, de ziekte van Alzheimer en door drugs geïnduceerde psychosen.
Breingebieden en symptoom dimensies in schizofrenie
De verschillende symptomen van schizofrenie kunnen in unieke hersengebieden worden gelokaliseerd. De
positeve symptomen zorgen bijvoorbeeld voor een verstoord functoneren in de mesolimibische circuits,
vooral bij de nucleus accumbens. De nucleus accumbens wordt beschouwd als onderdeel van het
beloningscircuit van de hersenen, dus het is niet verrassend dat problemen met beloning en motvate bij
schizofrenie, symptomen hebben die overlappen met de negateve symptomen die kunnen leiden tot roken,
drugs- en alcoholmisbruik. De prefrontale cortex wordt beschouwd als een knooppunt met betrekking tot
slecht functonerende cerebrale circuits die verantwoordelijk zijn voor elk van de resterende symptomen van
schizofrenie: in het bijzonder de mesocortcale en ventromediale prefrontale cortex voor de negateve en
affecteve symptomen, en de dorsolaterale prefrontale voor de cogniteve symptomen en de orbitofrontale
cortex en zijn verbindingen met de amygdale met de agressieve, impulsieve symptomen.
Positeve symptomen: verstoord functoneren in de mesolimbische circuits, vooral bij de
nucleus accumbens
Negateve symptomen: mesocortcale en ventromediale prefrontale cortex
Affecteve symptomen: hetzelfde als de negateve symptomen
Agressieve symptomen: obitofrontale cortex en verbindingen met de amygdala
Dit model is versimpeld omdat ieder brein gebied verschillende functes heef. Het is echter wel goed om te
kijken welke symptomen een patënt laat zien om zo te bepalen welke hersengebieden van de patënt niet
goed functoneren zodat hierop kan worden ingegrepen.
Neurotransmiters and circuits bij schizofrenie
Dopamine
De belangrijkste neurotransmiter die betrokken is bij schizofrenie is dopamine.
Dopaminergene neuronen
Tyrosine is een voorloper van dopamine. Tyrosine wordt
opgenomen in de dopamine nerve terminals via een tyrosine
transporter en wordt vervolgens in DOPA omgezet door het
enzym tyrosine hydroxylase (TOH). DOPA wordt dan omgezet
in dopamine door het enzym DOPA decarboxylase (DDC). Na
de synthese wordt dopamine in de synaptsche vesicles gezet
via de vesiculaire monoamine transporter (VMAT2) en daar
opgeslagen totdat het weer wordt losgelaten tjdens
neurotransmissie.
De dopamine neuron heef een presynaptsche
transporter (reuptake pomp) die DAT wordt genoemd. DATs
zijn niet in hoge mate aanwezig bij de axon terminals van DA
neuronen. In de prefrontale cortex zijn DATs zelfs zeldzaam en
wordt DA inactef door andere mechanismen. Een teveel aan
dopamine wordt vernietgd door de enzymen MAO- A en
MAO- B of buiten de neuron door het enzym catechol-O-
methyl- tranferase (COMT). Dus, de actviteit van dopamine
kan op een aantal manieren worden stopgezet. Ten eerste kan
dopamine uit de synaptsche spleet worden getransporteerd
en terug in de presynaptsche neuron komen via de dopamine
transporter (DAT) waar het opnieuw verpakt wordt voor
toekomstg gebruik. Ten tweede kan dopamine afgebroken
worden buiten de cel door middel van het enzym catechol-O-
methyl-tranferase (COMT) en als laatste kunnen de enzymen
3
STAHL, S.M. (2013). STAHL’S ESSENTIAL PSYCHOPHARMACOLOGY. CAMBRIGDE: CAMBRIDGE
UNIVERSITY PRESS
HOOFDSTUK 4: PSYCHOSES EN SCHIZOFRENIE, PAGINA 79-114
Een psychose is een moeilijke term om te defniëren en wordt vaak misbruikt, niet alleen in de media maar
helaas ook onder professionals in de geestelijke gezondheidszorg. Er heerst een stgma op het woord psychose
en bovendien worden mensen die psychotsch zijn vaak gezien als ‘gekken’.
Symptoomdimensies bij schizofrenie
De klinische beschrijving van een psychose
Een psychose is een syndroom (mix van verschillende symptomen) dat geassocieerd kan worden met
verschillende psychiatrische stoornissen. Een psychose bestaat uit wanen en hallucinates. Het bestaat ook uit
symptomen zoals ongeorganiseerde spraak, ongeorganiseerd gedrag en een verstoring van de realiteit. Een
psychose kan dus gezien worden als een set van symptomen waarin een persoon zijn mentale capaciteit,
affecteve respons en het vermogen om realiteit te herkennen is verstoord.
Stoornissen waarbij een psychose een defniirend kenmerk is zijn schizofrenie, een door middelen
uitgelokte psychotsche stoornis, een schizofreniforme stoornis, een schizoaffecteve stoornis, een
waanstoornis, een korte psychotsche stoornis en een psychotsche stoornis door een algemene medische
stoornis. Stoornissen waarbij een psychose slechts een geassocieerd kenmerk is zijn een manie, depressie,
cogniteve stoornissen en de ziekte van Alzheimer.
Een psychose kan zich in verschillende vormen uiten, namelijk paranoïde, gedesorganiseerd/excited en
depressief. Perceptuele stoornissen en motor verstoring kunnen geassocieerd worden met elk soort psychose.
Perceptuele verstoringen zijn bijvoorbeeld het horen van stemmen, het zien van visioenen, hallucinates van
aanraking en smaak of geur. Motor verstoringen zijn bijvoorbeeld een rigide houding en openlijke signalen van
spanning, ongepast grijnzen of lachen, repettef gedrag, in zichzelf praten etc.
Bij een paranoïde psychose heef de patënt paranoïde projectes, een vijandige strijdlust (vijandige
gevoelens) en grandioze expansiveness (overtuiging dat patënt een belangrijk persoon is). Er is een
preoccupate met waanachtge overtuigingen: de overtuiging dat mensen over de patënt praten, de
overtuiging dat anderen tegen de patënt samenspannen en de overtuiging dat er externe krachten zijn die
invloed hebben op iemand zijn actes. Vijandige strijdlust is een verbale uitng van gevoelens van vijandigheid;
een houding van minachtg uiten; het uiten van een vijandige, norse houding; uitng geven aan prikkelbaarheid
en humeurigheid; de neiging om anderen de schuld te geven van problemen; gevoelens van wrok uiten; klagen
en fouten vinden; evenals het uiten van verdenkingen van mensen. Grandioze expansiveness uit zich meer in
het feit dat de patënt denkt superkrachten te hebben, of een goddelijke missie te hebben.
Bij een gedesorganiseerde/opgewekte psychose is er sprake van conceptuele disorganisate,
disoriëntate en prikkelbaarheid. Conceptuele disorganisate kan gekenmerkt worden tot het geven van
antwoorden die niet relevant of incoherent zijn, het gebruik van neologisme of het herhalen van bepaalde
woorden of zinnen. Disoriëntate is het niet weten waar iemand is, het seizoen, het jaar of de eigen leefijd niet
weten. Excitement is het uitdrukken van gevoelens zonder rem. Men spreekt snel, en er is een verhoogde
stemming en een houding van superioriteit.
Een depressieve psychose wordt gekenmerkt door psychomotorische retardate, apathie en jezelf
bestraffen en de schuld geven. Psychomotorische retardate en apathie manifesteren zich vaak door vertraagde
spraak; onverschilligheid voor de toekomst; een vaste gelaatsuitdrukking; vertraagde bewegingen;
tekortkomingen in de recente herinnering; het blokkeren in spraak; apathie ten opzichte van zichzelf of
iemands problemen; een slordig uiterlijk; lage of gefuisterde spraak; en het niet beantwoorden van vragen.
‘Self- punishment’ en schuld gaat over de neiging zichzelf de schuld te geven; bezorgdheid over specifeke
zaken; bezorgdheid over vage toekomstge gebeurtenissen; een houding van zelfspot, die zich manifesteert in
een depressieve bui; gevoelens van schuld en wroeging; preoccupate met zelfmoordgedachten, ongewenste
ideeën en specifeke angsten; en zich onwaardig of zondig voelen.
1
,Schizofrenie is meer dan een psychose
Schizofrenie is de meest bekende psychotsche stoornis. Schizofrenie en psychose zijn echter geen synoniemen.
De levensverwachtng van een patënt met schizofrenie is ongeveer 20-30 jaar korter dan gemiddeld. Dit komt
niet alleen door de verhoogde kans op suïcide, maar ook door co morbiditeit met een premature
cardiovasculaire ziekte. Deze premature cardiovasculaire ziekte wordt niet alleen door genen en lifestyle
factoren veroorzaakt maar ook door de behandeling met ant psychotsche drugs. Dit komt doordat
antpsychotca zorgen voor een verhoogde incidente van obesitas en type II diabetes.
Schizofrenie is per defnite een stoornis die zes maanden of langer moet duren, inclusief ten minste
één maand van waanideeën, hallucinates, ongeorganiseerde spraak, ernstg ongeorganiseerd of katatonisch
gedrag of negateve symptomen. Positeve symptomen van psychose en schizofrenie zijn bijvoorbeeld wanen
[misinterpretate van perceptes of ervaringen], hallucinates [kan auditef, visueel, geur, smaak of gevoel
sensates zijn], verstoringen of verergeringen in taal en communicate, gedisorganiseerde spraak,
gedisorganiseerd gedrag, katatonisch gedrag en agitate. Positeve symptomen zijn symptomen die er normaal
niet zijn. Negateve symptomen zijn onder andere een vlak affect, emotonele terugtrekking, passiviteit,
apathetc sociale terugtrekking, moeilijkheden met abstract denken, een gebrek aan spontaniteit, stereotype
denken, alogie: beperkingen in de vloeiendheid en producte van gedachten en spraak, avoliton: beperkingen
in initatef of doelgericht gedrag, anhedonie: gebrek aan plezier en verstoringen in de aandacht. Negateve
symptomen zijn symptomen die er wel zouden moeten zijn.
Bij schizofrenie zijn er vijf typen negateve symptomen die allemaal beginnen met de leter A, namelijk:
Alogie: verstoring in de communicate
Affecteve vervlakking: minder intense emotonele expressie
Asociality: verminderde sociale drive en interacte
Anhedonie: verminderd vermogen om plezier te maken
Avoliton: verminderde motvate of volhouding bij doelgericht gedrag.
De negateve symptomen bepalen uiteindelijk of een patënt goed functoneert of dat hij een slechte uitkomst
heef.De negateve symptomen kunnen worden geobserveerd en uitgevraagd. De huidige behandelingen met
antpsychotca zijn beperkt in hun vermogen om negateve symptomen te behandelen, maar psychosociale
interventes samen met antpsychotca kunnen behulpzaam zijn bij het verminderen van negateve symptomen.
Op dit moment doet men onderzoek naar het behandelen van negateve symptomen in een prodromale fase
van schizofrenie om zo het ontstaan van de ziekte te proberen voorkomen.
Voorbij de positeve en negateve symptomen van schizofrenie
Velen studies categoriseren de symptomen van deze ziekte ook in vijf dimensies, niet alleen positef en
negatef, maar ook nog cogniteve symptomen, agressieve symptomen en affecteve symptomen. Agressieve
symptomen zoals assaultveness, verbaal gewelddadig gedrag en openhartg geweld kunnen optreden bij
positeve symptomen zoals wanen en hallucinates en worden verward met positeve symptomen.
Gedragsinterventes kunnen bijzonder nutg zijn om geweld icm impulsiviteit te voorkomen. Bepaalde
antpsychotsche middelen, zoals clozapine, of zeer hoge doses standaard antpsychotca, of soms gelijktjdig
het gebruik van twee antpsychotca, kunnen ook nutg zijn voor agressieve symptomen en geweld bij
sommige patënten.
Het kan ook moeilijk zijn om de symptomen van formele cogniteve stoornissen te scheiden van de
symptomen van affecteve disfuncte en van negateve symptomen, maar onderzoek probeert de specifeke
gebieden van hersendisfuncte voor elk symptoomdomein bij schizofrenie te lokaliseren in de hoop een betere
behandeling te ontwikkelen. In het bijzonder worden neuropsychologische beoordelingsbaterijen ontwikkeld
om cogniteve symptomen te kwantfceren, om cogniteve verbetering te detecteren na behandeling met een
aantal nieuwe psychotrope geneesmiddelen die momenteel worden getest. Cogniteve symptomen van
schizofrenie zijn verminderde aandacht en verminderde informateverwerking en dit manifesteert zich als
verminderde verbale vloeiendheid (vermogen om spontane spraak te produceren), problemen met serieel
leren (van een lijst met items of een reeks van gebeurtenissen) en verminderde waakzaamheid voor executef
functoneren (problemen met het in stand houden en de aandacht vestgen, concentreren, prioriteiten stellen
en gedrag moduleren op basis van sociale signalen).
Belangrijke cogniteve symptomen van schizofrenie zijn vermeld in tabel 4-6. Deze omvaten geen
symptomen van demente en geheugenstoornissen die kenmerkend zijn voor de ziekte van Alzheimer, maar
cogniteve symptomen van schizofrenie benadrukken "executeve disfuncte", waaronder problemen die
doelen vertegenwoordigen en handhaven, aandachtsbronnen toewijzen, prestates evalueren en bewaken en
deze vaardigheden benuten om problemen op te lossen. Cogniteve symptomen van schizofrenie zijn
2
, belangrijk om te herkennen en te monitoren, omdat ze het enige sterke correlaat zijn van het functoneren in
de echte wereld, zelfs sterker dan negateve symptomen.
Symptomen van schizofrenie zijn niet noodzakelijk uniek bij schizofrenie
Het is belangrijk om te erkennen dat verschillende andere ziekten dezelfde symptomen laten zien. Zowel de
positeve, negateve, affecteve, cogniteve, en agressieve symptomen komen ook voor bij andere stoornissen.
Positeve symptomen kunnen bijvoorbeeld ook voorkomen bij een bipolaire stoornis, schizofracteve stoornis,
psychotsche depressie, de ziekte van Alzheimer en door drugs geïnduceerde psychosen.
Breingebieden en symptoom dimensies in schizofrenie
De verschillende symptomen van schizofrenie kunnen in unieke hersengebieden worden gelokaliseerd. De
positeve symptomen zorgen bijvoorbeeld voor een verstoord functoneren in de mesolimibische circuits,
vooral bij de nucleus accumbens. De nucleus accumbens wordt beschouwd als onderdeel van het
beloningscircuit van de hersenen, dus het is niet verrassend dat problemen met beloning en motvate bij
schizofrenie, symptomen hebben die overlappen met de negateve symptomen die kunnen leiden tot roken,
drugs- en alcoholmisbruik. De prefrontale cortex wordt beschouwd als een knooppunt met betrekking tot
slecht functonerende cerebrale circuits die verantwoordelijk zijn voor elk van de resterende symptomen van
schizofrenie: in het bijzonder de mesocortcale en ventromediale prefrontale cortex voor de negateve en
affecteve symptomen, en de dorsolaterale prefrontale voor de cogniteve symptomen en de orbitofrontale
cortex en zijn verbindingen met de amygdale met de agressieve, impulsieve symptomen.
Positeve symptomen: verstoord functoneren in de mesolimbische circuits, vooral bij de
nucleus accumbens
Negateve symptomen: mesocortcale en ventromediale prefrontale cortex
Affecteve symptomen: hetzelfde als de negateve symptomen
Agressieve symptomen: obitofrontale cortex en verbindingen met de amygdala
Dit model is versimpeld omdat ieder brein gebied verschillende functes heef. Het is echter wel goed om te
kijken welke symptomen een patënt laat zien om zo te bepalen welke hersengebieden van de patënt niet
goed functoneren zodat hierop kan worden ingegrepen.
Neurotransmiters and circuits bij schizofrenie
Dopamine
De belangrijkste neurotransmiter die betrokken is bij schizofrenie is dopamine.
Dopaminergene neuronen
Tyrosine is een voorloper van dopamine. Tyrosine wordt
opgenomen in de dopamine nerve terminals via een tyrosine
transporter en wordt vervolgens in DOPA omgezet door het
enzym tyrosine hydroxylase (TOH). DOPA wordt dan omgezet
in dopamine door het enzym DOPA decarboxylase (DDC). Na
de synthese wordt dopamine in de synaptsche vesicles gezet
via de vesiculaire monoamine transporter (VMAT2) en daar
opgeslagen totdat het weer wordt losgelaten tjdens
neurotransmissie.
De dopamine neuron heef een presynaptsche
transporter (reuptake pomp) die DAT wordt genoemd. DATs
zijn niet in hoge mate aanwezig bij de axon terminals van DA
neuronen. In de prefrontale cortex zijn DATs zelfs zeldzaam en
wordt DA inactef door andere mechanismen. Een teveel aan
dopamine wordt vernietgd door de enzymen MAO- A en
MAO- B of buiten de neuron door het enzym catechol-O-
methyl- tranferase (COMT). Dus, de actviteit van dopamine
kan op een aantal manieren worden stopgezet. Ten eerste kan
dopamine uit de synaptsche spleet worden getransporteerd
en terug in de presynaptsche neuron komen via de dopamine
transporter (DAT) waar het opnieuw verpakt wordt voor
toekomstg gebruik. Ten tweede kan dopamine afgebroken
worden buiten de cel door middel van het enzym catechol-O-
methyl-tranferase (COMT) en als laatste kunnen de enzymen
3
