Samenvatting Onderdeel 1 afwijkingeen van de orale mucosa (goedaardige)

Samenvatning onderdeel I: afwijkiningen van de orale mucosa oingoedaardiinge)

Leerdoelen
De student(e) kan:
1. Afwijkingen van de orale mucosa (epitheel en onderliggend bindweefsel) beschrijven (met uitzondering van
(pre)neoplasmata) in termen van
a. Etologie en pathogenese
b. Diagnostek (klinisch en histopathologisch beeld).
2. Uitleggen welke relates bestaan tussen afwijkingen van de orale mucosa en systemische aandoeningen.

MKA-chiruringie: Steingeninga et al; Handboek voor Mondziekten, Kaak- en Aaningezichtschiruringie
HS 1: Diaingnostek
 Veranderingen van het mondslijmvlies
o Primair: zichtbare verandering van de oppervlakkige mucosa
 Kleurveranderingen (wite, rode, rood/blauwe of donker gepigmeteerde afwijkingen)
 Afwijkingen die gepaard gaan met verlies van oppervlakte-integriteit (ulcerateve en vesiculo-bulleuze
afwijkingen)
o Secundair: zwelling, botdefect of andere laesies aan dieperliggende weefsels

HS5: Afwijkiningen van de orale mucosa
 Slijmvliesafwijking
o Gevolg van: lokaal ziekteproces of systemische afwijking
 Wite afwijkingen
o Aandoeningen met een wite verkleuring van de orale mucosa
 Veroorzaakt door wite veranderingen in het epitheel (niet-afstrijkbare wite
afwijkingen)
 Verdikking van de hoornlaag (hyperkeratose)
 Hyperplasie van in het stratum spinosum gelegen cellen (acantose)
 Hypertrofe van de epitheelcellen (oedemateuze epitheelcellen)
 Veroorzaakt door wit/geel beslag op epitheel
 Fibrineus exsudeaat op een ulcerate
 Oppervlakte debris
 Schimmelkolonies
o 1. Leukoedeem
 Chronische aandoening
 Wordt beïnvloed door:
 Zwaar roken
 Pruimtabak
 Excessief gebruik van alcohol
 Elektrochemische reactes (restauratemateriaal-speeksel)  maar
nooit aangetoond!!
 Klinisch beeld:
 Melkachtge, grijswite wangmucosa
 Lijkt alsof een gerimpelde transparante opaque flm aanwezig is
 Meestal komt het symmetrisch voor (vooral doorsaal)
 Niet afschraapbaar, maar kan wel verdwijnen bij strekken mucosa
 Geen voorstadium van leukoplakie of premaligne
 Histologisch:
 Oedeem van de epitheelcellen
 Soms met tekenen van parakeratose en acantose
 Diagnose:
 Stellen op klinisch beeld
 In twijfel biopsie
 Diferentaaldiagnose:
 Chronisch wangbijten
 Lichen planus
 Behandeling:
 Na goede voorlichtng verdere controle niet noodzakelijk

,o 2. Reacteve wite afwijkiningen
 Kunnen optreden door:
 Mechanische prikkels
o Scherpe randen restaurates
o Carieuze gebitselementen
o Frameprothesen
o Ruwe prothesebasis
o Te lange rand van volledige gebitsprothese
o Wang- of lipbijten
 Chemische prikkels
 Galvanische prikkels
 Thermische prikkels
 UV-straling
 Ter plaatse ontstaat een wite slijmvliesreacte gepaard met
 Geringe ontstekingsverschijnselen
 Verdikking van de mucosa
 Geen dysplasie  bij weghalen van de prikkel verdwijnt de
wit/grijze slijmvlieslaesie in enkele maanden.
 Histologisch:
 Hyperkeratose
 Chronische ontstekingscellen in onderliggende bindweefsel
 DD:
 Leukoplakie
 In twijfel biopsie
 Linea alba
 Sommige mensen zuigen of bijten op de wang
 Klinisch beeld:
o Ter hoogte van het occlusievlak ontstaat een langerekte, wite, wat opgeworpen
mucosawal
o Past precies tussen de gebitselementen
 Geen klachten
 Niet premaligne en wordt niet tot leukoplakieën gerekend
 Behandeling:
o Eventuele correcte scherpe randen gebitselementen
o Patënt wijzen op zuig- of bijtgewoonte
 Morsicato
 Wanneer op de lip (morsicato labiorum of exfoliateve
cheilits) of op de wang (morsicato buccarum of pathomimia
mucosae oris) wordt gebeten als uitng van nervositeit
 Vooral bij teenagers en jonge vrouwen
 Soms gepaard met bruxisme
 Klinisch beeld:
o Afschilferende, beschadigde mucosa
 Behandeling:
o Bijten aferen
 Diagnose:
o Op klinisch beeld stellen
o In geval van twijfel biopsie nemen (leukoplakie, lichen
planus, candidadis)
 Overmating tabaksingebruik
 Roken/pruim/snuifabak
 Verandering in orale mucosa in vorm van hyperkeratose
 Klinisch beeld:
o Chemische schade door in de rook aanwezige stofen
veroorzaakt een sublethale epitheelcelbeschadiging
o Witte epitheliale hypperplasie ontwikkelt zich
 Op plekken waar tabaksproducten in direct
contact met de mucosa staan (buccale
omslagplooi in BK en OK molaarstreek maar
kan ook overal verder in mucosa optreden)
 Na langdurig gebruik kan dysplasie van de
mucosa ontstaan
 Geen klachten

,  Behandeling:
o Staken tabaksgebruik
 Stomatts nicotna oof leukokeratosis nicotna palatni en smokers palate)
 Vooral bij overmatg sigaren- en pijproken
 Klinisch beeld:
o Multpele focale keratotsche papulae op het palatum durum en/of palatum molle
o Kan voorkomen als wite hyperkeratotsche verandering met rode puntjes, maar kan
ook beginnen als rode afwijking die later wit wordt
 Soms pijn- en irritateklachten
 Niet premaligne
 Behandeling:
o Staken met roken
 Histologisch:
o Hyperkeratose
o Acantose

o 3. Liningua villosa ohaartoning)
 Klinisch beeld:
 Er wordt van haartong gesproken bij een beslag
op de tong met een harig aspect
 Meestal witgrijs van kleur
 Soms bruin of zwart (lingua villosa nigra)
 Dorsum van de tong, ventraal van de sulcus
terminalis
 Oorzaak:
 Vertraagde afstotng van epitheelcellen
 Verlenging van papillae fliformes
 Etologie:
o Gebruik breedspectrum antbiotca
o Cortcosteroïden
o Mondspoelingen met waterstofperoxide
o Overmatg roken
o Eerdere (ioniserende) bestraling
 Vaker op oudere leefijd
 Klachten:
 Vieze smaak
 Storende uiterlijk tong
 Soms ook schimmelgroei
 Behandeling:
 Geruststellen patënt
 Aanpassen en verbeteren mondhygiëne
 Afschrapen verlengde papillen met tandenborstel

o 4. Liningua ingeoingraphica olandkaartoning)
 Ook wel benign migratory glossits of glossits migrans
 Kan geïsoleerd voorkomen of in combinate met andere afwijkingen
 Psoriasis
 Lingua fssurata
 Facialis paralyse
 Cheilits granulomatosa
 Syndroom van Melkersson-Rosenthal
 Oorzaak niet bekend
 Waarschijnlijk psychogene factoren en voedingsdefciëntes
 Meer bij vrouwen dan bij mannen
 Klinisch beeld:
 Gladde erythemateuze gebieden met aan de rand wite,
afschilferende zones
 In de rode gebieden ontbreken papillae fliformes
 Sterk wisselend klinisch beeld (afwijking kan zich verplaatsen)
 Behalve aan de tong kan de afwijking ook elders op de orale
mucosa voorkomen (ectopische lingua geographica)
 Vaak geen klachten
 Behandeling:

,  Geruststellen patënt
 Scherpe spijzen en dranken vermijden bij klachten



o 5. Hairy leukoplakia
 Klinisch beeld:
 Wite, enigszins verheven, ruwe en soms
gerimpelde afwijking
 Hyperkeratotsch gebied met vertcale ribbels
 Aan de laterale zijde van de tongrand kan
uitgroeien tot tongrug
o Zowel uni- als bilateraal
 Oorzaak:
 Epitheelhyperplasie door een opportunistsch
infecte gerelateerd aan het Epstein-Barr virus
(EBV)
 Vrijwel altjd seropositef voor hiv, in 10% van de gevallen al aids
 Andere immuundefciëntes (zoals orgaantransplantate)
 Weinig klachten, soms schimmelgroei (candida albicans hyfen)
 Diagnose:
 Biopt om EBV-partkels aan te tonen (in de nucleoli van keratnocyten die
zich in de bovenste epitheellaag bevinden)
 DD:
 Reacteve hyperkeratose als gevolg van tongbijten
 Hyperkeratose gerelateerd aan tabaksgebruik
 Lichen planus
 Lupus erythematosis
 Hyplastsche candidosis
 Niet premaligne
 Behoef geen behandeling

o 6. Lichen planus
 Veel voorkomende chronische, ontstekingsachtge, wite afwijking van de orale mucosa. Kan voorkomen
op orale mucosa, huid en genitale slijmvliezen.
 Oorzaak is niet bekend
 Waarschijnlijk een immunologisch gemedieerde afwijking
 Lichenoïde reactes (op lichen planus lijkende afwijkingen):
o Ontstaan als gevolg van contactreacte met tandheelkundige restauratematerialen
zoals amalgaam en goud
o Verdwijnen weer wanneer agens wordt weggehaald
o Lichen planus doet dat niet
 Prevalente: 0,2-2%
 Vaker bij vrouwen (man-vrouw rato 1:2) van middelbare leefijd
 Afwijking vaak symptoomloos / niet iedereen komt voor controle of screening  prevalente
vermoedelijk hoger
 Vooral in 4e en 5e decennium waargenomen maar kan op kinderleefijd aanwezig zijn
o Op huid vaak 1 decennium eerder dan op orale mucosa
o Beloop van cutane lichen planus is anders dan de orale vorm.
 Bij 90% verdwijnen de huidafwijkingen na 1 jaar en worden ze niet
waargenomen wanneer de patënt zich meldt met laesies in de mond.
 Belangrijk bij de anamnese om na te vragen of de patënt last heef gehad van
cutane lichen planus.
o Orale lichen planus gaat in de helf van de gevallen in regressie.
 Benigne afwijking
 Discussie of niet premaligne  bij erosieve vorm van lichen planus vindt
maligne degenerate plaats. Echter waarschijnlijk veroorzaakt door
leukoplakie/erythroplakie/overmatg roken en/of alcoholgebruik.
 Klinisch beeld (huid)
 Kleine polygonale papels met een rode hof
o Kunnen overgaan in plaques
 Voorkeurslokalisate is de buigzijde van polsen en onderarmen
o Daarnaast ook op romp, onderste extremiteiten en genitaalstreek