Voorbeeld Actieonderzoek Viaa Pabo Jaar 2

,Inhoudsopgave
Inleiding 2

Aanleiding 3

Doelstelling 3

Probleemanalyse en deelvragen 3

Theoretisch kader 3

Theoretische verdieping 4

Methodiek 4

Data-verzameling en data-analyse 6

Analyse en conclusies 10

Discussie en aanbevelingen 12

Reflectie 13

Samenvatting 14

Bijlagen 15
Literatuurlijst APA 15
Bijlage 2: observatieformulier 17
Bijlage 3: Reflectiecirkel Korthagen 18




Inleiding
Het doel van dit onderzoek is om mijn handelen m.b.t. het handhaven van de gestelde
consequenties te verbeteren. Dit wordt uitgevoerd in [GROEP, SCHOOL] in [PLAATS]. Voor
mij is het belangrijk dit onderzoek uit te voeren omdat ik hiermee mijn professionele
handelen kan verbeteren. Deze probleemstelling is een struikelblok waar ik regelmatig over
val, daarom wil ik hier graag aan werken.
Wat ik lastig vind is om passende consequenties te stellen om ongewenst gedrag in
de klas te stoppen. Ook geef ik kinderen wel eens een laatste waarschuwing, terwijl ze die al
eerder gehad hebben. Dit roept bij mij de vraag op: Ben ik betrouwbaar als leerkracht als ik
niet altijd doe wat ik zeg? Een kind vindt houvast bij de leerkracht doordat deze de regels
goed hanteert. Dat goed hanteren van de regels betekent continuïteit, consequentie en
consistentie (De Muynck, 1970). Het is in elk geval duidelijk dat een goed
klassenmanagement helpt bij het creëren van een effectieve leeromgeving (Leraar24, 2022,
Eijkeren, 2008). Daar komt mijn drijf uiteindelijk vandaan, want dit zijn twee belangrijke
dingen die niet los van elkaar staan, een veilige klas en een effectieve leeromgeving. Een
kind komt immers niet tot leren wanneer het zich niet veilig voelt (Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, 2021).



2

, Mijn doelstelling is behaald wanneer ik na het onderzoek weet hoe ik effectief kan
handelen bij onwenselijk gedrag in de klas. Ik wil bewustwording creëren over waarom ik
gedrag ongewenst vind, welke passende consequentie ik moet stellen om dit gedrag te
stoppen en ik wil leren wat het effect is als ik wel of juist niet consequent ben.

Aanleiding
De aanleiding van dit onderzoek is dat ik als leerkracht merk dat ik het af en toe lastig vind
om een juiste consequentie te stellen bij ontoelaatbaar gedrag in de klas. Op de momenten
dat er een consequentie gesteld is, vind ik het lastig die te handhaven. Het probleem hiervan
is dat ik bang ben om mijn geloofwaardigheid te verliezen als leerkracht.
Echter wil ik niet elke keer hard ingrijpen wanneer er een regel geschonden wordt,
aangezien dat onrechtvaardige situaties kan opleveren. Wat mij remt als leerkracht om te
handelen naar mijn eigen gestelde consequentie is dat ik een leerling vaak nog een laatste
kans wil geven, zelfs wanneer hij die al gehad heeft. Driesen (2007) zegt hetvolgende over
handelen naar gestelde consequenties of straffen: ‘Gedrag dat gevolgd wordt door
onaangename maatregelen, heeft kans in de toekomst minder voor te komen. Het
wegvallen van iets aangenaams is ook onaangenaam en kan dus ook een straf zijn.’ Met
onaangename maatregelen heb ik het niet over fysiek bestraffen, want dat heeft geen
pedagogisch effect en kan bovendien de persoonlijkheid en zelfverzekerdheid van de leerling
aantasten (Kim-Spoon et al., 2012; Slot et al., 2019). Ik wil mijn handelen t.o.v.
consequenties stellen verbeteren. Dat betekent leren passende consequenties te stellen en
leren mijzelf te houden aan de gestelde consequentie.

Doelstelling
De doelstelling is behaald wanneer ik duidelijk weet wat het gedrag is dat mij stoort,
waarom het mij stoort en welke passende consequentie ik kan stellen wanneer dit gedrag
zich blijft voordoen. Het gevolg van het behalen van mijn doelstelling is dat de veilige sfeer in
de klas wordt bevorderd door het verminderen van ongewenst gedrag.
Doelstelling: ‘Aan het einde van blok 2 weet ik welke interventies mij helpen om mijn
consequent zijn te vergroten en zo een meer betrouwbare leerkracht te zijn.’


Probleemanalyse en deelvragen
Hoe kan ik als leerkracht het consequent zijn m.b.t. ongewenst gedrag van leerlingen in mijn
klas vergroten?
Er zijn twee deelvragen die onder deze probleemstelling vallen:
Deelvraag 1: Wat zegt de literatuur over consequent handelen in het onderwijs?
Deelvraag 2: Wat laat ik al zien om consequent te zijn in de klas?


Theoretisch kader
Vanuit onderstaande definities van begrippen is dit onderzoek geschreven.

Consequent handelen betekent het naleven van de regels. Als leerkracht betekent het dat je
je herkenbaar en voorspelbaar gedraagt (Algemene Onderwijsbond, 2022). Kenmerken van
consequent gedrag zijn afspraken maken en je daaraan houden, stelselmatig vasthouden
aan bepaalde principes en toezien op naleving van regels en afspraken (Stevens, z.d.).


3