Kunst Algemeen samenvatting hoofdstuk 2 P2 V4
2.1 Kloosters
Laatste oordeel = de goeden worden beloon met een plek in de hemel en de
rest komt terecht in de hel of het vagevuur. Je kan bij de kerk een aflaat
kopen om Gods voorgenomen straf kwijt te scholden. De Katholieke Kerk
maakte gruwelijke beeldhouwwerken bij de kerk om angst te zaaien.
Dit laatste oordeel is te zien om het timpaan = driehoekig gevelveld, boven
de ingang van de kerk. Relieken = overblijfsel van het lichaam van een heilige
waaraan verbazende krachten worden toegekend, zijn nodig om een Timpaan met voorstelling
katholieke kerk in gebruik te nemen en om God aan te spreken. van het Laatste Oordeel
Bid en werk
Ora et labora is de belangrijkste regel van de benedictijnen (mensen die in kloosters leefde rond het
jaar 1000), betekenis is bid en werk. Scriptorium = schrijfkamer waar de boeken kopiëren. Hierdoor
verspreiden ze hun geloof. Die boeken worden manuscripten genoemd.
Het gregoriaans zijn kerkmelodieën. In de getijden, dit zijn gebedsdiensten, worden volgens een vast
jaarrooster de 150 psalmen uit de Bijbel gezongen. Veel worden syllabisch gezongen, goed
verstaanbaar met voor elk lettergreep één noot. Melismatisch = meerdere noten per lettergreep
gebruiken, hierdoor extra nadruk op woorden. Neumen = eerste vorm van muzieknotatie.
In mystiek staat de ontmoeting en eenwording met god centraal. Hildegard von Bingen(componist) is
een belangrijke vertegenwoordiger. Haar muziek is eenstemmig en haar melodieën gaan van hoog
naar laag.
Luxe of sober
Vanaf de 19e eeuw is het een romaanse bouwstijl, herkenbaar aan rondbogen en tongewelven. In
een kerk is ook een middenschip = het centrale gedeelte van het schip van een kruiskerk en een
apsis = booggewelf, schelpvormige ruimte. De kapitelen(bovenste gedeelte van een zuil) van de
pijlers(pilaar) en halfzuilen zijn rijk bewerkt. Cluniacenzers = kloosterorde, met veel luxe.
Onvrede bij deel van kloosterlingen 1100 stichten ze nieuwe orde, waar soberheid belangrijks is.
Er is een meningsverschil over pracht en praal ter ere van God of soberheid naar Christus in de kerk.
Cisterciënzers = kloosterorde, soberheid staat centraal. Zuilen = pilaren. Er is geen grote entree en in
het midden is een kloostertuin, hierom heen is en kale kloostergang, deze verbind.
Het kloosterleven functioneert afgezonderd van de omgeving en de samenleving, vooral voor de
cisterciënzerskloosters. In Nederland heet deze orde de schiermonniken. Voor het bouwen van
kloosters word metselen met bakstenen gebruikt = kloostermoppen.
Oost en west
De Arabieren veroveren in de middeleeuwen het Midden-Oosten en delen van Noord-Afrika. In de
achtste eeuw ook het huidige Spanje en Portugal met Córdoba als hoofdstad.
Apostel = volgeling van Christus De eerste kruistocht = zware militaire expeditie, was naar Jeruzalem.
Venetië is onderdeel van een eeuwenoud netwerk van handelswegen.
, 2.2 Kathedralen
Gotiek = de laatmiddeleeuwse bouwstijl met kenmerkende spitsbogen, luchtbogen en veel goddelijk
licht. Abt Sugar is de grondlegger van het gotiek. Hij is abt van de Saint-Denis.
Sugar gebruikte ook gekleurd glas als een mozaïek = glas in lood. Dit samen met
gebrandschilderd glas, gekleurd glas door ijzeroxide,, levert oplichtende
voorstellingen op. Dit licht word opgevangen door spiegelende materialen. In de
kathedraal = een kerk waar de zetel van de bisschop staat, van Chartres worden
roosvensters = rond venster, gebruikt. Dit kan door de skeletbouw. Het gebouw
wordt ondersteund met luchtbogen, pijlers en steunberen.
Kantwerk van steen
Plaatselijke gilden, vereniging van mensen met hetzelfde beroep, werkte mee aan de kathedralen.
De kathedraal van Reims(Notre-Dame) is gewijd aan Maria.
Annunciatie = de aankondiging van de geboorte van Christus aan Maria. Visitatie = Elisabeth, de
toekomstige moeder van Johannes de Doper, krijgt bezoek van de zwangere Maria en raakt vervuld
van de Heilige Geest. Hier gaan de 4 beelden van Maria over.
Een gotische kathedraal is een soort prentenboek voor gelovigen. Voor beelden wordt ook geput uit
de bestiaria = geïllustreerde boeken met alle fabeldieren, echte dieren, mineralen, planten, stenen
en fabelachtige mensen. Artes liberales = de 7 vrije kunsten, basisvakken.
De liturgie
Vanaf de 12e eeuw word de kerkmuziek steeds ingewikkelder. Het eenstemmige gregoriaanse
muziek word losgelaten, hierdoor ontstaat de meerstemmige polyfonie. De kapelmeesters, iemand
die de leiding heeft van een muziekkapel, van de Notre-Dame zijn hier voorlopers in. Een gezongen
melodisch motief van lange noten gezongen door de tenor, hoge mannelijke zangstem, noemen we
cantus firmus. Contratenoren, hogere stemmen, variëren met snelle en bewegelijke melodieën.
De mis, de eredienst in een katholieke kerk, kent verschillende gezongen delen. Guillaume de
Machaut wordt beschouwd als de grondlegger van de Franse chanson = lied.
De meerstemmige muziek was niet de enige manier om de liturgie, dienst voor het volk,
aantrekkelijker te maken. Bij speciale gelegenheden was er ook liturgisch drama te zien. Dit is een
manier om voorgelezen verhalen uit te beelden voor kerkgangers. De passie = het verhaal over de
kruisiging en het lijden van Jezus(Pasen), is hier zeer geschikt voor.
2.3 Steden
2.1 Kloosters
Laatste oordeel = de goeden worden beloon met een plek in de hemel en de
rest komt terecht in de hel of het vagevuur. Je kan bij de kerk een aflaat
kopen om Gods voorgenomen straf kwijt te scholden. De Katholieke Kerk
maakte gruwelijke beeldhouwwerken bij de kerk om angst te zaaien.
Dit laatste oordeel is te zien om het timpaan = driehoekig gevelveld, boven
de ingang van de kerk. Relieken = overblijfsel van het lichaam van een heilige
waaraan verbazende krachten worden toegekend, zijn nodig om een Timpaan met voorstelling
katholieke kerk in gebruik te nemen en om God aan te spreken. van het Laatste Oordeel
Bid en werk
Ora et labora is de belangrijkste regel van de benedictijnen (mensen die in kloosters leefde rond het
jaar 1000), betekenis is bid en werk. Scriptorium = schrijfkamer waar de boeken kopiëren. Hierdoor
verspreiden ze hun geloof. Die boeken worden manuscripten genoemd.
Het gregoriaans zijn kerkmelodieën. In de getijden, dit zijn gebedsdiensten, worden volgens een vast
jaarrooster de 150 psalmen uit de Bijbel gezongen. Veel worden syllabisch gezongen, goed
verstaanbaar met voor elk lettergreep één noot. Melismatisch = meerdere noten per lettergreep
gebruiken, hierdoor extra nadruk op woorden. Neumen = eerste vorm van muzieknotatie.
In mystiek staat de ontmoeting en eenwording met god centraal. Hildegard von Bingen(componist) is
een belangrijke vertegenwoordiger. Haar muziek is eenstemmig en haar melodieën gaan van hoog
naar laag.
Luxe of sober
Vanaf de 19e eeuw is het een romaanse bouwstijl, herkenbaar aan rondbogen en tongewelven. In
een kerk is ook een middenschip = het centrale gedeelte van het schip van een kruiskerk en een
apsis = booggewelf, schelpvormige ruimte. De kapitelen(bovenste gedeelte van een zuil) van de
pijlers(pilaar) en halfzuilen zijn rijk bewerkt. Cluniacenzers = kloosterorde, met veel luxe.
Onvrede bij deel van kloosterlingen 1100 stichten ze nieuwe orde, waar soberheid belangrijks is.
Er is een meningsverschil over pracht en praal ter ere van God of soberheid naar Christus in de kerk.
Cisterciënzers = kloosterorde, soberheid staat centraal. Zuilen = pilaren. Er is geen grote entree en in
het midden is een kloostertuin, hierom heen is en kale kloostergang, deze verbind.
Het kloosterleven functioneert afgezonderd van de omgeving en de samenleving, vooral voor de
cisterciënzerskloosters. In Nederland heet deze orde de schiermonniken. Voor het bouwen van
kloosters word metselen met bakstenen gebruikt = kloostermoppen.
Oost en west
De Arabieren veroveren in de middeleeuwen het Midden-Oosten en delen van Noord-Afrika. In de
achtste eeuw ook het huidige Spanje en Portugal met Córdoba als hoofdstad.
Apostel = volgeling van Christus De eerste kruistocht = zware militaire expeditie, was naar Jeruzalem.
Venetië is onderdeel van een eeuwenoud netwerk van handelswegen.
, 2.2 Kathedralen
Gotiek = de laatmiddeleeuwse bouwstijl met kenmerkende spitsbogen, luchtbogen en veel goddelijk
licht. Abt Sugar is de grondlegger van het gotiek. Hij is abt van de Saint-Denis.
Sugar gebruikte ook gekleurd glas als een mozaïek = glas in lood. Dit samen met
gebrandschilderd glas, gekleurd glas door ijzeroxide,, levert oplichtende
voorstellingen op. Dit licht word opgevangen door spiegelende materialen. In de
kathedraal = een kerk waar de zetel van de bisschop staat, van Chartres worden
roosvensters = rond venster, gebruikt. Dit kan door de skeletbouw. Het gebouw
wordt ondersteund met luchtbogen, pijlers en steunberen.
Kantwerk van steen
Plaatselijke gilden, vereniging van mensen met hetzelfde beroep, werkte mee aan de kathedralen.
De kathedraal van Reims(Notre-Dame) is gewijd aan Maria.
Annunciatie = de aankondiging van de geboorte van Christus aan Maria. Visitatie = Elisabeth, de
toekomstige moeder van Johannes de Doper, krijgt bezoek van de zwangere Maria en raakt vervuld
van de Heilige Geest. Hier gaan de 4 beelden van Maria over.
Een gotische kathedraal is een soort prentenboek voor gelovigen. Voor beelden wordt ook geput uit
de bestiaria = geïllustreerde boeken met alle fabeldieren, echte dieren, mineralen, planten, stenen
en fabelachtige mensen. Artes liberales = de 7 vrije kunsten, basisvakken.
De liturgie
Vanaf de 12e eeuw word de kerkmuziek steeds ingewikkelder. Het eenstemmige gregoriaanse
muziek word losgelaten, hierdoor ontstaat de meerstemmige polyfonie. De kapelmeesters, iemand
die de leiding heeft van een muziekkapel, van de Notre-Dame zijn hier voorlopers in. Een gezongen
melodisch motief van lange noten gezongen door de tenor, hoge mannelijke zangstem, noemen we
cantus firmus. Contratenoren, hogere stemmen, variëren met snelle en bewegelijke melodieën.
De mis, de eredienst in een katholieke kerk, kent verschillende gezongen delen. Guillaume de
Machaut wordt beschouwd als de grondlegger van de Franse chanson = lied.
De meerstemmige muziek was niet de enige manier om de liturgie, dienst voor het volk,
aantrekkelijker te maken. Bij speciale gelegenheden was er ook liturgisch drama te zien. Dit is een
manier om voorgelezen verhalen uit te beelden voor kerkgangers. De passie = het verhaal over de
kruisiging en het lijden van Jezus(Pasen), is hier zeer geschikt voor.
2.3 Steden
