Tentamenstof Methodologie
Deeltentamen 1 –Epidemiologie
- HC 1 – Herhalingscollege
Methodologie; een onderzoek naar de gezondheid en ziekte bij mensen. De onderzoeksmethoden
worden methodologie genoemd.
Epidemiologisch onderzoek; onderzoek met mensen, ‘real life’, slecht controleerbaar
Biomedische onderzoek; onderzoek met cellen of diermodellen, goed controleerbaar
Biomedisch onderzoek is vaak beter bruikbaar om het mechanisme van een ziekteproces of een
behandeling in kaart te brengen. Epidemiologisch onderzoek is daarentegen noodzakelijk om
uiteindelijk uit spraak te doen voor de mens.
Epi = op, demos = volk,mensen
Beschrijvende epidemiologie; het voorkomen van een bepaalde ziekte
Verklarende epidemiologie; onderzoek naar oorzaken en gevolgen, verbanden leggen
Etiologie; de oorzaak van een ziekte
Prognose; de beloop van een ziekte
Diagnose; meetnstrumenten in verband brengen met de ziekte
- Case-control onderzoek;
Je begint met het selecteren van kinderen met microcephalie. Daarna selecteer je een controlegroep,
kinderen zonder microcephalie. Dit doe je op de plek waar de kinderen geboren worden zodat er
geen selecte meer optreedt. Je kijkt daarna of de moeders Zika hebben. De controlegroep moet
vergelijkbaar zijn met de casegroep. Als je kijkt of de moeders Zika hebben, dan moet je andere
mogelijke oorzaken ook onderzoeken.
Bij een case-controlonderzoek kan je geen frequentemaat berekenen. Je kunt wel de OR berekenen,
de verhouding zieken en niet zieken in een populate. OR = A/B / C/D
Case-controlonderzoek is makkelijk bij zeldzame ziektes of ziektes die na een lange tjd ontstaan. Het
onderzoeksdesign is echter wel vatbaar voor vertekening, o.a. door confouding, selecte en
meetouten.
- Cohortonderzoek;
We beginnen met het selecteren van een groep met bepaalde kenmerken, o.a. zwanger en hoever ze
zijn. Je selecteert vrouwen met en zonder het Zikavirus. Je kiest ook een gebied waar Zika voorkomt.
Je volgt totdat de kinderen zijn geboren. Daarna begint de metng.
Bij een cohortonderzoek kun je de CI en ID berekenen.
Cumulateve incidente; ziektegevallen/totaal - (A+C) – (A+B+C+D)
Incidentedichtheid; snelheid waarmee ziektes voorkomen.
Bij een cohortonderzoek kun je ook de RR, RV en OR berekenen.
RV; A/A+B – C/C+D
RR; A/A+B : C/C+D
Bij een RV of RR bereken je de ‘kans op’, bij een case-controlonderzoek kun je dit dus niet berekenen.
Geëxponeerd = blootgesteld
RR en RV; de kans op
OR; de odds op
1
,RV = grotere kans, dus 0,7% meer kans
RR = 1,5 keer zoveel kans
Een afgeleide efect- of associatemaat is APe.
APe = atributeve proporte onder de geexponeerden.
APe; RV : (risico blootstelling)
De uitkomst is bijvoorbeeld 0,36 dus 36%. Dit betekent dat van alle kinderen met kleine hoofden 36%
wordt veroorzaakt door Zika. Je onderzoekt welk aandeel de blootstelling heef aan de kans op
ziekte. Als je geen Zika hebt, heb je 36% minder kans op ziekte.
APt = atributeve proporte onder de totale populate,
Pb = proporte blootgestelden (aantal blootgestelden)
Je onderzoekt welk aandeel de blootstelling heef aan de kans
op ziekte in de totale populate.e
pb = A+B / A+B+C+D (ziekte/totaal)
Bijv. als je het zikavirus wegneemt, dan heb je 1% minder ziektegevallen van microcephalie.
APe en APt horen bij observatoneel (cohort)onderzoek. Cohortonderzoek is niet heel vatbaar voor
vertekening door selecte of meetouten. Je vraagt namelijk niet terug. Je hebt wel meer mensen
nodig. Dit kost veel en is niet erg efciënt. Ape is van belang voor patent zelf / behandelaar.
In hoeverre kan het risico van een individu worden verlaagd door het behandelen of voorkomen van
een risicofactor. Apt is van belang voor de populate, in hoeverre kan het risico in de populate
worden verlaagd door het behandelen of voorkomen van een risicofactor.
Nested case-control; een cohortonderzoek met een case-controlanalyse. Dit gebeurt bij dure en
lastge metngen. Je gebruikt alle cases maar uit de controlegroep haal je aselect een steekproef. Je
hebt namelijk niet iedereen nodig. Daarna kijk je terug naar de genomen monsters. Dan maak je een
tabel. Deze methode is goedkoper. Door de willekeurige steekproef is het wel relevant.
- Experimenteel onderzoek; Zwangere vrouwen wel en niet zika/het medicijn geven en dan kijken
wat er gebeurt. De groep moet homogeen zijn. De persoon mag zelf niet weten in welke groep het
zit, en de behandelaars/onderzoekers etc. ook het liefste niet. Door random in te delen krijg je
vergelijkbaarheid.
2
, 3
Deeltentamen 1 –Epidemiologie
- HC 1 – Herhalingscollege
Methodologie; een onderzoek naar de gezondheid en ziekte bij mensen. De onderzoeksmethoden
worden methodologie genoemd.
Epidemiologisch onderzoek; onderzoek met mensen, ‘real life’, slecht controleerbaar
Biomedische onderzoek; onderzoek met cellen of diermodellen, goed controleerbaar
Biomedisch onderzoek is vaak beter bruikbaar om het mechanisme van een ziekteproces of een
behandeling in kaart te brengen. Epidemiologisch onderzoek is daarentegen noodzakelijk om
uiteindelijk uit spraak te doen voor de mens.
Epi = op, demos = volk,mensen
Beschrijvende epidemiologie; het voorkomen van een bepaalde ziekte
Verklarende epidemiologie; onderzoek naar oorzaken en gevolgen, verbanden leggen
Etiologie; de oorzaak van een ziekte
Prognose; de beloop van een ziekte
Diagnose; meetnstrumenten in verband brengen met de ziekte
- Case-control onderzoek;
Je begint met het selecteren van kinderen met microcephalie. Daarna selecteer je een controlegroep,
kinderen zonder microcephalie. Dit doe je op de plek waar de kinderen geboren worden zodat er
geen selecte meer optreedt. Je kijkt daarna of de moeders Zika hebben. De controlegroep moet
vergelijkbaar zijn met de casegroep. Als je kijkt of de moeders Zika hebben, dan moet je andere
mogelijke oorzaken ook onderzoeken.
Bij een case-controlonderzoek kan je geen frequentemaat berekenen. Je kunt wel de OR berekenen,
de verhouding zieken en niet zieken in een populate. OR = A/B / C/D
Case-controlonderzoek is makkelijk bij zeldzame ziektes of ziektes die na een lange tjd ontstaan. Het
onderzoeksdesign is echter wel vatbaar voor vertekening, o.a. door confouding, selecte en
meetouten.
- Cohortonderzoek;
We beginnen met het selecteren van een groep met bepaalde kenmerken, o.a. zwanger en hoever ze
zijn. Je selecteert vrouwen met en zonder het Zikavirus. Je kiest ook een gebied waar Zika voorkomt.
Je volgt totdat de kinderen zijn geboren. Daarna begint de metng.
Bij een cohortonderzoek kun je de CI en ID berekenen.
Cumulateve incidente; ziektegevallen/totaal - (A+C) – (A+B+C+D)
Incidentedichtheid; snelheid waarmee ziektes voorkomen.
Bij een cohortonderzoek kun je ook de RR, RV en OR berekenen.
RV; A/A+B – C/C+D
RR; A/A+B : C/C+D
Bij een RV of RR bereken je de ‘kans op’, bij een case-controlonderzoek kun je dit dus niet berekenen.
Geëxponeerd = blootgesteld
RR en RV; de kans op
OR; de odds op
1
,RV = grotere kans, dus 0,7% meer kans
RR = 1,5 keer zoveel kans
Een afgeleide efect- of associatemaat is APe.
APe = atributeve proporte onder de geexponeerden.
APe; RV : (risico blootstelling)
De uitkomst is bijvoorbeeld 0,36 dus 36%. Dit betekent dat van alle kinderen met kleine hoofden 36%
wordt veroorzaakt door Zika. Je onderzoekt welk aandeel de blootstelling heef aan de kans op
ziekte. Als je geen Zika hebt, heb je 36% minder kans op ziekte.
APt = atributeve proporte onder de totale populate,
Pb = proporte blootgestelden (aantal blootgestelden)
Je onderzoekt welk aandeel de blootstelling heef aan de kans
op ziekte in de totale populate.e
pb = A+B / A+B+C+D (ziekte/totaal)
Bijv. als je het zikavirus wegneemt, dan heb je 1% minder ziektegevallen van microcephalie.
APe en APt horen bij observatoneel (cohort)onderzoek. Cohortonderzoek is niet heel vatbaar voor
vertekening door selecte of meetouten. Je vraagt namelijk niet terug. Je hebt wel meer mensen
nodig. Dit kost veel en is niet erg efciënt. Ape is van belang voor patent zelf / behandelaar.
In hoeverre kan het risico van een individu worden verlaagd door het behandelen of voorkomen van
een risicofactor. Apt is van belang voor de populate, in hoeverre kan het risico in de populate
worden verlaagd door het behandelen of voorkomen van een risicofactor.
Nested case-control; een cohortonderzoek met een case-controlanalyse. Dit gebeurt bij dure en
lastge metngen. Je gebruikt alle cases maar uit de controlegroep haal je aselect een steekproef. Je
hebt namelijk niet iedereen nodig. Daarna kijk je terug naar de genomen monsters. Dan maak je een
tabel. Deze methode is goedkoper. Door de willekeurige steekproef is het wel relevant.
- Experimenteel onderzoek; Zwangere vrouwen wel en niet zika/het medicijn geven en dan kijken
wat er gebeurt. De groep moet homogeen zijn. De persoon mag zelf niet weten in welke groep het
zit, en de behandelaars/onderzoekers etc. ook het liefste niet. Door random in te delen krijg je
vergelijkbaarheid.
2
, 3
