PTA STAATSINRICHTING
Samenvatting a.d.h.v. jaartallen in het boek
dikgedrukt: data/jaartallen
schuingedrukt: teksten die extra uitleg geven of over een ander land gaan
rood: dikgedrukte begrippen uit het boek
groen: politieke partij
blauw: (belangrijke) personen
1795 de Nederlanders zijn nog enthousiast over de democratie, 20 jaar later was er toch niet voldaan aan hun
verwachtingen, waardoor ze toen ook akkoord gingen met het bewind van Willem I;
1806 Nederlandse stadhouder Willem V overlijdt in ballingschap;
1813 Willem Frederik (zoon van Willem V) komt terug naar Nederland;
- 30 november hij landt op het strand van Scheveningen;
- 2 december hij aanvaardt in Paleis op de Dam de soevereiniteit uit handen van het Nederlandse volk en
wordt daarmee koning Willem I;
1813-1815 Nederland wordt een constitutionele monarchie (d.w.z.: veel macht ligt bij koning, maar er is wel
een grondwet);
- maart 1814 de grondwet is klaar;
- 1815 nieuwe grondwet (Nederland + België zijn nu samengevoegd tot het Koninkrijk der Nederlanden.
Op deze manier heeft Frankrijk aan de noordgrens een sterke macht liggen, waardoor er minder kans is
op nog zo’n scenario met Napoleon);
1814-1815 Congres van Wenen;
1830-1914 periode van democratisering in Europa;
1830 (zomer) opstanden in België , deze lopen uit op de afscheiding van België en de stichting van het
koninkrijk België ;
1830 het liberalisme heeft nog niet veel aanhang in Nederland;
1840 het liberalisme komt langzaam op gang in Nederland. De grondlegger was de Leidse hoogleraar rechten,
Johan Rudolf Thorbecke;
1840 Willem II volgt zijn vader, Willem I, op;
1844 Thorbecke wordt lid van de Tweede Kamer;
1845-1848 er is veel honger in Nederland en grote delen van Europa door een aardappelziekte en
tegenvallende graanoogsten. Bovendien waren er ook nog strenge winters en epidemieë n, waardoor de
bevolking wanhopig werd;
1848 in dit jaar kwam er vrijheid van onderwijs; protestanten en katholieken mochten eigen scholen stichten,
maar deze werden niet door de overheid ge inancierd. Hierdoor ontstond later de schoolstrijd, die duurde
van 1872-1917, confessionelen pleitten voor inanciering van zowel ‘gewoon’ als bijzonder onderwijs;
1848 (begin van het jaar) volksopstand in Parijs, later ook in Berlijn, Wenen, Milaan en andere Europese
steden. In Nederland zijn slechts een paar kleine relletjes, maar Willem II was bang te moeten vluchten en,
hoewel hij nooit iets van een grondwetswijziging had willen weten, kondigde hij die nu wel aan;
13 maart 1848 Willem II kondigt aan bereid te zijn om afstand te doen van een deel van zijn macht. Thorbecke
moet de nieuwe grondwet schrijven;
Grondwet van Thorbecke:
- Tweede Kamer wordt direct door burgers gekozen en krijgt veel invloed
- Eerste Kamer wordt door leden van de Provinciale Staten gekozen maar heeft niet veel invloed meer
- Ministers zijn verantwoording schuldig aan de Tweede Kamer (en niet meer aan de koning)
- Koning wordt onschendbaar
- Tweede Kamer krijgt recht van enquête (onderzoek doen) en amendement (aanpassen van wetten)
- Jaarlijkse goedkeuring van rijksbegroting door het parlement
- Vrijheidsrechten voor burgers: godsdienst, meningsuiting, drukpers, onderwijs, vereniging en vergadering
Samenvatting a.d.h.v. jaartallen in het boek
dikgedrukt: data/jaartallen
schuingedrukt: teksten die extra uitleg geven of over een ander land gaan
rood: dikgedrukte begrippen uit het boek
groen: politieke partij
blauw: (belangrijke) personen
1795 de Nederlanders zijn nog enthousiast over de democratie, 20 jaar later was er toch niet voldaan aan hun
verwachtingen, waardoor ze toen ook akkoord gingen met het bewind van Willem I;
1806 Nederlandse stadhouder Willem V overlijdt in ballingschap;
1813 Willem Frederik (zoon van Willem V) komt terug naar Nederland;
- 30 november hij landt op het strand van Scheveningen;
- 2 december hij aanvaardt in Paleis op de Dam de soevereiniteit uit handen van het Nederlandse volk en
wordt daarmee koning Willem I;
1813-1815 Nederland wordt een constitutionele monarchie (d.w.z.: veel macht ligt bij koning, maar er is wel
een grondwet);
- maart 1814 de grondwet is klaar;
- 1815 nieuwe grondwet (Nederland + België zijn nu samengevoegd tot het Koninkrijk der Nederlanden.
Op deze manier heeft Frankrijk aan de noordgrens een sterke macht liggen, waardoor er minder kans is
op nog zo’n scenario met Napoleon);
1814-1815 Congres van Wenen;
1830-1914 periode van democratisering in Europa;
1830 (zomer) opstanden in België , deze lopen uit op de afscheiding van België en de stichting van het
koninkrijk België ;
1830 het liberalisme heeft nog niet veel aanhang in Nederland;
1840 het liberalisme komt langzaam op gang in Nederland. De grondlegger was de Leidse hoogleraar rechten,
Johan Rudolf Thorbecke;
1840 Willem II volgt zijn vader, Willem I, op;
1844 Thorbecke wordt lid van de Tweede Kamer;
1845-1848 er is veel honger in Nederland en grote delen van Europa door een aardappelziekte en
tegenvallende graanoogsten. Bovendien waren er ook nog strenge winters en epidemieë n, waardoor de
bevolking wanhopig werd;
1848 in dit jaar kwam er vrijheid van onderwijs; protestanten en katholieken mochten eigen scholen stichten,
maar deze werden niet door de overheid ge inancierd. Hierdoor ontstond later de schoolstrijd, die duurde
van 1872-1917, confessionelen pleitten voor inanciering van zowel ‘gewoon’ als bijzonder onderwijs;
1848 (begin van het jaar) volksopstand in Parijs, later ook in Berlijn, Wenen, Milaan en andere Europese
steden. In Nederland zijn slechts een paar kleine relletjes, maar Willem II was bang te moeten vluchten en,
hoewel hij nooit iets van een grondwetswijziging had willen weten, kondigde hij die nu wel aan;
13 maart 1848 Willem II kondigt aan bereid te zijn om afstand te doen van een deel van zijn macht. Thorbecke
moet de nieuwe grondwet schrijven;
Grondwet van Thorbecke:
- Tweede Kamer wordt direct door burgers gekozen en krijgt veel invloed
- Eerste Kamer wordt door leden van de Provinciale Staten gekozen maar heeft niet veel invloed meer
- Ministers zijn verantwoording schuldig aan de Tweede Kamer (en niet meer aan de koning)
- Koning wordt onschendbaar
- Tweede Kamer krijgt recht van enquête (onderzoek doen) en amendement (aanpassen van wetten)
- Jaarlijkse goedkeuring van rijksbegroting door het parlement
- Vrijheidsrechten voor burgers: godsdienst, meningsuiting, drukpers, onderwijs, vereniging en vergadering
