Thema II 1. De empirische grondslagen van het recht: verhullend
argumenteren en de ondeugdelijke feitelijke grondslag van
rechterlijke oordelen
1. Inleiding
Wat betreft de empirische aspecten van rechtspleging zullen we zien dat
in rechtszaken de vaststelling en de feiten regelmatig een probleem
vormt; de relevante empirische informatie is lang niet altijd voorhanden.
Ook in de rechtswetenschap, de rechtspraktijk en de rechtenopleiding
speelt de empirie een rol.
Het hoorcollege wordt verzorgd door Jeroen Kiewiet, die aan de hand
van Vrankens ‘verhullend argumenteren’ dieper in zal gaan op het
verband tussen de argumentatie die in de rechterlijke motivering van de
uitspraak te vinden is en de werkelijke doorslaggevende argumenten.
Daarbij wordt ingegaan op het verschil tussen heuristiek en legitimatie
en de begrippen context of discovery en context of justification die aan
de wetenschapsfilosofie ontleend zijn. Ten slotte wordt het ontbreken
van de feitelijke grondslag in civielrechtelijke rechtspraak besproken,
waarmee de brug geslagen wordt naar het ontbreken van een deugdelijke
feitelijke grondslag in de strafrechtspraak waaraan de volgende twee
bijeenkomsten over strafrechtelijke waarheidsvinding gewijd zijn. In het
tweede gedeelte van het hoorcollege wordt een begin gemaakt met
waarheidsvinding in het strafrecht. Er wordt ingegaan op het onderscheid
tussen wetenschappelijke waarheidsvinding en juridische
waarheidsvinding in het strafrecht.
Tijdens de werkgroep gaan we nader in op de problematiek aan de hand
van een aantal vragen. Tevens wordt de conceptversie van de
schrijfopdracht besproken op basis van peer feedback en algemene
feedback van de werkgroepdocent. Neem in ieder geval twee exemplaren
van de conceptpaper mee. Deelname aan de peer feedback is verplicht.
2. Leerdoelen
, - Kennis en inzicht van de empirische methode.
- Kennis en inzicht in belang van een feitelijke grondslag en waarom
dit problematisch kan zijn.
- Kennis en inzicht in de problematiek van het ‘verhullend
argumenteren’.
- Kennis van het onderscheid tussen heuristiek en legitimatie en context
of discovery en context of justification.
- Kennis en inzicht in het onderscheid tussen wetenschappelijke
waarheidsvinding (Derksen) en juridische waarheidsvinding in het
strafrecht.
- Oefening met het kritisch lezen en becommentariëren van het werk
van medestudenten (peer review)
3. Literatuur
- VRANKEN 2005J.B.M. Vranken, Mr. C. Asser's Handleiding tot de
beoefening van het Nederlands Burgerlijk Recht. Algemeen Deel ***.
Een Vervolg, Deventer: Kluwer 2005, hoofdstuk I, p. 4-13;
hoofdstukken III en IV, p. 28-61. (Reader)
4. Opdrachten en vragen
A. Verhullend argumenteren
Vranken schrijft in Algemeen deel ***:
‘Ik durf de stelling wel aan dat hoe ingewikkelder of
nietszeggender men te werk gaat, hoe waarschijnlijker het is dat het
werkelijke argumentatieniveau zich elders bevindt.’
1. Leg uit wat Vranken met de stelling in de aanhef van de vraag bedoelt.
Gebruik bij die uitleg de begrippen ‘heuristiek’ en ‘legitimatie’ die in het
hoorcollege besproken zijn. Het werkelijke argumentatieniveau komt niet
in het arrest of vonnis naar voren, soms wordt er zelfs helemaal niet
geargumenteerd. Heuristiek betekent het vinden van een oordeel.
Legitimatie is het rechtvaardigen van het oordeel. Er zit een scheiding
tussen heuristiek en legitimatie. Ze staan op gespannen voet met elkaar,
argumenteren en de ondeugdelijke feitelijke grondslag van
rechterlijke oordelen
1. Inleiding
Wat betreft de empirische aspecten van rechtspleging zullen we zien dat
in rechtszaken de vaststelling en de feiten regelmatig een probleem
vormt; de relevante empirische informatie is lang niet altijd voorhanden.
Ook in de rechtswetenschap, de rechtspraktijk en de rechtenopleiding
speelt de empirie een rol.
Het hoorcollege wordt verzorgd door Jeroen Kiewiet, die aan de hand
van Vrankens ‘verhullend argumenteren’ dieper in zal gaan op het
verband tussen de argumentatie die in de rechterlijke motivering van de
uitspraak te vinden is en de werkelijke doorslaggevende argumenten.
Daarbij wordt ingegaan op het verschil tussen heuristiek en legitimatie
en de begrippen context of discovery en context of justification die aan
de wetenschapsfilosofie ontleend zijn. Ten slotte wordt het ontbreken
van de feitelijke grondslag in civielrechtelijke rechtspraak besproken,
waarmee de brug geslagen wordt naar het ontbreken van een deugdelijke
feitelijke grondslag in de strafrechtspraak waaraan de volgende twee
bijeenkomsten over strafrechtelijke waarheidsvinding gewijd zijn. In het
tweede gedeelte van het hoorcollege wordt een begin gemaakt met
waarheidsvinding in het strafrecht. Er wordt ingegaan op het onderscheid
tussen wetenschappelijke waarheidsvinding en juridische
waarheidsvinding in het strafrecht.
Tijdens de werkgroep gaan we nader in op de problematiek aan de hand
van een aantal vragen. Tevens wordt de conceptversie van de
schrijfopdracht besproken op basis van peer feedback en algemene
feedback van de werkgroepdocent. Neem in ieder geval twee exemplaren
van de conceptpaper mee. Deelname aan de peer feedback is verplicht.
2. Leerdoelen
, - Kennis en inzicht van de empirische methode.
- Kennis en inzicht in belang van een feitelijke grondslag en waarom
dit problematisch kan zijn.
- Kennis en inzicht in de problematiek van het ‘verhullend
argumenteren’.
- Kennis van het onderscheid tussen heuristiek en legitimatie en context
of discovery en context of justification.
- Kennis en inzicht in het onderscheid tussen wetenschappelijke
waarheidsvinding (Derksen) en juridische waarheidsvinding in het
strafrecht.
- Oefening met het kritisch lezen en becommentariëren van het werk
van medestudenten (peer review)
3. Literatuur
- VRANKEN 2005J.B.M. Vranken, Mr. C. Asser's Handleiding tot de
beoefening van het Nederlands Burgerlijk Recht. Algemeen Deel ***.
Een Vervolg, Deventer: Kluwer 2005, hoofdstuk I, p. 4-13;
hoofdstukken III en IV, p. 28-61. (Reader)
4. Opdrachten en vragen
A. Verhullend argumenteren
Vranken schrijft in Algemeen deel ***:
‘Ik durf de stelling wel aan dat hoe ingewikkelder of
nietszeggender men te werk gaat, hoe waarschijnlijker het is dat het
werkelijke argumentatieniveau zich elders bevindt.’
1. Leg uit wat Vranken met de stelling in de aanhef van de vraag bedoelt.
Gebruik bij die uitleg de begrippen ‘heuristiek’ en ‘legitimatie’ die in het
hoorcollege besproken zijn. Het werkelijke argumentatieniveau komt niet
in het arrest of vonnis naar voren, soms wordt er zelfs helemaal niet
geargumenteerd. Heuristiek betekent het vinden van een oordeel.
Legitimatie is het rechtvaardigen van het oordeel. Er zit een scheiding
tussen heuristiek en legitimatie. Ze staan op gespannen voet met elkaar,
