Hoofdstuk 1: Oplossingsgericht
werken
Wat houdt oplossingsgericht werken in?
Oplossingsgericht werken is een manier van omgaan met problemen en doelen waarbij
wat eerder heeft gewerkt opnieuw wordt toegepast. De methode richt zich op het
onderkennen van problemen, het verhelderen van doelen, het uitvinden van wat werkt
om dichterbij die doelen te komen en ten slotte: doen wat werkt. Het betekent een
specifieke manier van denken over mensen en over verandering. Bij oplossingsgericht
werken is de grondhouding positief.
Aantrekkelijk door:
De nadruk op het positieve biedt mensen perspectief
De aandacht voor wat al eerder heeft gewerkt geeft mensen vertrouwen dat
succes bereikbaar is
Het zetten van kleine stappen geeft ze het gevoel van invloed en controle.
In het kort:
Systeemgericht
Context gerelateerd
Toekomstgericht
Richting oplossing
Specifieke manier van vragen stellen om krachten van cliënten te ontdekken.
Toon een niet-wetende houding.
Kijk anders naar cliënten.
Heb een breed en ruim gezichtsveld
Werk in kleine stappen.
Belangrijke principes
1. Stop met dat wat niet werkt en doe iets anders.
2. Als iets werkt, doe er meer van.
3. Als er geen probleem is, is er ook geen therapie nodig.
4. Kleine stappen kunnen tot grote veranderingen leiden.
5. De oplossing hoeft niet per se in verband te staan met het probleem.
6. De taal van problemen is veelal negatief en gericht op het verleden, de taal van
oplossingen daarentegen is positief, hoopvol en gericht op de toekomst.
7. Er zijn altijd uitzonderingen op problemen, deze worden gebruikt om
veranderingen in gang te zetten.
8. De toekomst is maakbaar en onderhandelbaar
Uitgangspunten:
Mensen hebben zelfhelende capaciteiten
De oorzaak van een probleem zegt niets over de oplossing
De mogelijkheid om keuzen te kunnen maken is essentieel om zich goed te
kunnen voelen.
Het verkregen mandaat bepaalt de mogelijke interventies
,Wat is zo anders?
• Het hulpverleningsproces start op het moment dat cliënt besluit om zijn situatie te
willen wijzigingen.
• Geen analyse van het probleem maar een analyse van de mogelijke oplossingen.
• Client is expert, de hulpverlener is co-expert.
• Toekomstgericht.
Van probleemgericht naar oplossingsgericht
Probleemgericht: Wat gaat er mis? Wat werkt er niet?
Oplossingsgericht: Wat gaat er goed? Wat werkt er wel?
Het zevenstappen model:
1. Verhelderen van de veranderbehoefte
2. Definiëren van de gewenste toestand
3. Vaststellen van het platform
4. Analyseren van eerdere successen
5. Één stapje vooruitzetten
6. Vooruitgang monitoren
7. Vaststellen van de verdere veranderbehoefte
Andere aspecten die aan bod komen tijdens het gesprek (let op sommige
aspecten worden in een ander hoofdstuk weer teruggehaald!)
De nuttigheidsvraag
Wat moeten wij doen, of waar moeten we het over hebben, zodat deze bijeenkomst
nuttig/zinvol is geweest voor jou? Of… dat je de deur uitloopt met het gevoel “YES” hier
heb ik iets aan gehad.
Uitzonderingen
Wanneer was het symptoom afwezig of in mindere mate aanwezig?
Doorvragen naar details!
Hoe heb je dat voor elkaar gekregen?
Doorvragen naar details!
Schaalvragen
0 t/m 10
0 staat voor….
10 staat voor ….
Wat maakt dat je op … zit?
Doorvragen naar details!
Wat zou je anders doen als je een punt verder zou zijn?
Doorvragen naar details!
Schaal van vertrouwen:
Op een schaal van 0 tot 10, waarbij 0 staat voor het feit dat je niet het minste
vertrouwen hebt om ooit een oplossing te kunnen vinden en 10 staat voor een redelijk
vertrouwen dat er een oplossing gevonden zal worden. Waar sta je nu?
Wondervraag
Ik wil je een vreemde vraag stellen. Stel dat, terwijl je slaapt vannacht en het stil is in
huis, er een wonder gebeurt. Het wonder is dat het probleem dat je hier bracht is
opgelost. Echter, omdat je sliep weet je niet dat het wonder heeft plaatsgevonden. Wat
,zal er anders zijn wanneer je morgenochtend wakker wordt, waaraan je kunt
zien/merken dat er een wonder is gebeurd en dat het probleem dat jou hier bracht is
opgelost? (de Shazer).
Complimenteren
Directe complimenten zoals:
Wat goed dat je…. Of Dat heb je goed gedaan!
Indirecte complimenten zoals:
(Uitlokken van een eigen compliment door te vragen naar…)
Hoe is het je gelukt om…?
Hoe kreeg je …. Voor elkaar?
Hoe wist je dat … goed was voor …?
Wat vindt je vriend goed aan …?
, Hoofdstuk 2: Verandering
verandert
Toevoeging vanuit het boek:
Vijf verschuivingen in het denken over verandering
1. Van defectgerichtheid naar succesgerichtheid
Veel mensen zijn gericht op defecten, hiermee wordt bedoeld dat ze bij
problemen nadrukkelijk concentreren op het vinden van de oorzaak. Ze willen
uitvinden wat het probleem veroorzaakte et cetera. Oplossingsgericht werken laat
het zoeken naar probleemoorzaken en schuldigen achterwege. In plaats daarvan
wordt succesgericht gewerkt. Je richt je op wat goed gaat en wat goed werkt en
streeft ernaar dit uit te breiden.
2. Van abstracte doelen naar concrete doelen
Een sleutelkenmerk van oplossingsgericht werken is de verschuiving van
probleemonderkenning naar de beschrijving van de gewenste toestand. Als het
eenmaal duidelijk is wat u wilt veranderen, dan maakt u een positieve draai naar
de beschrijving van de zichtbare resultaten die u wilt bereiken
3. Van externe naar interne oplossingen
Externe oplossingen zijn oplossingen die van buiten de organisatie komen. Dit zijn
algemene aanpakken of voorschriften gebaseerd op algemene kennis.
Oplossingsgericht werken gaat juist uit van de uitzonderingen in het probleem.
Het blootleggen en analyseren van deze uitzonderingen is een krachtig instrument
in oplossingsgericht werken. Dit proces helpt je om de oplossingen te vinden die
intern zijn. Interne oplossingen leiden naar vertrouwen en gretigheid.
4. Van geplande verandering naar de aanpak ‘een stapje vooruit’
Oplossingsgericht werken pleit voor de benadering een stapje vooruit. De aanpak
is noch grootschalig, noch ontwerpmatig. Hoe problematischer de situatie is, hoe
kleiner de stap vooruit is. En het doet er niet toe waar je begint. Kleine stappen in
gemakkelijk te zetten en kosten daarom weinig energie en motivatie. Dit vergroot
de kans dat er tenminste iets wordt gedaan.
5. Van top-down naar bottom-up
Veel veranderinitiatieven in organisaties beginnen bij de top en behandelen
weerstand tegen verandering op een harde manier. De aanname is dat effectieve
verandering het overzicht van informatie, de kennis, de verantwoordelijkheid en
volwassenheid vergt die alleen het topmanagement verondersteld wordt te
hebben. Het idee is wijdverbreid dat verandering
die niet top-down gestuurd is op zijn minst
inefficiënt moet zijn en waarschijnlijk uitmondt in
wanorde en verwarring.
werken
Wat houdt oplossingsgericht werken in?
Oplossingsgericht werken is een manier van omgaan met problemen en doelen waarbij
wat eerder heeft gewerkt opnieuw wordt toegepast. De methode richt zich op het
onderkennen van problemen, het verhelderen van doelen, het uitvinden van wat werkt
om dichterbij die doelen te komen en ten slotte: doen wat werkt. Het betekent een
specifieke manier van denken over mensen en over verandering. Bij oplossingsgericht
werken is de grondhouding positief.
Aantrekkelijk door:
De nadruk op het positieve biedt mensen perspectief
De aandacht voor wat al eerder heeft gewerkt geeft mensen vertrouwen dat
succes bereikbaar is
Het zetten van kleine stappen geeft ze het gevoel van invloed en controle.
In het kort:
Systeemgericht
Context gerelateerd
Toekomstgericht
Richting oplossing
Specifieke manier van vragen stellen om krachten van cliënten te ontdekken.
Toon een niet-wetende houding.
Kijk anders naar cliënten.
Heb een breed en ruim gezichtsveld
Werk in kleine stappen.
Belangrijke principes
1. Stop met dat wat niet werkt en doe iets anders.
2. Als iets werkt, doe er meer van.
3. Als er geen probleem is, is er ook geen therapie nodig.
4. Kleine stappen kunnen tot grote veranderingen leiden.
5. De oplossing hoeft niet per se in verband te staan met het probleem.
6. De taal van problemen is veelal negatief en gericht op het verleden, de taal van
oplossingen daarentegen is positief, hoopvol en gericht op de toekomst.
7. Er zijn altijd uitzonderingen op problemen, deze worden gebruikt om
veranderingen in gang te zetten.
8. De toekomst is maakbaar en onderhandelbaar
Uitgangspunten:
Mensen hebben zelfhelende capaciteiten
De oorzaak van een probleem zegt niets over de oplossing
De mogelijkheid om keuzen te kunnen maken is essentieel om zich goed te
kunnen voelen.
Het verkregen mandaat bepaalt de mogelijke interventies
,Wat is zo anders?
• Het hulpverleningsproces start op het moment dat cliënt besluit om zijn situatie te
willen wijzigingen.
• Geen analyse van het probleem maar een analyse van de mogelijke oplossingen.
• Client is expert, de hulpverlener is co-expert.
• Toekomstgericht.
Van probleemgericht naar oplossingsgericht
Probleemgericht: Wat gaat er mis? Wat werkt er niet?
Oplossingsgericht: Wat gaat er goed? Wat werkt er wel?
Het zevenstappen model:
1. Verhelderen van de veranderbehoefte
2. Definiëren van de gewenste toestand
3. Vaststellen van het platform
4. Analyseren van eerdere successen
5. Één stapje vooruitzetten
6. Vooruitgang monitoren
7. Vaststellen van de verdere veranderbehoefte
Andere aspecten die aan bod komen tijdens het gesprek (let op sommige
aspecten worden in een ander hoofdstuk weer teruggehaald!)
De nuttigheidsvraag
Wat moeten wij doen, of waar moeten we het over hebben, zodat deze bijeenkomst
nuttig/zinvol is geweest voor jou? Of… dat je de deur uitloopt met het gevoel “YES” hier
heb ik iets aan gehad.
Uitzonderingen
Wanneer was het symptoom afwezig of in mindere mate aanwezig?
Doorvragen naar details!
Hoe heb je dat voor elkaar gekregen?
Doorvragen naar details!
Schaalvragen
0 t/m 10
0 staat voor….
10 staat voor ….
Wat maakt dat je op … zit?
Doorvragen naar details!
Wat zou je anders doen als je een punt verder zou zijn?
Doorvragen naar details!
Schaal van vertrouwen:
Op een schaal van 0 tot 10, waarbij 0 staat voor het feit dat je niet het minste
vertrouwen hebt om ooit een oplossing te kunnen vinden en 10 staat voor een redelijk
vertrouwen dat er een oplossing gevonden zal worden. Waar sta je nu?
Wondervraag
Ik wil je een vreemde vraag stellen. Stel dat, terwijl je slaapt vannacht en het stil is in
huis, er een wonder gebeurt. Het wonder is dat het probleem dat je hier bracht is
opgelost. Echter, omdat je sliep weet je niet dat het wonder heeft plaatsgevonden. Wat
,zal er anders zijn wanneer je morgenochtend wakker wordt, waaraan je kunt
zien/merken dat er een wonder is gebeurd en dat het probleem dat jou hier bracht is
opgelost? (de Shazer).
Complimenteren
Directe complimenten zoals:
Wat goed dat je…. Of Dat heb je goed gedaan!
Indirecte complimenten zoals:
(Uitlokken van een eigen compliment door te vragen naar…)
Hoe is het je gelukt om…?
Hoe kreeg je …. Voor elkaar?
Hoe wist je dat … goed was voor …?
Wat vindt je vriend goed aan …?
, Hoofdstuk 2: Verandering
verandert
Toevoeging vanuit het boek:
Vijf verschuivingen in het denken over verandering
1. Van defectgerichtheid naar succesgerichtheid
Veel mensen zijn gericht op defecten, hiermee wordt bedoeld dat ze bij
problemen nadrukkelijk concentreren op het vinden van de oorzaak. Ze willen
uitvinden wat het probleem veroorzaakte et cetera. Oplossingsgericht werken laat
het zoeken naar probleemoorzaken en schuldigen achterwege. In plaats daarvan
wordt succesgericht gewerkt. Je richt je op wat goed gaat en wat goed werkt en
streeft ernaar dit uit te breiden.
2. Van abstracte doelen naar concrete doelen
Een sleutelkenmerk van oplossingsgericht werken is de verschuiving van
probleemonderkenning naar de beschrijving van de gewenste toestand. Als het
eenmaal duidelijk is wat u wilt veranderen, dan maakt u een positieve draai naar
de beschrijving van de zichtbare resultaten die u wilt bereiken
3. Van externe naar interne oplossingen
Externe oplossingen zijn oplossingen die van buiten de organisatie komen. Dit zijn
algemene aanpakken of voorschriften gebaseerd op algemene kennis.
Oplossingsgericht werken gaat juist uit van de uitzonderingen in het probleem.
Het blootleggen en analyseren van deze uitzonderingen is een krachtig instrument
in oplossingsgericht werken. Dit proces helpt je om de oplossingen te vinden die
intern zijn. Interne oplossingen leiden naar vertrouwen en gretigheid.
4. Van geplande verandering naar de aanpak ‘een stapje vooruit’
Oplossingsgericht werken pleit voor de benadering een stapje vooruit. De aanpak
is noch grootschalig, noch ontwerpmatig. Hoe problematischer de situatie is, hoe
kleiner de stap vooruit is. En het doet er niet toe waar je begint. Kleine stappen in
gemakkelijk te zetten en kosten daarom weinig energie en motivatie. Dit vergroot
de kans dat er tenminste iets wordt gedaan.
5. Van top-down naar bottom-up
Veel veranderinitiatieven in organisaties beginnen bij de top en behandelen
weerstand tegen verandering op een harde manier. De aanname is dat effectieve
verandering het overzicht van informatie, de kennis, de verantwoordelijkheid en
volwassenheid vergt die alleen het topmanagement verondersteld wordt te
hebben. Het idee is wijdverbreid dat verandering
die niet top-down gestuurd is op zijn minst
inefficiënt moet zijn en waarschijnlijk uitmondt in
wanorde en verwarring.
