Hoorcolleges Reclassering:
Leerdoelen zijn belangrijk voor het halen van het tentamen.
Hoe komt reclasseringsbeleid tot stand?
Hoorcollege 1: Diagnose, advies en risicotaxatie:
Criminaliteit - Hoeveel personen worden jaarlijks verdacht van een misdrijf?
§ Ca 178.000 volwassenen verdacht van misdrijf.
§ Ca. 13.000 minderjarigen verdacht van misdrijf.
*Hier hebben we het over geregistreerde criminaliteit die bij het OM bekend is geworden.
Straffen in Nederland – Hoeveel mensen komen jaarlijks in de gevangenis?
• 27.000 gevangenis (volwassenen).
• 1.600 gevangenis (jongeren).
Straffen in Nederland - Hoeveel krijgen jaarlijks een taakstraf of reclasseringstoezicht?:
• 29.000 taakstraf (volwassenen).
• 6.600 taakstraf (jongeren).
• 10.000 reclasseringstoezichten (volwassenen).
• 6.100 reclasseringstoezicht (jongeren).
Casus:
Welke straf vind je het meest geschikt voor een inbreker? Het betreft een man van 21 die
voor de tweede keer schuldig is bevonden aan inbraak, ditmaal voor het stelen van een
laptop, iphone en airpods.
• Een boete.
• Gevangenisstraf.
• Taakstraf.
• Voorwaardelijke straf.
• Anders…
• 3 redenen waarom je hem deze straf zou opleggen?
Waarom leggen we straffen op?
Doelen van straffen als reactie op criminaliteit zijn:
-Vergelding (leedtoevoeging).
-Algemene preventie (bevestiging van de norm).
->Normbevestiging.
->Algemene afschrikking.
-Speciale preventie (zorgen dat iemand niet nogmaals iets kan doen).
->Onschadelijkmaking.
->Individuele afschrikking.
->Resocialisatie/ rehabilitatie (de persoon in kwestie vaardigheden bij brengen die hem
kunnen helpen om na de straf een leven op de kunnen bouwen).
-Herstel van schade slachtoffers/maatschappij.
NB.
-Verschillende straffen: dienen verschillende doelen.
-Strafdoelen kunnen met elkaar schuren.
*Als je veel wilt inzetten op vergelding, kom je snel uit bij een gevangenisstraf en als je wilt
inzetten op resocialisatie kom je snel uit bij een voorwaardelijke straf.
1
,Straffen als middel tot behalen strafdoelen
-Geldboete.
-Gevangenisstraf (vrijheidsbeneming).
-Vrijheidsbeperkende straffen (reclassering):
->Taakstraffen.
->Voorwaardelijke straffen.
-->Verboden & geboden (zoals contactverbod).
-->Via voorwaarden.
*Vooral bij dit soort straffen speelt reclassering een rol.
Reclassering speelt een rol in alle fasen strafproces:
Voorbereidend onderzoek -Vroeghulp.
-Schorsing voorlopige hechtenis onder
voorwaarden.
-Voorwaardelijk sepot.
Vonnis/ uitvoering -Voorwaardelijke straf of maatregel.
-Werk/ taakstraf.
Na vonnis/ vrijlating -Penitentiair programma
-Voorwaardelijke invrijheidstelling (v.i).
-Voorwaardelijke beëindiging TBS.
Organisatie van de reclassering:
-3RO:
Reclassering Nederland (het SVG Leger des Heils (het kleinst)
grootst) Verslavingsreclassering
GGZ
Ca 2000 medewerkers Ca 800 medewerkers Ca 560 medewerkers
Vestigingen in 5 regio’s 9 regionale instellingen Ca 15 regionale instellingen
Overige groep & specifieke Mensen die door hun Kwetsbare mensen met
groepen (Nederlanders die verslaving en/of multiproblematiek: dakloos,
in het buitenland gevangen psychiatrische problematiek werkloos, verslaving, een
zijn genomen en mensen in aanraking komen met gebrekkig sociaal netwerk.
die verdacht worden van Justitie.
extremisme).
richt zich op een brede De SVG richt zich primair op LJ&R op dak- en thuislozen
cliëntengroep waaronder cliënten met verslavings- en en cliënten met ernstige
daders van huiselijk geweld, psychiatrische problematiek. meervoudige problematiek.
zedendelicten en terrorisme
gerelateerde delicten
60% 30% 10%
-3 reclasseringsorganisaties die verschillen qua geschiedenis, visie, omvang, en structuur.
-Verschillen qua achtergrond en omvang maar hebben dezelfde missie en hoofdtaken.
-Werken samen.
-Verschillen op gebied van doelgroep en de problemen waar ze zich op richten.
-Missie van de reclassering:
2 aspecten die altijd terugkomen in de missie van de reclassering:
->Actief bijdragen aan veiligheid samenleving (terugdringen van recidive).
->Re-integratie en resocialisatie (leven op orde krijgen).
2
,-Sleutelbegrippen in die missie: risicomanagement & stimuleren van gedragsverandering.
-Combinatie controle begeleiding Uitdagend!
-Kenmerkend: Mensen zitten er in een gedwongen kader, dus dat is uitdagend.
*De reclassering heeft zich in de afgelopen 20 jaar ontwikkeld van een organisatie die zich
vooral bezighield met hulp en zorg aan gedetineerden, tot een organisatie die criminaliteit
probeert te voorkomen door verdachten en veroordeelden in de samenleving te monitoren en
te werken aan gedragsverandering.
Overige organisaties:
-Gecertificeerde instellingen: toezicht en begeleiding jongeren (jeugdreclassering).
-Raad voor de Kinderbescherming: Begeleid taakstraffen bij jongeren.
-Private/vrijwilligers organisaties: BONJO, Exodus, Gevangenzorg Nederland, Humanitas
(nazorg voor ex-gedetineerden).
Geschiedenis van de reclassering:
Hulp & zorg vanaf 1823:
-1823: Genootschap tot zedelijke verbetering der gevangenen.
-Doel:
§ “Om de gevangenen door den invloed van den godsdienst en door andere gepaste
middelen, tot betere menschen te vormen en als zoodanig, aan de maatschappij
terug te geven.
-Oorsprong: steun voor gedetineerden.
->Hielden zich veel bezig met het verbeteren van de situatie in detentie.
-Later draaide dit om naar: steun voor ex-gedetineerden.
->Vinden baan, woning, materiele hulp.
-Willem Hendrik Suringar heeft dit genootschap opgericht wat bestond uit een groep burgers
(vrijwilligers) die de gedetineerde opzocht en ze probeerde om te vormen met betere normen
zodat ze weer terug konden keren in de maatschappij. Later werden de vrijwilligers
vervangen door geschoolde mensen die advies konden geven en advies rapporten konden
schrijven voor rechters.
1823 Nederlandsch Genootschap tot Zedelijke
Verbetering der Gevangenen.
1886 Voorwaardelijke invrijheidsstelling – ex-
gedetineerden.
1910 Eerste reclasseringsregeling opgeschreven:
toezicht door de reclassering.
1915 Voorwaardelijke gevangenisstraf: nieuwe
taken toezicht & advies.
1989 Taak/werkstraf als hoofdstraf.
1990 Toezicht uitgebreid met elektronisch
toezicht.
2001 Uitvoeren gedragsinterventies wordt taak
reclassering.
2004 Gemeenten worden verantwoordelijk voor
nazorg ex-gedetineerden.
Hoofdtaken van de reclassering:
4 hoofdtaken van de reclassering:
->Advies op basis van een diagnose.
Adviseren van rechterlijke macht en Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) ten behoeve van het
opleggen of ten uitvoerleggen van sancties.
->Toezicht.
3
, Uitvoeren van reclasseringstoezicht.
->Coördinatie van taakstraffen.
Uitvoeren van werkstraffen.
->Voeren gedragsinterventies uit.
Aanbieden van gedragstrainingen, tijdens het reclasseringstoezicht of in detentie.
-Nazorg? -> De gemeente is sinds 2004 verantwoordelijk geworden voor de nazorg van ex-
gedetineerde.
-N.B. de taken zijn in een justitieel kader (opgelegd door OM, ZM of DJI)!
Hoofdtaken in cijfers:
-2013: ca 11.000 gestart met toezicht (Verweij)
-2013: ca 11.000 toezicht 3RO afgerond (Moolenaar)
-2023: ca 10.000 toezicht 3RO afgerond (Moolenaar)
-2023: ca 14.000 onder toezicht RN (website RN)
-2023: 25.600 diagnose en advies RN (website RN).
Diagnose en advies:
Adviestaak van de reclassering: De rechter, het gevangeniswezen of de officier van justitie
kan de reclassering vragen om (op basis van een diagnose) een advies over een verdachte
uit te brengen.
Mogelijke adviesvragen:
-Wat is de kans dat iemand (weer) een delict pleegt?
-Welke problemen en hulpvragen spelen er bij deze persoon?
-Welke risico's kleven er aan een schorsing van voorlopige hechtenis & wat is er nodig en
mogelijk zodat iemand zijn/haar rechtszitting in vrijheid af kan wachten?
-Kan iemand een werkstraf uitvoeren?
-Is voorwaardelijke invrijheidstelling mogelijk – en zo ja onder welke voorwaarden?
Reclasseringsadvies – werkwijze:
-Veel informatie halen uit dossiers en risicotaxatie instrumenten.
-Gesprek met client (als de client dit wil).
-Referentieonderzoek (bijvoorbeeld in het informele netwerk of bij al bestaande
hulpverleners).
-Casuistiekoverleg met collega’s.
-Terugkoppeling aan client.
-Advies aan opdrachtgever.
-Kern: het is een combinatie van een professioneel oordeel en het gebruik van risicotaxatie
instrument(en).
Risicotaxatie:
-Belangrijk doel is voorkomen recidive.
-Deze adviesfunctie leunt zwaar op risicotaxatie.
Beslissers hebben behoefte aan informatie over:
§ Recidiverisico & criminogene factoren.
§ Noodzaak interventies.
§ Welke interventies zijn nodig voor deze persoon.
§ Wat is nodig voor de risicobeheersing.
Gestructureerde instrumenten ontwikkeld.
Risicotaxatie instrumenten:
Verzameling van factoren die volgens empirisch onderzoek of volgens ervaring uit de
behandelpraktijk samenhangen met recidive.
4
Leerdoelen zijn belangrijk voor het halen van het tentamen.
Hoe komt reclasseringsbeleid tot stand?
Hoorcollege 1: Diagnose, advies en risicotaxatie:
Criminaliteit - Hoeveel personen worden jaarlijks verdacht van een misdrijf?
§ Ca 178.000 volwassenen verdacht van misdrijf.
§ Ca. 13.000 minderjarigen verdacht van misdrijf.
*Hier hebben we het over geregistreerde criminaliteit die bij het OM bekend is geworden.
Straffen in Nederland – Hoeveel mensen komen jaarlijks in de gevangenis?
• 27.000 gevangenis (volwassenen).
• 1.600 gevangenis (jongeren).
Straffen in Nederland - Hoeveel krijgen jaarlijks een taakstraf of reclasseringstoezicht?:
• 29.000 taakstraf (volwassenen).
• 6.600 taakstraf (jongeren).
• 10.000 reclasseringstoezichten (volwassenen).
• 6.100 reclasseringstoezicht (jongeren).
Casus:
Welke straf vind je het meest geschikt voor een inbreker? Het betreft een man van 21 die
voor de tweede keer schuldig is bevonden aan inbraak, ditmaal voor het stelen van een
laptop, iphone en airpods.
• Een boete.
• Gevangenisstraf.
• Taakstraf.
• Voorwaardelijke straf.
• Anders…
• 3 redenen waarom je hem deze straf zou opleggen?
Waarom leggen we straffen op?
Doelen van straffen als reactie op criminaliteit zijn:
-Vergelding (leedtoevoeging).
-Algemene preventie (bevestiging van de norm).
->Normbevestiging.
->Algemene afschrikking.
-Speciale preventie (zorgen dat iemand niet nogmaals iets kan doen).
->Onschadelijkmaking.
->Individuele afschrikking.
->Resocialisatie/ rehabilitatie (de persoon in kwestie vaardigheden bij brengen die hem
kunnen helpen om na de straf een leven op de kunnen bouwen).
-Herstel van schade slachtoffers/maatschappij.
NB.
-Verschillende straffen: dienen verschillende doelen.
-Strafdoelen kunnen met elkaar schuren.
*Als je veel wilt inzetten op vergelding, kom je snel uit bij een gevangenisstraf en als je wilt
inzetten op resocialisatie kom je snel uit bij een voorwaardelijke straf.
1
,Straffen als middel tot behalen strafdoelen
-Geldboete.
-Gevangenisstraf (vrijheidsbeneming).
-Vrijheidsbeperkende straffen (reclassering):
->Taakstraffen.
->Voorwaardelijke straffen.
-->Verboden & geboden (zoals contactverbod).
-->Via voorwaarden.
*Vooral bij dit soort straffen speelt reclassering een rol.
Reclassering speelt een rol in alle fasen strafproces:
Voorbereidend onderzoek -Vroeghulp.
-Schorsing voorlopige hechtenis onder
voorwaarden.
-Voorwaardelijk sepot.
Vonnis/ uitvoering -Voorwaardelijke straf of maatregel.
-Werk/ taakstraf.
Na vonnis/ vrijlating -Penitentiair programma
-Voorwaardelijke invrijheidstelling (v.i).
-Voorwaardelijke beëindiging TBS.
Organisatie van de reclassering:
-3RO:
Reclassering Nederland (het SVG Leger des Heils (het kleinst)
grootst) Verslavingsreclassering
GGZ
Ca 2000 medewerkers Ca 800 medewerkers Ca 560 medewerkers
Vestigingen in 5 regio’s 9 regionale instellingen Ca 15 regionale instellingen
Overige groep & specifieke Mensen die door hun Kwetsbare mensen met
groepen (Nederlanders die verslaving en/of multiproblematiek: dakloos,
in het buitenland gevangen psychiatrische problematiek werkloos, verslaving, een
zijn genomen en mensen in aanraking komen met gebrekkig sociaal netwerk.
die verdacht worden van Justitie.
extremisme).
richt zich op een brede De SVG richt zich primair op LJ&R op dak- en thuislozen
cliëntengroep waaronder cliënten met verslavings- en en cliënten met ernstige
daders van huiselijk geweld, psychiatrische problematiek. meervoudige problematiek.
zedendelicten en terrorisme
gerelateerde delicten
60% 30% 10%
-3 reclasseringsorganisaties die verschillen qua geschiedenis, visie, omvang, en structuur.
-Verschillen qua achtergrond en omvang maar hebben dezelfde missie en hoofdtaken.
-Werken samen.
-Verschillen op gebied van doelgroep en de problemen waar ze zich op richten.
-Missie van de reclassering:
2 aspecten die altijd terugkomen in de missie van de reclassering:
->Actief bijdragen aan veiligheid samenleving (terugdringen van recidive).
->Re-integratie en resocialisatie (leven op orde krijgen).
2
,-Sleutelbegrippen in die missie: risicomanagement & stimuleren van gedragsverandering.
-Combinatie controle begeleiding Uitdagend!
-Kenmerkend: Mensen zitten er in een gedwongen kader, dus dat is uitdagend.
*De reclassering heeft zich in de afgelopen 20 jaar ontwikkeld van een organisatie die zich
vooral bezighield met hulp en zorg aan gedetineerden, tot een organisatie die criminaliteit
probeert te voorkomen door verdachten en veroordeelden in de samenleving te monitoren en
te werken aan gedragsverandering.
Overige organisaties:
-Gecertificeerde instellingen: toezicht en begeleiding jongeren (jeugdreclassering).
-Raad voor de Kinderbescherming: Begeleid taakstraffen bij jongeren.
-Private/vrijwilligers organisaties: BONJO, Exodus, Gevangenzorg Nederland, Humanitas
(nazorg voor ex-gedetineerden).
Geschiedenis van de reclassering:
Hulp & zorg vanaf 1823:
-1823: Genootschap tot zedelijke verbetering der gevangenen.
-Doel:
§ “Om de gevangenen door den invloed van den godsdienst en door andere gepaste
middelen, tot betere menschen te vormen en als zoodanig, aan de maatschappij
terug te geven.
-Oorsprong: steun voor gedetineerden.
->Hielden zich veel bezig met het verbeteren van de situatie in detentie.
-Later draaide dit om naar: steun voor ex-gedetineerden.
->Vinden baan, woning, materiele hulp.
-Willem Hendrik Suringar heeft dit genootschap opgericht wat bestond uit een groep burgers
(vrijwilligers) die de gedetineerde opzocht en ze probeerde om te vormen met betere normen
zodat ze weer terug konden keren in de maatschappij. Later werden de vrijwilligers
vervangen door geschoolde mensen die advies konden geven en advies rapporten konden
schrijven voor rechters.
1823 Nederlandsch Genootschap tot Zedelijke
Verbetering der Gevangenen.
1886 Voorwaardelijke invrijheidsstelling – ex-
gedetineerden.
1910 Eerste reclasseringsregeling opgeschreven:
toezicht door de reclassering.
1915 Voorwaardelijke gevangenisstraf: nieuwe
taken toezicht & advies.
1989 Taak/werkstraf als hoofdstraf.
1990 Toezicht uitgebreid met elektronisch
toezicht.
2001 Uitvoeren gedragsinterventies wordt taak
reclassering.
2004 Gemeenten worden verantwoordelijk voor
nazorg ex-gedetineerden.
Hoofdtaken van de reclassering:
4 hoofdtaken van de reclassering:
->Advies op basis van een diagnose.
Adviseren van rechterlijke macht en Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) ten behoeve van het
opleggen of ten uitvoerleggen van sancties.
->Toezicht.
3
, Uitvoeren van reclasseringstoezicht.
->Coördinatie van taakstraffen.
Uitvoeren van werkstraffen.
->Voeren gedragsinterventies uit.
Aanbieden van gedragstrainingen, tijdens het reclasseringstoezicht of in detentie.
-Nazorg? -> De gemeente is sinds 2004 verantwoordelijk geworden voor de nazorg van ex-
gedetineerde.
-N.B. de taken zijn in een justitieel kader (opgelegd door OM, ZM of DJI)!
Hoofdtaken in cijfers:
-2013: ca 11.000 gestart met toezicht (Verweij)
-2013: ca 11.000 toezicht 3RO afgerond (Moolenaar)
-2023: ca 10.000 toezicht 3RO afgerond (Moolenaar)
-2023: ca 14.000 onder toezicht RN (website RN)
-2023: 25.600 diagnose en advies RN (website RN).
Diagnose en advies:
Adviestaak van de reclassering: De rechter, het gevangeniswezen of de officier van justitie
kan de reclassering vragen om (op basis van een diagnose) een advies over een verdachte
uit te brengen.
Mogelijke adviesvragen:
-Wat is de kans dat iemand (weer) een delict pleegt?
-Welke problemen en hulpvragen spelen er bij deze persoon?
-Welke risico's kleven er aan een schorsing van voorlopige hechtenis & wat is er nodig en
mogelijk zodat iemand zijn/haar rechtszitting in vrijheid af kan wachten?
-Kan iemand een werkstraf uitvoeren?
-Is voorwaardelijke invrijheidstelling mogelijk – en zo ja onder welke voorwaarden?
Reclasseringsadvies – werkwijze:
-Veel informatie halen uit dossiers en risicotaxatie instrumenten.
-Gesprek met client (als de client dit wil).
-Referentieonderzoek (bijvoorbeeld in het informele netwerk of bij al bestaande
hulpverleners).
-Casuistiekoverleg met collega’s.
-Terugkoppeling aan client.
-Advies aan opdrachtgever.
-Kern: het is een combinatie van een professioneel oordeel en het gebruik van risicotaxatie
instrument(en).
Risicotaxatie:
-Belangrijk doel is voorkomen recidive.
-Deze adviesfunctie leunt zwaar op risicotaxatie.
Beslissers hebben behoefte aan informatie over:
§ Recidiverisico & criminogene factoren.
§ Noodzaak interventies.
§ Welke interventies zijn nodig voor deze persoon.
§ Wat is nodig voor de risicobeheersing.
Gestructureerde instrumenten ontwikkeld.
Risicotaxatie instrumenten:
Verzameling van factoren die volgens empirisch onderzoek of volgens ervaring uit de
behandelpraktijk samenhangen met recidive.
4
