Maatschappijwetenschappen samenvatting hoofdstuk 6

MAW samenvatting hoofdstuk 6
Politieke veranderingen in het bindingsvraagstuk


Waar het hoofdstuk over gaat:

Bindingsvraagstuk: vraagstuk over de relatie en onderlinge afhankelijkheden tussen mensen in een
gezin of een familie, tussen leden van een groep, in de maatschappij en op het niveau van de staat

Rationalisering: het proces van het ordenen en systematiseren van de werkelijkheid met de
bedoeling haar voorspelbaar en beheersbaar te maken en het inzetten van middelen om zo efficiënt
en effectief mogelijke resultaten te bereiken.

Boeren gingen samenwerken hierdoor konden ze dijken bouwen

Maar nog steeds is de vraag? Meedoen aan zo’n collectief goed of niet mee doen en profiteren van
het resultaat

In de 21e eeuw is die vraag ook nog steeds

Maar veel mensen willen wel meewerken aan collectieve goederen (onderwijs, infrastructuur, enz.)

Hoe kan dit? Wat is er veranderd afgelopen eeuwen?

In de analyse van ontwikkelingen in de landbouwsamenlevingen gebruiken we kernconcepten macht
& politieke instituties

Als je een collectief goed wilt bereiken maar er willen maar weinig mensen aan meewerken terwijl
het noodzakelijk is dat het collectief goed er komt (denk aan dijk)

Om voor elkaar te krijgen dat iedereen mee werkt moet er een actor zijn met macht.

Kernconcept macht: het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde doelstellingen te
bereiken en de handelingsmogelijkheden van anderen te beperken of te vergroten.

Macht heeft 2 kanten:

 Een actor met macht kan een andere actor beperken in zijn mogelijkheden of hem juist meer
mogelijkheden geven.
 Een actor met macht heeft de mogelijkheid om hulpbronnen in te zetten om zijn doel te
bereiken

Voorbeeld bij een actor met macht kan een andere actor beperken in zijn mogelijkheden of hem juist
meer mogelijkheden geven.

 Boeren moesten een deel van hun bezig afstaan om daarmee de dijken in stand te houden, of
ze nu wilden of niet. Anders werden ze gedwongen. Dwingen en dwang hoor bij dit deel van
het kernconcept

Voorbeeld bij een actor met macht heeft de mogelijkheid om hulpbronnen in te zetten om zijn doel te
bereiken

 Er moest een soort bestuur komen die macht kreeg d.m.v. belastingen te heffen. Dit was een
hulpbron die ze in konden zetten om hun doel te bereiken.

, Verschillen in macht:

 Een sterk iemand op school, waarvan alle mensen doen wat hij zegt
 Organisaties met meer leden hebben meer macht, dan organisaties met minder leden
 Landen met een sterk leger of een sterke economie kunnen anderen landen daarmee onder
druk zetten en hebben daardoor meer macht
Er wordt meer geluisterd naar de Duitse bondskanselier dan naar de leider van
Luxemburg, daarmee heeft de Duitse leider meer macht dan de Luxemburgse.

Verschillende soorten machtsbronnen:

 Affectieve machtsbronnen
 Cognitieve machtsbronnen
 Economische machtsbronnen
 Politieke machtsbronnen



Affectie machtsbronnen: invloed op grond van gevoel of emoties

Voorbeeld: een kind dat zijn ouders probeert over te halen via emoties

Cognitieve machtsbronnen: invloed op basis van kennis

Voorbeeld: naar experts wordt eerder geluisterd dan naar mensen die geen verstand van zaken
hebben. mensen met kennis hebben dan meer invloed.

Een arts met medische kennis of het centraal plan bureau dat de verkiezingsprogramma’s van de
partijen doorrekent om te kijken welke effecten de plannen van de partijen hebben

Economische machtsbronnen: invloed op basis van geld of het bezit van schaarse goederen

Voorbeeld: als mensen en instellingen veel geld of schaarse goederen hebben, kunnen ze
maatregelen naar hun hand zetten.

Zo kan een baas zijn werknemer extra laten werken door hem extra te betalen.

Grote bedrijven (tabaksfabrikanten) kunnen in en bij de Tweede Kamer lobbyen om te voorkomen dat
er plannen gemaakt worden die nadelig voor hen zijn

Politieke machtsbronnen: invloed van de overheid of politieke machtsdragers.

Voorbeeld: de overheid kan mensen dwingen zich te houden aan regels. Mensen moeten de overheid
gehoorzamen.

Zo kan ze ervoor zorgen dat de leerplicht wordt nagekomen.

Net als bij groepen is er bij macht spraken van 2 soorten macht:

 Formele macht
 Informele macht


Formele macht: macht die is vastgelegd in regels of wetten

Informele macht: macht die niet officieel is vastgelegd