Leertaak Stress
Voor Medische kennis is het voldoende dat je weet en in grote lijnen begrijpt hoe het
lichaam reageert op stress. Je kunt dit leren door middel van hoofdstuk 14.2 van Zimbardo
en onderstaand online hoorcollege (13 min). De psychologie van stress (Zimbardo par.14.1
en 14.3) blijft hier buiten beschouwing.
14.2 Wat zijn de lichamelijke effecten van stress?
Kernconcept: De lichamelijke stressreactie begint met arousal (Onder arousal wordt de
activatietoestand van het centrale en autonome zenuwstelsel verstaan). ; hierdoor wordt een reeks
fysiologische reacties geactiveerd die op korte termijn adaptief zijn, maar die schadelijk
kunnen zijn wanneer ze te lang duren.
14.2.1 Fysiologische reacties op stress.
Flight-or-fight reactie: Reeks interne processen die het organisme voorbereiden op een
gevecht of vlucht, en die in gang wordt gezet als een situatie als bedreigend wordt
geïnterpreteerd.
Acute stress: Een tijdelijke, kortdurend, patroon van arousal als reactie op een stressor met
een duidelijke begin en een beperkte duur. Bijv. Brandweermannen die voor het eerst het
alarm horen gaan. In zo’n geval bereidden snelle processen in het zenuwstelsel, het
hormoonstelsel en onze spieren ons bijna onmiddellijk voor op wat komen gaat. Het lichaam
is dan in staat om efficiënt en effectief te reageren, waardoor we bijv. extra kracht hebben op
het moment dat dat nodig is. (zie fig. 14.3, blz. 581)
Snelle reactie bij stress: via het sympathische zenuwstelsel en het hormoon adrenaline.
Trage reactie bij stress: via hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HHB-as).
Algemeen aanpassingssyndroom: Algemeen patroon van lichamelijke responsen waardoor
het lichaam in essentie op elke ernstige chronische stressor op dezelfde manier reageert. (Zie
fig. 14.4, blz. 581 voor uitleg:).
Drie fases van het algemeen aanpassingssyndroom:
Alarmfase: Het eerste stadium van het aanpassingssyndroom, waarin het lichaam zijn
hulpbronnen mobiliseert om de stressor het hoofd te bieden.
De hypothalamus (onderdeel van de hersenen) geeft twee parallelle alarmsignalen af.
1. Door een van deze signalen wordt het hormoonstelsel geactiveerd, met name de bijnieren.
De bijnieren geven een stroom steroïden (hormonen) af aan de bloedbaan; door deze
stoffen krijgt het lichaam meer kracht en uithoudingsvermogen. Ook wordt er endorfine
afgegeven, waardoor het lichaam zich minder bewust wordt van pijnprikkels.
Voor Medische kennis is het voldoende dat je weet en in grote lijnen begrijpt hoe het
lichaam reageert op stress. Je kunt dit leren door middel van hoofdstuk 14.2 van Zimbardo
en onderstaand online hoorcollege (13 min). De psychologie van stress (Zimbardo par.14.1
en 14.3) blijft hier buiten beschouwing.
14.2 Wat zijn de lichamelijke effecten van stress?
Kernconcept: De lichamelijke stressreactie begint met arousal (Onder arousal wordt de
activatietoestand van het centrale en autonome zenuwstelsel verstaan). ; hierdoor wordt een reeks
fysiologische reacties geactiveerd die op korte termijn adaptief zijn, maar die schadelijk
kunnen zijn wanneer ze te lang duren.
14.2.1 Fysiologische reacties op stress.
Flight-or-fight reactie: Reeks interne processen die het organisme voorbereiden op een
gevecht of vlucht, en die in gang wordt gezet als een situatie als bedreigend wordt
geïnterpreteerd.
Acute stress: Een tijdelijke, kortdurend, patroon van arousal als reactie op een stressor met
een duidelijke begin en een beperkte duur. Bijv. Brandweermannen die voor het eerst het
alarm horen gaan. In zo’n geval bereidden snelle processen in het zenuwstelsel, het
hormoonstelsel en onze spieren ons bijna onmiddellijk voor op wat komen gaat. Het lichaam
is dan in staat om efficiënt en effectief te reageren, waardoor we bijv. extra kracht hebben op
het moment dat dat nodig is. (zie fig. 14.3, blz. 581)
Snelle reactie bij stress: via het sympathische zenuwstelsel en het hormoon adrenaline.
Trage reactie bij stress: via hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HHB-as).
Algemeen aanpassingssyndroom: Algemeen patroon van lichamelijke responsen waardoor
het lichaam in essentie op elke ernstige chronische stressor op dezelfde manier reageert. (Zie
fig. 14.4, blz. 581 voor uitleg:).
Drie fases van het algemeen aanpassingssyndroom:
Alarmfase: Het eerste stadium van het aanpassingssyndroom, waarin het lichaam zijn
hulpbronnen mobiliseert om de stressor het hoofd te bieden.
De hypothalamus (onderdeel van de hersenen) geeft twee parallelle alarmsignalen af.
1. Door een van deze signalen wordt het hormoonstelsel geactiveerd, met name de bijnieren.
De bijnieren geven een stroom steroïden (hormonen) af aan de bloedbaan; door deze
stoffen krijgt het lichaam meer kracht en uithoudingsvermogen. Ook wordt er endorfine
afgegeven, waardoor het lichaam zich minder bewust wordt van pijnprikkels.
