College 1: Grondrechten en veiligheid
- Drie kenmerken van een staat:
Bevolking = volksgemeenschap
Grondgebied = afgegrensd gebied
Politieke en wettelijke organisatie = er moet een hoogste orgaan zijn die de
wet maakt
Soevereiniteit = bepaald welk orgaan de hoogste en machtigste orgaan is
- Een rechtsstaat is:
1. Bescherming tegen de macht van de overheid = machtenscheiding = trias politica
Uitvoerende (regering), wetgevende (parlement en regering) en
rechtsprekende macht (rechtbank en rechters)
Doel = staatsmacht spreiden om misbruik te voorkomen (horizontale
spreiding)
2. Gelijke behandeling = grondrechten
3. In vrijheid leven = de wet bepaalt wanneer je strafbaar bent
- Wat doet een rechtsstaat?
Bescherming van burgers tegen overheidsinterventies in zijn privédomein.
Bijvoorbeeld huiszoekingsbevel
Rechtsbescherming van plegers van overlast, van verdachten en criminelen
Oplegging inspanningsverplichting ter bevordering van sociale en economische
rechten van burgers
- Decentralisatie = de staatsmacht in Nederland is verdeeld over verschillende
overheidsniveaus (centrale en lagere overheid/overheden)
Territoriale spreiding = onbeperkt aantal bevoegdheden toegekend aan lagere
overheden, maar in een afgebakend gebied.
Bv. Provincies en gemeentes die hun eigen huishouding doen
Functionele spreiding = geven van specifieke bevoegdheden aan openbare
lichamen, die geen afgebakend gebied hebben.
Combinatie van territoriale en functionele spreiding = het Waterschap van
Nederland is een combinatie. Ze hebben specifieke bevoegdheden
(=functioneel), maar dit zit gekoppeld aan een afgebakend gebied
(=territoriaal)
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Dit houdt in:
Bevoegdheden van lagere overheden kunnen worden overgenomen
door de centrale overheid
Hogere overheden oefenen controle uit op lagere overheden
o Preventieve toetsing = de lagere overheid moet wachten op
goedkeuring van de hogere overheid voor bijvoorbeeld het
heffen van belasting
o Spontane vernietigingsbevoegdheid = de regering (= de
Kroon) kan elk besluit van gemeente/Provincie ongedaan
maken.
De spreiding van decentralisatie is verticaal
- Soorten regels:
Maatschappelijke normen = ongeschreven regels
Rechtsnormen = geschreven regels
- Drie kenmerken van een staat:
Bevolking = volksgemeenschap
Grondgebied = afgegrensd gebied
Politieke en wettelijke organisatie = er moet een hoogste orgaan zijn die de
wet maakt
Soevereiniteit = bepaald welk orgaan de hoogste en machtigste orgaan is
- Een rechtsstaat is:
1. Bescherming tegen de macht van de overheid = machtenscheiding = trias politica
Uitvoerende (regering), wetgevende (parlement en regering) en
rechtsprekende macht (rechtbank en rechters)
Doel = staatsmacht spreiden om misbruik te voorkomen (horizontale
spreiding)
2. Gelijke behandeling = grondrechten
3. In vrijheid leven = de wet bepaalt wanneer je strafbaar bent
- Wat doet een rechtsstaat?
Bescherming van burgers tegen overheidsinterventies in zijn privédomein.
Bijvoorbeeld huiszoekingsbevel
Rechtsbescherming van plegers van overlast, van verdachten en criminelen
Oplegging inspanningsverplichting ter bevordering van sociale en economische
rechten van burgers
- Decentralisatie = de staatsmacht in Nederland is verdeeld over verschillende
overheidsniveaus (centrale en lagere overheid/overheden)
Territoriale spreiding = onbeperkt aantal bevoegdheden toegekend aan lagere
overheden, maar in een afgebakend gebied.
Bv. Provincies en gemeentes die hun eigen huishouding doen
Functionele spreiding = geven van specifieke bevoegdheden aan openbare
lichamen, die geen afgebakend gebied hebben.
Combinatie van territoriale en functionele spreiding = het Waterschap van
Nederland is een combinatie. Ze hebben specifieke bevoegdheden
(=functioneel), maar dit zit gekoppeld aan een afgebakend gebied
(=territoriaal)
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Dit houdt in:
Bevoegdheden van lagere overheden kunnen worden overgenomen
door de centrale overheid
Hogere overheden oefenen controle uit op lagere overheden
o Preventieve toetsing = de lagere overheid moet wachten op
goedkeuring van de hogere overheid voor bijvoorbeeld het
heffen van belasting
o Spontane vernietigingsbevoegdheid = de regering (= de
Kroon) kan elk besluit van gemeente/Provincie ongedaan
maken.
De spreiding van decentralisatie is verticaal
- Soorten regels:
Maatschappelijke normen = ongeschreven regels
Rechtsnormen = geschreven regels
