Samenvatting College 1 Staatsrecht

Staatsrecht colleges
College 1. Internationaal, Europees en nationaal recht
Aantallen verdragen voor Nederland
Hoeveel verdragen gelden er in Nederland? Protocollen etc vallen hier ook onder (verdragen). Op dit
moment 5318 verdragen. Gemiddeld 100 per jaar.

Verdragsprocedure
Gemengd verdrag: Op internationaal niveau en deels op nationaal niveau. Dus ook langs de
parlementen van de lidstaten. Tekenen op EU-niveau en door de nationale ministers. Op nationaal is
het de goedkeuring (goedkeuringswet).

Wanneer treedt een verdrag in werking? Als het geratificeerd is, het moet zijn gepubliceerd. Als NL
als enige ratificeert treedt het dan in werking? Kijk in verdrag over de inwerkingtreding, bijv. alle
lidstaten moeten ratificeren of 20 laden etc.

Wat is voorlopige toepassing  indien een verdrag nog niet in werking is getreden, maar toch al
toegepast kan worden. Art. 15 goedkeuringswet verdragen in de nationale rechtsorde. Dit wordt van
tevoren afgesproken. Niet als het in strijd is met de grondwet, dan geen voorlopige toepassing 
bescherming van de rechten van de burgers. Wie toetst deze regels dan?  De rechter beoordeelt.
Deze voorlopige toepassing is in strijd met de wet goedkeuring verdragen. Hoe komt de zaak bij de
rechter terecht  meestal een groep die er belang bij heeft dat het verdrag niet voorlopig wordt
toegepast, dit verdrag zou dan volgens hen in strijd zijn met de goedkeuringswet van verdragen en
kan dan naar de rechter stappen. In strijd met artikel 120 GW?  Op moment dat zoon zaak zich
voordoet is er eigenlijk nog geen verdrag, kan de rechter dan zeggen dat voorlopige toepassing mag
aangezien het in de goedkeuringswet staat.

Urgenda zaak
De staat moet meer moet doen om de uitstoot van broeikasgassen in Nederland te verminderen.
De staat moet ervoor zorgen dat de uitstoot in NL in 2020 ten minste 25% lager is dan in 1990.

Er staat nergens in deze zaak dat er een verdragsbepaling is waar precies staat dat dit moet
gebeuren. Dus die rechter haalt die norm uit een samenstelling van afspraken die Nederland
heeft gemaakt (EU /internationaal /nationaal niveau). De Nederlandse staat heeft zichzelf
verplicht om dit te doen. Het zou onrechtmatig zijn om het niet te doen. Dus kan de rechter dit
opleggen omdat de staat de regel zelf heeft gemaakt.
Wat hier is opgemerkt ten aanzien van volkenrechtelijke verplichtingen geldt in grote lijnen ook
voor het EU recht, zoals het VWEU-bepalingen waarop burgers zich niet rechtstreeks kunnen
beroepen. Nederland is verplicht zijn nationale wetgeving aan te passen aan de in richtlijnen
neergelegde doelen en is ook gebonden aan (mede) tot hem als lidstaat gerichte beschikkingen,
en Urgenda kan aan dergelijke rechtsregels geen rechtsplicht van de staat jegens haar ontlenen.
Maar ook dit gegeven staat er niet aan in de weg – zoals in het Gemeenschapsrecht is aanvaard –
dat bepalingen in een EU-verdrag of richtlijn kunnen doorwerken via de hier beschreven open
normen van het nationale recht.

, De hier genoemde doelstellingen en beginselen hebben, zoals overwogen, door hun internationale
en publiekrechtelijke karakter geen directe werking. Zij bepalen echter wel in belangrijke mate het
kader voor en de wijze van de bevoegdheidsuitoefening door de staat. Deze doelstellingen en
beginselen vormen dus een belangrijk gezichtspunt bij de beoordeling of de staat jegens Urgenda
al dan niet rechtmatig handelt. Met inachtneming van al het voorgaande hangt het antwoord op
de vraag of de staat voldoende zorg betracht met zijn huidige klimaatbeleid, hiervan af of – naar
objectieve maatstaven gemeten – de door de staat getroffen reductiemaatregelen aanvaardbaar
zijn ter voorkoming van gevaarlijke klimaatverandering voor mens en milieu, gelet ook op de aan
de staat toekomende beleidsvrijheid.
De voorzieningsrechter veroordeelt de staat om een luchtkwaliteitsplan vast te stellen dat aan
de regelgeving voldoet, namelijk richtlijn 2008/50/EG.


Internationaal door nationaal
ABRRvS Groningse gaswinning
Verlaging kubieke meters vanwege art. 2 en 8 EVRM, via het motiveringsbeginsel.

Doorwerking internationaal recht, het motiveringsbeginsel is een internationaal beginsel.

Naar veel-gelaagde rechtsordes? Vooral in EU context
EU-wetgeving komt tot stand in samenwerking met de nationale staat.
 Is de soeverein nog soeverein?
 Wetgeving als onderdeel van EU-besluitvorming  implementatie.
 Gele kaar /oranje kaart  bezwaar maken tegen Europese wetgeving, nationale parlementen
kunnen gehoord worden.
 Parlementair voorbehoud / parlementaire controle  wetgeving stopzetten tot de minister
zich voldoende voelen geïnformeerd.
 Parlementaire info.
 Begroting als onderdeel van Europees semester  proces tussen Nationaal en internationaal.
 Economisch beleid als onderdeel van Europees beleid, nationale ministers praten samen in
Brussel over economische conferentie.
 Banken toezicht  ESCB toezicht op Rabobank etc. EU bank samen met de nationale banken.

Soevereiniteit en legitimiteit en discussie over bevoegdheden
 Heronderhandelen over EU bevoegdheden  Brexit
 Hoe organiseren we legitimiteit /democratische controle in EU  vroeger autonoom nu niet
meer, nu ook op EU-niveau. Democratisch toezicht.
 Double legitimacy EU  Europees Parlement en Parlement op nationaal niveau. Controleren
ministers. Gele en oranje kaart.

Europees semester, Bankenunie als voorbeelden van
voortschrijdende integratie
 ES: begrotingsnormen  60 en 3% norm, er moesten sancties komen anders crisis van de
Euro.
 Fiscal compact (verdrag: sancties als een lidstaat de afspraken niet nakomt).
 Rol Commissie versterkt.
 Overleg tussen nationaal parlement en Europees parlement  komen regelmatig bijeen en
praten over de gezamenlijke begrotingsregels.