Samenvatting Maag Darm Lever, Hoorcolleges dieetleer en pathologie

Blok 2: Maag, Darm en
Lever
Hoorcollege 1
Dieetleer
Functies van de mond = Cavitatis oris
 Afhappen
 Kauwen
 Vermengen met speeksel
 Verzamelen van voedsel op de tong
 Vervoer van voedsel naar de keel
 Per dag wordt er 1 liter speeksel gemaakt in de mond, dit is voor
voedselvertering.

Functies van de keel = Fauces
 Sluiting van het strottenklepje
 Sluiting stembanden
 Verdere verplaatsing van de voedselbrij naar de slokdarm

Functies van de slokdarm = Oesophagus
 Verplaatsing van de voedselbrij naar de maag
 Wordt afgesloten door 2 sfincters

Veel voorkomende problemen  klachten kunnen bij verschillende ziektes
voorkomen
Mond Keel Slokdarm
Aften / pijn slijmvliezen Slijmvorming Passageklachten
Xerostomie Mucositis Zuurbranden
Mucositis Passageklachten Achalasie
Stomatitis Zwellingen Barrett
Tandheelkundige Candida Candida
aandoeningen
Smaakverandering Spasme
Slijmvorming
Candida
Spierzwakte
Kaakproblemen

Het slikproces
 De orale voorbereidende fase
 De orale transport fase
 De faryngale transportfase
 De oesophagale transportfase

Voedingsproblemen en de consistentie aanpassing
Probleem Consistentie
Moeite met kauwen Zachte en gemalen voeding
Pijn in de mond Zachte of vloeibare voeding
Moeite et manipuleren van voedsel in de Zachte voeding
mond

,Te weinig speeksel/droge mond Zachte en vloeibare voeding, meer vocht
erbij
Snel verslikken in vocht Dranken verdikken
Moeite met doorslikken Vloeibare en zachte voeding
Voeding wil niet zakken/obstructie Zachte, gepureerde of dunvloeibare
voeding


Sondevoeding = enterale voeding
Sondevoeding is kunstmatige voeding die via een flexibele dunne slang in de maag of
darm toegediend wordt. Het is samengesteld uit:
 Eiwitten, koolhydraten en vetten
 Vitamines, mineralen en spoorelementen
 Water
 Eventueel oplosbare vezels

Indicaties voor het toedienen van sondevoeding
Niet of niet voldoende kunnen eten vanwege:
 Bewustzijnsstoornissen (kunstmatige beademing)
 Kaakfracturen, gezichtsverwondingen
 Chirurgische ingrepen in hoofd- en halsgebied
 Dysfagie door neurologische ziekten
 Obstructie (ileus)
 Ondervoeding
 Anorexie vanwege een ziekte
 Anorexie vanwege medicijnen
Niet mogen eten:
 Bij aandoeningen en operaties in het maag-darmkanaal
 Fistel vanuit de darm
 Acute fase van de ziekte van Crohn
 Colitis
Niet willen eten
 Geriatrische problematiek
 Anorexia nervosa

Plaatsing van de sonde
 Neus-maagsonde
 Neus-duodenumsonde
 PEG-sonde (via de buik naar de maag)
 Jejunostomiek (via de buik naar de darm)

Beslisboom voor de toediening van sondevoeding
1. De maag functioneert normaal:
In de maag voeden via een neus-maagsonde, mond-maagsonde of een PEG-sonde
2. De maag functioneert niet normaal (maagontlediging gestoord, verhoogde kans op
braken)
Voeden voorbij de maag = postpylorisch voeden (duodenum/jejunumsonde of
PEG-J/ PEJ/jejunostomie)

Voeden in de maag
 Neus-maagsonde (soms via de mond bij aandoeningen in de neus of een
schedelbasisfractuur)
 Percutane endoscopische gastrostomie (PEG) (langer dan 3 weken sondevoeding
nodig)
 Percutane radiologische gastrostomie (PRG)

, Deze sonde gaat door de buikwand heen in de maag, er zijn 2 methodes mogelijk:
PUSH en PULL

Voeden in de darm
 Neus-duodenum sonde
 Neus-jejunum sonde
 PEG-J, PEG (in de maag) sonde doorgeschoven naar jejunum
 Percutane jejunumsonde = PEJ. De sonde ligt vaak voorbij het ligament van treitz
= jejunumsonde
 Jejunum katheter: een operatief in jejunum geplaatste sonde


Keuze van het soort sondevoeding
Werking van het maagdarmkanaal:
 Is de maag/darmfunctie normaal? Standaard sondevoeding
 Is de maag/darmfunctie niet normaal? Semi-elementaire voeding of
elementaire voeding
 Andere metabole factoren die mee kunnen spelen:
o Indien er een vochtbeperking of meer energie en/of eiwit nodig is:
Vocht beperkte, hoog energetische, eiwitrijke sondevoeding kiezen in
plaats van een standaard sondevoeding
 Heeft de patiënt diarree of obstipatie? Keuze voor wel of geen vezelrijke
sondevoeding
 Bij ernstige ziekte kan immunonutritie geïndiceerd zijn:
Sondevoeding met specifieke toevoegingen als arginine, glutamine en omega 3
vetzuren

Toediening van sondevoeding
Het toedienen van sondevoeding kan met een voedingspomp, zwaartekracht of porties
 Continue: per 24 uur, druppelsgewijs
 Intermitterend: alleen overdag of alleen ’s nachts voeden
o Druppelsgewijs
o Bolus (alleen bij maagsonde): starten met 100 ml en kan tot 250 a 300
ml per keer opgehoogd worden 6x per 24 uur

Controle van de sonde
 Bij maagsonde: ligt de sonde op de goede plaats PH eten door middel van
retentie. Indien twijfel een thoraxfoto
 Bij duodenumsonde: X-foto (thorax), endoscopie, cortrack sonde

Opbouwschema bij het toedienen van sondevoeding
Vaak geen standaard opbouwschema, het schema is afhankelijk van de situatie van de
patiënt:
 Locatie van de sonde bepalend (maag of darm)
 Darm: altijd druppelsgewijs (geen porties)
 Voedingstoestand (in verband met de kans op refeeding)

Voorbeelden van opbouwen van sondevoeding
 In porties
o Dag 1: 6 x 100 ml
o Dag 2: 6 x 200 ml
o Dag 3: 6 x 300 ml
 Via de pomp
o Dag 1: 40 ml per uur
o Ophogen met 20 ml per uur per 8 uur
o Mag tot maximaal 125 ml per uur opgebouwd worden
 Via de pomp in 3 dagen opbouwen

, o Dag 1: 40 ml per uur
o Dag 2: 80 ml per uur
o Dag 3: 120 ml per uur

Overige aandachtspunten
Vorm
 Kant en klare sondevoeding
 Sondevoeding in poedervorm
 Verschillende soorten sondevoeding afwisselen per 24 uur gegeven
Verpakking
 Flexibele plastic zak
 Hoeveelheid plastic zak (500 of 1000 ml)
 Lege plastic container

Pomp
 Infuuspaal
 Draagbaar (met rugzak)
Toedieningssysteem
 Ziekenhuis en thuis: 1x per 24 uur verwisselen
 Moet passen op sonde en sondevoeding

Materiaal voor sondes
Materialen
 PUR (polyurethaan) geschikt voor langdurig gebruik tot 6 weken
 Siliconen geschikt voor langdurig gebruik
 PVC (polyvinylchloride) voor kort durend gebruik, 7-10 dagen, wordt weinig
gebruikt in verband met het hard worden van de sonde
Dikte van de sondes
 Diameter: Charrière of French (1 CH = 1 French = 0,3 mm)
 CH 6 wordt voor kinderen gebruikt
 CH 8 wordt voor volwassenen gebruikt
 CH 14 zijn KNO-sondes voor volwassenen (vooal geschikt voor porties)

Samenstelling van de sondevoeding
 Polymeer: eiwitten, vetten en koolhydraten
 Oligomeer: eiwitten in de vorm van peptiden, vetarm (korte keten vetzuren) en
koolhydraten.
 Monomeer: eiwitten in de vorm van aminozuren, korte keten vetzuren en
koolhydraten.

Osmolariteit: de totale concentratie bepaald door het aantal opgeloste deeltjes in
een bepaald volume van een vloeistof.
 Polymeer: normaal
 Oligomeer: hoog
 Monomeer: zeer hoog

Ziekte specifieke sondevoedingen
 Nier- en leverfunctiestoornissen: laag in elektrolyten natrium, kalium, fosfaat en
vocht beperkt (1 liter = 2000 kcal)
 Decubitus: verrijkt met eiwit, arginine, antioxidanten en zink
 Immunonutritie: omega-3 vetzuren, aminozuren en antioxidanten

Complicaties bij sondevoeding
 Mechanisch, bijvoorbeeld een verstopte sonde
 Gastro-intestinale complicaties
 Metabole complicaties