, Leerdoelen stellen
“Goed onderwijs wil zeggen dat je vooraf doelen stelt: je wilt vooraf
weten waar je met iedere leerling wilt uitkomen.” (Bakx, Ros, &
Bolhuis, 2019)
Het werken vanuit doelen is een complex principe. Je werkt met
doelen voor de hele groep, met doelen voor kleine groepjes maar
ook met doelen voor individuele leerlingen.
De eerste stap uit de cyclus van onderwijs ontwerpen is dan ook
doelen vaststellen.
Activiteitgericht onderwijs versus doelgericht onderwijs
Cyclus van onderwijs ontwerpen
Om goede doelen te kunnen stellen moet je als docent weten wat
voor soort onderwijs je geven wilt, activiteitgericht onderwijs of doelgericht onderwijs. Bij het kiezen
van een leeractiviteit is deze vraag soms een belangrijke leidraad: ‘wat vinden de leerlingen leuk?’
Het antwoord op deze vraag leidt al snel naar activiteitgericht onderwijs. Bij activiteitgericht
onderwijs ligt de nadruk meer op leuke activiteiten en dingen die de leerlingen liever doen. Dit zorgt
er ook weer voor dat de leerlingen gemotiveerder raken of juist gemotiveerd blijven. Bij doelgericht
onderwijs ligt het accent op het behalen van belangrijke doelen door de leerlingen. Doelgericht
onderwijs houdt in dat je op grond van de leerdoelen passende activiteiten selecteert of ontwerpt,
en dat je na de activiteit nagaat of de gewenste resultaten zijn bereikt.
Wat zijn doelen?
Een doel is kort gezegd ‘datgene wat je wilt bereiken.’ Een leerdoel is weer iets anders. Een leerdoel
is hetgene wat je op korte termijn met bepaalde leeractiviteiten wilt bereiken. Dan is er ook nog een
onderwijsdoel. Een onderwijsdoel is hetgene wat je op langere termijn met je onderwijs wilt
bereiken. Als leerkracht kun je een groot deel van je onderwijs zelf vormgeven. Toch moet je je ook
houden aan de doelen die de overheid heeft gemaakt. Deze doelen worden kerndoelen genoemd.
Aan de hand van de vastgestelde kerndoelen kun je als leerkracht je eigen leerdoelen weer opstellen.
Niveaus van doelen
Als docent moet je ook nog rekening houden met de doelen die de school zelf heeft gesteld. We
onderscheiden drie verschillende niveaus voor het stellen van opbrengstgerichte doelen:
- schoolniveau
- bouwniveau of unitniveau
- groepsniveau of niveau van de individuele leerling
In veel gevallen zijn de doelen op schoolniveau gerelateerd aan het gewenste gemiddelde eindniveau
dat de school wil bereiken bij de Cito-toetsen. Doelen op schoolniveau zijn dan ook lange termijn
doelen. De doelen op de verschillende niveaus hangen daar ook mee samen. Nu is de kunst om te
zorgen dat alle doelen wel met elkaar te maken hebben en dat de leerkracht niet volledig zijn eigen
plan trekt. Het is belangrijk om te weten wat een leerling moet leren in een bepaalde periode.
Input voor het stellen van doelen
Er zijn twee typen input voor leerkrachten bij het opstellen van concrete doelen op groeps- of
unitniveau of voor individuele leerlingen.
“Goed onderwijs wil zeggen dat je vooraf doelen stelt: je wilt vooraf
weten waar je met iedere leerling wilt uitkomen.” (Bakx, Ros, &
Bolhuis, 2019)
Het werken vanuit doelen is een complex principe. Je werkt met
doelen voor de hele groep, met doelen voor kleine groepjes maar
ook met doelen voor individuele leerlingen.
De eerste stap uit de cyclus van onderwijs ontwerpen is dan ook
doelen vaststellen.
Activiteitgericht onderwijs versus doelgericht onderwijs
Cyclus van onderwijs ontwerpen
Om goede doelen te kunnen stellen moet je als docent weten wat
voor soort onderwijs je geven wilt, activiteitgericht onderwijs of doelgericht onderwijs. Bij het kiezen
van een leeractiviteit is deze vraag soms een belangrijke leidraad: ‘wat vinden de leerlingen leuk?’
Het antwoord op deze vraag leidt al snel naar activiteitgericht onderwijs. Bij activiteitgericht
onderwijs ligt de nadruk meer op leuke activiteiten en dingen die de leerlingen liever doen. Dit zorgt
er ook weer voor dat de leerlingen gemotiveerder raken of juist gemotiveerd blijven. Bij doelgericht
onderwijs ligt het accent op het behalen van belangrijke doelen door de leerlingen. Doelgericht
onderwijs houdt in dat je op grond van de leerdoelen passende activiteiten selecteert of ontwerpt,
en dat je na de activiteit nagaat of de gewenste resultaten zijn bereikt.
Wat zijn doelen?
Een doel is kort gezegd ‘datgene wat je wilt bereiken.’ Een leerdoel is weer iets anders. Een leerdoel
is hetgene wat je op korte termijn met bepaalde leeractiviteiten wilt bereiken. Dan is er ook nog een
onderwijsdoel. Een onderwijsdoel is hetgene wat je op langere termijn met je onderwijs wilt
bereiken. Als leerkracht kun je een groot deel van je onderwijs zelf vormgeven. Toch moet je je ook
houden aan de doelen die de overheid heeft gemaakt. Deze doelen worden kerndoelen genoemd.
Aan de hand van de vastgestelde kerndoelen kun je als leerkracht je eigen leerdoelen weer opstellen.
Niveaus van doelen
Als docent moet je ook nog rekening houden met de doelen die de school zelf heeft gesteld. We
onderscheiden drie verschillende niveaus voor het stellen van opbrengstgerichte doelen:
- schoolniveau
- bouwniveau of unitniveau
- groepsniveau of niveau van de individuele leerling
In veel gevallen zijn de doelen op schoolniveau gerelateerd aan het gewenste gemiddelde eindniveau
dat de school wil bereiken bij de Cito-toetsen. Doelen op schoolniveau zijn dan ook lange termijn
doelen. De doelen op de verschillende niveaus hangen daar ook mee samen. Nu is de kunst om te
zorgen dat alle doelen wel met elkaar te maken hebben en dat de leerkracht niet volledig zijn eigen
plan trekt. Het is belangrijk om te weten wat een leerling moet leren in een bepaalde periode.
Input voor het stellen van doelen
Er zijn twee typen input voor leerkrachten bij het opstellen van concrete doelen op groeps- of
unitniveau of voor individuele leerlingen.
